De aanspraak van de gemeente

3

Namen, geen onderstellingen. Wanneer ik met u over de aanspraak van de gemeente nadenk, dan zal deze aanspraak nauw samenhangen met het zicht op de gemeente. En hoe dit ook moge zijn, de norm en de grens liggen daarvoor duidelijk in de Schrift en in de belijdenis van de kerk neergelegd. Het heeft geen zin allerlei wilde gedachten, eigen vondsten of pakkende kreten weer te geven. Hoeden we ons ook voor allerlei onderstellingen. Ik denk bijvoorbeeld daarbij aan de door dr. A. Kuyper ontwikkelde leer van 'de veronderstelde wedergeboorte'. Prof. v. d. Schuit schreef eens ze rollen tegenwoordig al wedergeboren de wieg uit eer ze goed en wel geboren zijn. Waarvan acte. In die lijn ligt dan ook de opmerking van een gereformeerde collega, jaren geleden in een Dordts ziekenhuis 'ja, bij jullie in de grote kerk preken ze van jullie richting nog de bekering, he, dat is bij ons niet meer nodig'. Ik pleit niet voor een Kuyperiaanse theologie, zeker ook in verband met het bovenstaande niet, toch... zou ik willen, dat er meer Kuyperiaanse inslag was en invloed dan we tegenwoordig zien in de gereformeerde kerken. Maar we stappen daar gauw vanaf, in eigen kerk en gemeenten is genoeg wat leed en zorg geeft en vraagt om bezinning en niet minder... bekering.

Als we niet in gemeenten voorgaan

Ik denk dat we lang het wat unieke verschijnsel konden tegenkomen dat in een Hervormde gemeente ook een hervormde evangelisatie was en afzonderlijk diensten hield. Meestal waren dat 'richtingsevangelisaties', in bijvoorbeeld Friesland rechtzinnige evangelisaties naast vrijzinnige gemeenten, elders evangelisaties, waar hervormden samen kwamen die per plaatse de gereformeerde prediking te zeer misten. Ik las, dat in in de vorige eeuw met name de in zijn preken nog bekende ds. Du Cloux en ook ds. Krayenbelt ook al in zulke samenkomsten spraken, vergeleken met de 'school van Tyrannus', naast de oiflciële synagogale eredienst.

Nu goed, maar hoe spreken we dan het aldaar vergaderde volk aan? Er is hier geen sprake van de ambtelijke vergadering rond de sacramenten. Dan past ook de naam gemeente niet, zonder dat ik nu formalistisch wil zijn.

Dan kunnen enkele overwegingen gelden. Het komt mij voor, dat de aanspraak 'mijne (toe)hoorders' te vlak is. Ook een dergelijke samenkomst, waar de Schriften worden geopend, acht ik niet een soort voordracht te zijn in een gehoorzaal, een willekeurig gehoor, zomaar. Verreweg de meesten van hen zullen gedoopt zijn. En dan toch op 'de erve des verbonds' geplaatst, met de eis, de veroordeling en de belofte. We hebben dat in de bediening van het Woord maar ook in de aanspraak van de gemeente wel zwaar te laten wegen, willen we ook aan het appel van de rechte prediking recht laten wedervaren.

De aanspraak 'medereiziger naar de (allesbeslissende) eeuwigheid' klinkt mij hier wat te algemeen. Dat kan tot iedereen gezegd worden, op een kerkhof, in een willekeurige toespraak, waarbij overigens de bijbelse soberheid in acht te nemen is. Alle bombast zij verre van oAs. Hoe ernstig ook de werkelijkheid is, al gaat het niets van af, dat we de jeu wigheid tegemoet gaan, ik mis menig maal ook bij die haast met deze term schermen de bewogenheid van het hart, de aandrang, 'het heilig dwingen' tot bekering en de genade van God. Wijlen ds. Roelofsen kon het bewogen soms zeggen 'zielen, ik heb u te lief dan dat ik u zou laten omkomen'. Kijk, die gunning, die doorleefde nood heeft maar al te zeer voor hardheid, holle frasen plaats gemaakt.

De aanspraak 'broeders en zusters' roept bedenkingen op. Deze aanspraak wijst op de band des geloofs en algemeen gesteld geeft deze een vertekend beeld van de gemeente in werkelijkheid. Men moet bij alle ruimhartigheid toch eerlijk blijven.

Wijlen ds. Riekel sprak eens 'men noemt elkaar tegenwoordig broeder en zuster bij het leven, terwijl het te bezien staat of men ooit, geestelijk gesproken... achterneef en achternicht van elkaar was'. Passen we ook op voor het scheppen van een lief sfeertje, dat dodelijk kan zijn voor de levende verkondiging van het Woord.

Eigenlijk zou ik dan nog het meest in dergelijke samenkomsten voelen voor de aanspraak die ook bijbels te funderen is 'geliefden'. zoals u weet m de Johanneeïsche brieven vaak geuit. Deze benaming, evenals trouwens die van 'lieve vrienden' betekent nog niet, dat allen er zo maar op eenmaal bijhoren. Maar men is dan tevens ook niet maar een willekeurig gehoor. De waarschuwingen in de apostolische brieven, ook bij het gebruik van de betiteling 'geliefden' wijzen er op, dat heilig zelfonderzoek, ontdekkende genade, verlichting door de Heilige Geest zo bij de voortduur nodig zijn. Ook dan is het niet 'al Israël wat Israël genaamd wordt'.

Eerlijk en sober

Tenslotte geef ik bij deze overwegingen een stukje bezinning door. Ik ben al blij als er over nagedacht wordt. Weest u eerlijk ook tegenover uw voorgangers. Trek geen overhaaste conclusies bij voorbaat als u een aanspraak mishaagt. Laat dan ook niet bij voorbaat de prediking zijn gekraakt. Spreek daar eens eerlijk over en... vergeet het gebed niet. Oefen critiek als u deze eerst bij de Heere gebracht hebt. Laten wij als dominees sober zijn en niet kwistig met titels, kreten en frazen strooien.

De rechte eenvoud doe zich kennen. Laten we ook tegen critiek kunnen, al is de vorm niet altijd in overeenstemming met de inhoud en de bedoeling. Ook onze bescheidenheid en vriendelijkheid zij alle mensen bekend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen