Boekbespreking

Th. A. G. Eupen, J. H. G. I. Giesbers e.a.: Waarden en normen in het onderwijs. Amboboelien / Baarn 1977, 107 pagina's, ƒ 12, 50.

In het Rooms-Katolieke leven heeft eeuwenlang de kerk uitgemaakt wat toegestaan is en wat niet. Op een scholastische wijze werden normen afgeleid uit de dogmata; deze casuïstiek gaf aan de samenleving een duidelijk karakter. Onzekerheid over normen en waarden was er niet.

Hoezeer dit Roomse leven door de secularisatie overspoeld is, blijkt uit de hier te bespreken bundel. Deze bevat een lezingencyclus van de faculteit der godgeleerdheid aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen. De lezingencyclus is in het najaar 1976 toegespitst op de problematiek rond de overdracht van waarden en normen in relatie tot de levensbeschouwelijke idenditeit van het onderwijs. Nu komen in deze bundel geen slaafse volgelingen van de paus aan het woord, auteurs als prof. Schillebeeckx en prof. Haarsma staan bekend om hun moderne benadering in de R.K.-theologie.

Toch realiseer je met een schok hoe ook hier het moderne, geseculariseerde denken de overhand heeft gekregen. Deze bespreking wil dit facet met name laten zien.

Waar komen normen en waarden die zich binnen het schoolgebeuren presenteren vandaan? Ze zijn niet voorgegeven, zegt prof. Schillenbeeckx, ook al kan hun eerste inspiratie wellicht uit Godsgeloof stammen.

Ze moeten echter in een voor alle redelijke mensen toegankelijke discussie, verantwoord kunnen worden. En verder: 'Vanuit zijn specifiekchristelijke vooronderstellingen kan de christen een bijdrage leveren aan de invulling van wat we beogen met menswaardig leefbare menselijkheid'. Zinoriënterend onderwijs (zo wordt onderwijs genoemd dat waarden en normen zichtbaar maakt) eist dialoog over de concrete normen en waarden. Wat na aftrek van alles wat in de Rooms-Katholieke moraaltheologie is ontwikkeld, aan normen overblijft is samen te vatten onder de noemer 'zorg voor de humaniteit in haar aspekten'. En dan hebben 'de christenen over de inhoud hiervan de wijsheid niet in pacht'.

Prof. Haarsma poogt deze visie in overeenstemming te brengen met de besluiten van het Tweede Vaticaanse Concilie.

Dr. v. d. Ven zoekt de verbinding met de moraalpedagogiek. Hij toont aan dat vanaf 1970 de z.g. emancipatiepedagogiek het denken en handelen beïnvloedt, gekenmerkt door aandacht voor de maatschappelijke konsekwenties van opvoeding en onderwijs en door aandacht voor het scheppen van voorwaarden ter realisering van vrijheid, mondigheid en gerechtigheid.

In de visie op het onderwijs komen de schrijvers heel dicht bij die van minister Van Kemenade in zijn Contourennota.

Uit deze bundel blijkt tenslotte dat de vanouds gesloten katholieke school, beheerd door de kerk, is opengebroken. De taak van de kerk dient zich, zo betoogt prof. Haarsma, niet te richten op het eigen confessionele onderwijs, maar op het onderwijs als zodanig in zoverre het de vermenselijking van de mens en de vermenselijking van onze samenleving ten goede komt. En: 'als het geloof ten gevolge van de ontzuiling in veel minder mate dan vroeger als beginsel van organisatie gaat werken, dan is het meer dan ooit geboden datzelfde geloof de kans te geven als beginsel van inspiratie' . Dat kan ook niet anders want, zo stelt dezelfde auteur, het katholieke onderwijs kan niet katholieker zijn dan de gemeenschap waarvan het mede de exponent is.

Geen wonder dat op een vraag op welke wijze bekeken moet worden of een leraar past binnen de school, geantwoord wordt: 'hij past erin, wanneer bij hem sprake is van een minimale identifikatie met een zoekende verhouding tot Jezus'.

Het valt te begrijpen dat de auteurs voorzichtig een pleidooi willen voeren voor de samenwerkingsschool.

Wie kennis wil nemen van de moderne wijze van denken in de kring van Rooms-Katholieke theologen vinden in dit boekje een duidelijke illustratie van dit denken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen