Een kerkelijke overgang

Aan de ene kant ontstaan in de Gereformeerde Kerken verenigingen van verontrusten, vanwege het verlies aan binding aan de confessie, aan de andere kant zijn vrijzinnigen in de Hervormde Kerk verontrust over de beweging (Hervormd en Gereformeerd) 'Samen-op weg: omdat samengaan van de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken een bedreiging zou zijn voor de vrijzinnigheid omdat - anders gezegd - de Hervormde Kerk teveel in confessioneel vaarwater zou komen; de Gereformeerde Kerken zijn namelijk kerken van en met de belijdenis, aldus de vrijzinnigen. Een vrijzinnig predikant ging zo ver dat hij dezer dagen daarom van kerk veranderde en doopsgezind werd. In een boekje 'Niet samen op weg! Waarom Doopsgezind geworden?' geeft hij publiek rekenschap van zijn stap. Zijn boekje is een pleidooi voor humanistisch christendom.

Greep uit de inhoud

Als we enkele zaken uit dit boekje mogen lichten dan signaleren we allereerst, dat ds. Van der Kam het proces van kerkelijke afbrokkeling, waarover men zo bezorgd is niet erg vindt: 'Wij in onze vrijzinnige gemeenten staan als humanistische christenen al minstens tachtig jaar op de rand van kerk en wereld, op de rand van christendom en cultuur, op de rand van Bijbel en wetenschap, van traditioneel geloof en twijfel, en ontmoeten dagelijks al vele vele jaren tallozen die al over de rand zijn heengevallen'.

Over een belijdeniskerk (want dat wordt de verenigde kerk, vindt ds. Van der Kam, een belijdeniskerk met de Drie Formulieren en een letterlijke aanvaarding van Genesis 1 t/m 3) zegt ds. Van der Kam: 'wat moet de moderne mens verstaan onder een ledig graf (opstanding ten derden dage); onder het nedergedaald ter helle (en aan het kruis zegt Jezus: heden zult gij met mij in het paradijs zijn); onder de hemelvaart; onder de opstanding des vleses; onder de biologische maagdelijke geboorte; onder de wederkomst; onder het zitten terrechterhand Gods? '

Kortom, ds. Van der Kam zet het hele Apostolicum onder zware kritiek, rekent er geheel mee af.

Het zal niet verwonderen, dat ds. Van der Kam over de doodstaat van de mens, met het 'onbekwaam tot enig goed en geneigd tot alle kwaad' geen raad weet en derhalve ook de drie Formulieren, metname de Dordtse Leerregels aanvalt. Ook met de trinitarische Doopsformule weet Van der Kam geen raad (geen doop in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, maar in de naam van Jezus). Wie verder geïnteresseerd is in deze puur vrijzinnige geluiden leze het boekje, terwijl we verder ook willen verwijzen naar de Persschouw in dit nummer, waarin drs. Noordegraaf reageert op een bespreking ervan door ds. S. Kooistra.

Een aspect

Eén aspect willen we nog uit dit boekje lichten. Zoals gezegd acht ds. Van der Kam het samengaan van Hervormd en Gereformeerd de dolksteek voor het humanistisch christendom. Gezegd wordt: 'De enorm opkomende vloed van Gereformeerde Bonders en confessionelen geeft theologisch een sterke verrechtsing te zien. Men behoeft echt geen groot profeet te zijn om te voorspellen dat binnenkort in de Hervormde synode (de neuzen zijn allang geteld) en in de lagere regionen van de Hervormde Kerk naar de macht gegrepen wordt, want zegt b.v. de streng confessionele A. Spijkerboer (Fr. Dagblad van 5-2-'77)' wij moeten grenzen trekken: als je dat niet doet raak je in een valse kerk voor je het weet'.

Vanwege de 'opkomende vloed' van gereformeerde bonders en confessionelen en vanwege het samengaan met de Geref. Kerken, waar 'de belijdenisgeschriften van kracht zijn' is ds. Van der Kam nu Doopsgezind geworden want: 'de Doopsgezinde Broederschap kent geen onfeilbare kerk: geen onfeilbare Paus: geen onfeilbare Schrift: geen onfeilbare dogma's: geen onfeilbaar lijkende belijdenisgeschriften: geen onfeilbare geloofsbelijdenis (Apostolicum): geen onfeilbare sacramenten, die voor leven en dood noodzakelijk zijn'.

Commentaar

Slechts een enkele opmerking hierover. Wij behoeven er niet om te treuren, dat een predikant, die dergelijke extreem vrijzinnige geluiden laat horen, vertrokken is al blijft recht overeind staan dat hij elders in ons land dit 'evangelie' wel blijft uitdragen. Zo wars is ds. Van der Kam van elke belijdende formulering (in rechtzinnige zin althans, want zelf ontkomt hij er ook niet aan), dat hij zelfs niet ziet hoe in de Gereformeerde Kerken het belijden als zodanig ook in de crisis is en het Schriftgezag een omstreden zaak is geworden. Het merkwaardige is, dat vrijzinnigen als ds. Van der Kam altijd nog wel willen spreken over een genadig God, een God die vergeeft, maar dan in feite buiten de verzoening om in die zin, dat Christus de toorn van God gedragen heeft. Het ene belijdt ds. Van der Kam (p. 37 van zijn boekje), het andere ontkent hij (p. 21), al vragende. Zou ds. Van der Kam dan toch niet te ondiep kennis hebben genomen van de theologische arbeid van bepaalde Gereformeerde theologen, die eveneens de verzoening ontkennen in die zin, dat Christus de toorn van God gedragen heeft?

Wij achten ds. Van der Kams boekje in zijn principieel-vrijzinnige stellingname duidelijk, en daarmee ook duidelijk in strijd met de Schrift en de belijdenissen der kerk (inderdaad ook met het Apostolicum, waarin alle centrale punten van de leer des heils zijn samengebracht) maar verder wat de analyse van de kerkelijke situatie betreft rechtlijnig en daarin oppervlakkig. Maar zover komt men als men allergisch is voor elk belijdend spreken in rechtzinnige zin. Dan wordt angst de raadgeefster en worden beoordelingen ongenuanceerd.

Ds. L. J. van der Kam: Niet samen op weg, uitgave drukkerij Banda, Voorstraat 32 te Kollum, 40 pagina's, ƒ 6, 70.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen