Boekbespreking

H. G. Leih: Gods hand in de geschiedenis? , deel 8, Cahiers voor het christelijk onderwijs. Kok, Kampen, 104 pag. ƒ 10, 90

Het vraagteken in de titel blijft tot op het eind van het boek aanwezig. De auteur stelt met nadruk dat ons belijden van de leiding Gods over alle dingen ons niet kan helpen bepaalde gebeurtenissen of historische lijnen te verklaren.

Gods hand in de geschiedenis vinden we in de Bijbel, maar een nieuwe openbaring hebben we na afsluiting van de kanon niet meer ontvangen.

Daarom zullen we, aldus de schrijver, nooit de euvele moed mogen hebben God als eerste oorzaak van een bepaalde ontwikkeling aan te wijzen.

Leih zag zich voor de vraag gesteld: wat doen we met ons christelijk geloof in het geschiedenisonderwijs? Het antwoord: 'aanwijzen van Gods hand', wordt door de auteur nadrukkelijk afgewezen.

Geschiedenis is, zo stelt Leih, niet het verhaal van het handelen Gods, maar het verhaal van mensen in hun relaties.

De schrijver belijdt wel met nadruk de leiding van God in de geschiedenis, maar wij kunnen deze hand niet aanwijzen: het, komt nooit uit boven eigen subjectieve opvattingen.

Het 'christelijke' van het geschiedenisonderwijs zit daarom niet in het aandragen van religieuze verklaringen, maar in het wijzen op de zin der geschiedenis: het rijk Gods. Wel zijn er vruchten van de Geest als tekenen van verlossing waarneembaar in het handelen van mensen. Het is dan echter weer: geschiedenis van mensen in hun verhouding tot God, medemens en natuur.

Leih verwerpt een 'neutrale' behandeling van de geschiedenis.

Waarde-oordelen zijn onvermijdelijk. Ze zijn van belang omdat geschiedenisonderwijs meer moet voorstellen dan alleen het bestuderen van wat er vroeger is geweest. Het is één van de mogelijkheden om jonge mensen te helpen hun weg naar morgen te vinden. Dus waarde-oordelen zijn belangrijk mits de leraar zich houdt aan de absolute eis van waarachtigheid en eerlijkheid en zich niet van karikatuurtekeningen bedient.

Het boekje telt tien hoofdstukken en geeft een aantal nutdge tips voor het onderwijs. Bovenal is het eerlijk en openhartig geschreven, niet al te theoretisch, omdat het telkens de weg naar de praktijk aangeeft. Het heeft eveneens de verdienste dat het de verschillende geschiedbeschouwingen helder uiteenzet. Daarom van harte aanbevolen voor onderwijsgevenden, ook voor hen die het zoeken naar Gods hand in de geschiedenis niet zo radicaal afwijzen als de auteur doet, maar zich meer vinden in de passie van Groen van Prinsterer wiens geschiedkundig werk een ander uitgangspunt heeft. In hoofdstuk 10 van dit Cahier is diens uitgangspunt geciteerd: 'Het is den kortzigtigen sterveling niet vergund, in ijdelen waan, de raadsbesluiten Gods voor uit te loopen en den sluijer op te heffen dien Hij over de geheimenissen van het wereldbestuur gelegd heeft; maar het is den geloovigen en ootmoedigen christen evenmin vergund het oog te sluiten voor de lichtstralen waarin, bij de wonderen der Historie, de glans Zijner volmaaktheid schittert. Dat de liefde en de regtvaardigheid Gods zich aan Natiën in de wegen Zijner voorzienigheid niet onbetuigd liet; dat de lotgevallen van het Vaderland de kracht der toezegging: 'Die Mij eeren zal ik eeren', hebben getoond en bevestigd, ook deze waarheden behooren uit den kring der gebeurde zaken, waarin zij bij uitnemendheid volgen, niet te worden geweerd'.

Het is binnen het bestek van een boekbespreking niet mogelijk diepgaand op deze verschillende standpunten in te gaan; beide belijden de leiding van God in de geschiedenis, maar in de herkenning van deze leiding verschillen zij van elkaar. Vooralsnog lijkt mij Groens standpunt meer in de lijn van een bijbelse benadering te liggen, ook al komen er legio vragen wanneer dit standpunt uitgewerkt moet worden naar de praktijk van het geschiedenisonderwijs .

Het is de verdienste van het boekje van Leih deze vragen ook voor niet-historici in kaart te hebben gebracht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen