Het staat in de sterren

1

Iedereen heeft wel eens van astrologie gehoord. Men kan bijna geen krant of tijdschrift openslaan of men komt wel een rubriek 'Het staat in de sterren' of 'De sterren spreken' tegen. In de winkel zijn lepeltjes te koop met de verschillende sterrenbeelden. In de huizen hangen sterrenbeelden op prentjes afgedrukt. Meisjes dragen kettinkjes met hun eigen sterrenbeeld. Astrologie is voor veel mensen mode geworden, een kultus, of hoe men het ook zou willen noemen.

Wat is astrologie? Men verwarre astrologie niet met astronomie. Astronomie is de wetenschap, die zich bezig houdt met zaken als: welke sterren zijn er, waar bevinden ze zich, welke baan leggen ze af in het heelal. Astrologie houdt zich bezig met de invloed, die van de sterren zou uitgaan op het leven op aarde en op het leven van ons mensen. Velen menen dat die invloed zeer groot is: iemands leven is bepaald door wat de sterren van hem zeggen. De astrologie kan u vertellen wat voor persoon u bent, wat voor temperament u hebt, wat uw interessen, bekwaamheden en kansen zijn, in welk stadium van uw leven uw kansen en bekwaamheden meer naar voren treden en in welk stadium niet, enz.

Aanhang

Met name na de eerste wereldoorlog heeft het geloof in de sterren een grote vlucht genomen. Alleen al in Parijs wonen naar schatting vierduizend astrologen, die geraadpleegd worden door honderdduizenden mensen. In 1971 verklaarde in Engeland 70 procent van de ondervraagden min of meer regelmatig de rubriek 'In de sterren' te lezen. Uit een onderzoek in Duitsland enkele jaren geleden bleek, dat 27 procent van de ondervraagden geloofde in een samenhang tussen de loop van de sterren en ons leven. Kiosken in Duitsland verkochten in 1974 wekelijks 150.000 astrologische tijdschriften. In Nederland is het niet veel anders. Men schat het aantal amateur-astrologen in ons land op een kleine zesduizend.

Geschiedenis

De astrologie komt waarschijnlijk uit het oude Babylonië. Reeds vele eeuwen voor Christus beklommen babylonische priesters de tempeltorens om de bewegingen van de sterren waar te nemen en voorzeggingen te doen. Ze meenden, dat de sterren goden zijn, die het leven op aarde regeerden. Bij de bouw en inwijding van tempels en paleizen werden ze geraadpleegd, bij misgewas en droogte enz. Babylonische handelaren brachten de astrologie naar het Verre Oosten, China en India.

Ook in het oude Rome beleefde de astrologie een bloeitijd. Aanzienlijke families, maar ook de gewone man, raadpleegden de astrologen voor hun kinderen, hun zaken, hun huwelijk en bij vele gebeurtenissen in het leven. De romeinse keizers namen een tweeslachtige houding in. Enerzijds werden astrologen vervolgd of gedood. Anderzijds hielden verschillende romeinse keizers er hofastrologen op na. Keizer Augustus liet munten slaan met zijn sterrenbeeld er erop: de steenbok.

De eerste christentijd bracht een keerpunt. Augustinus (354-430) schreef in zijn 'De civitate Dei' (-De stad Gods): 'Zij die beweren, dat de sterren ons leven regeren, moet het zwijgen worden opgelegd'.

In de middeleeuwen kwam de astrologie echter weer tot grote bloei. Thomas van Aquino (1225-1274) achtte de astrologie aanvaardbaar, hoewel hij meende, dat de sterren het leven van de mens alleen beïnvloedden; de mens bleef vrij om te beslissen. Paus Julius II (1503-1513) geloofde in de samenhang van de sterren en ons leven. Paus LeoX (1515-1521; hij was Paus ten tijde van Maarten Luther) stichtte zelfs een leerstoel voor de astrologie aan de pauselijke universiteit.

Ook in reformatorische kring is de astrologie aangehangen. Melanchton (1497-1560) hield jarenlang voorlezingen over de astrologie aan de universiteit te Wittenberg en meende zich o.a. te kunnen beroepen op Gen. 1, 14. Er was echter ook veel verzet. In 1692 schreef Balthasar Bekker zijn beroemde boek 'De Betooverde Weereld' waarin hij over de sterrenwichelaars oordeelt: 'Dit slagh van volck wordt in gheener saken meer aangesocht dan door verliefde sotten en sottinnen om na te vorschen 't gene hen de jalousie of minnennijd in 't hoofd brengt'.

Een grote wending kwam toen Copernicus en Galilei verklaarden, dat niet de zon draait om de aarde, maar de aarde om de zon. Dat betekende de doodssteek voor de astrologie. De opkomst van de moderne natuurwetenschap deed er nog een schepje bovenop en in de tijd van de Verlichting leek vrijwel niemand meer in de astrologie te geloven.

Echter: vandaag de dag is het aantal beoefenaars groter dan ooit tevoren. Zoeken velen vastheid in astrologische voorzeggingen na de ontreddering van de beide wereldoorlogen? In ieder geval is de herleving van de astrologie niet los te maken van de belangstelling van veel mensen voor allerlei occulte zaken, waartoe wij menen, dat ook de astrologie behoort.

Zo boven - zo beneden

Waar komt het geloof in 'Het staat in de sterren' in ónze tijd vandaan? We kunnen toch niet zeggen, dat de beoefenaars van de astrologie het oude babylonische bijgeloof in de sterren-als-goden aanhangen? Toch zullen we er goed aan doen te onthouden, dat de astrologie is ontstaan in het heidendom.

De astrologie berust op het geloof, dat er verband is tussen het grote heelal en de kleine wereld van ons mensen. De mens is een mikrokosmos, zegt men (letterlijk: een kleine wereld), die door de makrokosmos (letterlijk: de grote wereld; het heelal) wordt bepaald. Een oud gezegde uit de astrologische wereld luidt: zo boven - zo beneden. Er is, zegt de astrologie, in de wereld samenhang tussen wat in het onmetelijke heelal gebeurt en wat op aarde plaatsvindt.

Hier zetten we meteen al een vraagteken: wie zal zeggen, wat er in het onmetelijke heelal gebeurt? Zelfs de mens van de twintigste eeuw vermag maar een heel klein eindje met zijn instrumenten het heelal binnen te dringen. Zal dat kleine eindje hem informeren hoe het leven op aarde is, moet zijn of zal worden?

Wetenschappelijk

De astrologie doet dikwijls erg wetenschappelijk. Niet natuurlijk de populaire vormen, zoals we die bijvoorbeeld vinden in kranten en tijdschriften. Maar wel de wat meer uitgebreide vormen, waarbij grondige studie gemaakt wordt van de stand van sterren en planeten bij iemands geboorte, de preciese plaats en het tijdstip waarop de geboorte plaatsvond enz.

Daarbij komt de astrologie nog wel eens aanzetten met verschillende bewijzen: zo bewees de fransman Gauquehn uit statistieken (1950), dat velen, die onder een bepaald gesternte zijn geboren, later zeer bepaalde beroepen kozen. 'Ram-mensen' blijken vrijwel altijd lichtontvlambaar en opgewonden te zijn, 'Boogschutters' evenwichtig en gezellig, enz., zegt de astrologie. En dan is er nog het voorbeeld van de engelse koning George III en de ijzerwarenhandelaar Samuel Hemming, die beiden op hetzelfde tijdstip werden geboren (4 juni 1738): zij trouwden op dezelfde dag, werden op hetzelfde moment ziek, stierven op dezelfde dag aan dezelfde ziekte, en: Samuel opende zijn zaak op dezelfde dag, dat George koning van Engeland werd. Dit voorbeeld is echter kennelijk zo uitzonderlijk, dat bijna alle handboeken der astrologie ermee komen aandragen.

Jakob - Ezau

We zullen bovenstaande voorbeelden met de nodige korrels zout moeten nemen. Niet, dat er geen samenhang zou kunnen zijn tussen het leven, het karakter, de interessen enz. van mensen, die in een bepaald land in een bepaalde periode zijn geboren. Wie zal zeggen, welke invloeden hierin meespreken?

Maar het aantal mensen, dat in een bepaald land op hetzelfde tijdstip is geboren, wier leven toch totaal verschillend is, zal wel duizendvoudig zijn ten opzichte van bovengenoemde voorbeelden.

Maarten Luther, die de astrologie van de hand wees, noemde het voorbeeld van Jakob en Ezau: beide zijn van dezelfde ouders, beide werden geboren op hetzelfde tijdstip: Jakob hield Ezau's hielen vast. Toch hadden ze een geheel verschillende natuur, karakter en aanleg.

In de zestiende eeuw schreef een bestrijder van de astrologie spottend: 'Het komende jaar zullen de blinden weinig zien, de doven weinig horen, de stommen weinig spreken, de rijken het beter hebben dan de armen, de gezonden beter dan de zieken, er er zullen veel varkens, kippen, eenden en ganzen doodgaan' .

Volgende keer hopen we nader op de methode en de verschillende vormen van de astrologie in te gaan.

Alblasserdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen