Hier en heden

'Smekend om de vrede'. De moedige en spectaculaire reis van Anwar Sadat naar Jeruzalem ontketende een scala van reakties en domineerde alle nieuws deze laatste dagen. Een vredesinitiatief is meestal heel sterk persoonlijk. Politici die gaan betekenen oogsten aanvankelijk vaak verguizing. Zij lopen de risico's van de profeet, die door eigen gemeenschap niet verdragen, gestenigd en uitgeworpen wordt. Lezen wij voor gemeenschap Arabische wereld dan is er veel waar aan de voorafgaande zin. Sadat is nog niet gestenigd, maar hij trotseert veel, omdat zijn reis het effect had van een steen in trotse vijvers van Arabische hoven.

De reis maakt de vraag naar Israels toekomst opnieuw actueel. Moeten we het initiatief duiden als een wolkje als mans hand, als pril voorteken van tijden dat de koningin der zee en Scheba nevens Seba, ja, elk der vorsten komen zal en buigen voor Hem neer? Hem smekend om de vree. De eeuwige pax Christi? De tijd van prinselijke gezanten uit Egypte en van Moorenland dat zich haast handen uit te strekken tot God. Zover zijn we bij lange niet, hoewel ten einde ontwikkelingen met verwonderlijke snelheid zich kunnen voltrekken. Intussen snakt Egypte, dat de zwaarste last van de confrontatie met Israël torst, amechtig naar vrede, zij het niet die grote vrede, waaraan wij denken.

Cher enfant

De beloften aan het oude volk houden tot op deze dag vele harten gespannen. Zijn die beloften nog actueel? Hebben ze nog hun geldigheid? Op welke tijd en wijze gaan ze hun vervulling tegemoet? Geldt van Israël wat Jeremia van Efraïm zegt: Is niet Efraïm Mij een dierbare zoon, is hij mij niet een troetelkind? Want sinds Ik tegen hem gesproken heb, denk Ik nog ernstig aan hem. Ik zal Mij zeker over hem ontfermen, spreekt de Heere. Troetelkind. De Franse bijbel leest: cher enfant.

Enfant terrible

Cher enfant heeft een mededinger. De ecclesia catholica, die zich Israels plaatsvervanger noemt. Binnen deze wereldkerk is de Nederlandse kerkprovincie het enfant terrible. Tenminste bekeken vanuit het Vaticaan met Romeinse Curie-visie. Zelf menen de Hollanders het voorlijke kind te zijn binnen hun wereldkerk. Na de verrassende impuls van het optreden van paus Johannes XXIII zijn de Nederlandse leiders naar brave volksaard direkt met het huiswerk begonnen.

De moeilijkheden die het karwei oplevert zullen andere nationale kerken eerst later ervaren. Dat is hun gevoelen.

Maar inmiddels waait een andere wind. Paus Paulus VI, bedroef over de leegloop van zijn kerk, bedroefd over het verloop van overlang vertrouwde waarden, zet de klok, door Johannes XXIII zo ver vooruit gezet, weer terug. Daar blijft hij mee bezig met de volharding van een hoogbejaarde, want dat is hij zeker nu hij, onlangs tachtig jaar geworden, aanblijft tegen verwachting van velen in, een verwachting die bij sommigen moeder was van een wens.

De collegialiteitsgedachte die inhield dat al de bisschoppen samen met de bisschop van Rome de kerk zouden gaan beheren, verstierf. Dat bleek ten overvloede op de onlangs gehouden bisschoppen conferentie over de catechese. Op deze vergadering bleek zorg voor het onderricht aan de jongeren, die meer dan ooit door ijdelheden zijn omringd. Er was collegiaal beraad, gemeenschappelijke verontrusting, verschil van inzicht.

Insiders verklaarden dat uniform katholicisme gepasseerd is. Maar de aanbevelingen en de conclusies gaan wel ter finale papale afdoening.

Vrij kort na genoemde bisschoppen conferenties kwam het Nederlands episcopaat onder leiding van Joannes Gerardus Maria Willebrands bij de paus op het matje. Huiselijk uitgedrukt, want officieel waren zij gekomen ad limina apostolorum (bij de graven der apostelen). Naar oud gebruik. Bij die gelegenheid kregen ze een preek van de paus. Een bekwaam mengsel van lof en berisping. Erg is de terugloop van priesterroepingen. Over de hele wereld hebben sedert 1960 zo'n veertigduizend priesters het ambt verlaten. De celibaatsverplichting woog te zwaar. Nederland vaak voorop, en dat voorheen in tegengestelde zin, leverde aan de uittocht een beduidend aandeel. Volgens Paulus' woorden luidt de Rolducse opleiding van Gijsen een herstel in. De bisschoppen Gijsen en Simonis kregen als besten van de klas extra lof. De blaam was meest voor de anderen. De afgetreden kardinaal Alfrink kreeg stellig een trap na. Deze houdt zich nu wat op de rand bezig. Met een organisatie als Pax Christi. Met Rome is het echter voor hem geen pais en vree. De bisschoppen waren behoorlijk geschokt door genoemde rede van de paus.

Alvorens ze deze rede te horen kregen verbleven de bisschoppen in een kapel onder de basiliek. Ad limina apostolorum Bij de graven, van de apostelen. Daar baden zij. Ook zongen ze.

Het Wilhelmus athans 't couplet: Mijn Schild ende Betrouwen. Eigenaardig dit toch wel van huis uit protestante lied van St.-Aldegonde afkomstig uit een bijzondere historische situatie weerklinkend onder deze gewelven. Wat uitdagend wellicht. Want is de kerkprovincie niet rebels als dit lied van rebellen? Kardinaal Willebrands wilde op zijn beurt anderzijds critiek wind uit de zeilen sparen. Want ter plaatse hield hij zijn rede. Een rede straks door die van de paus overschaduwd. Willebrands waarschuwde tegen oecumenische activiteiten die te overhaast van stapel lopen. 'Het kan funest zijn, wanneer een herstellende zieke zich teveel inspant. De gezondheid gaat zodoende achteruit". Dat zei de kardinaal aan het adres van de ongeduldige oecumene.

Vraag: Wie is de herstellende zieke die zich te druk maakt en weer achteruit gaat? De oecumene met de gedachte dat alle kerken ten koste van een heleboel identiteit in elkaar moeten opgaan? Of is die zieke de eigen kerk, waarin de oecumene zich behoort op te lossen, doch wel in zo'n tempo dat de eigen kerk het kan verwerken? Wie zal wie omvangen? Dat is de uiteindelijke vraag. Zo'n binnenste gedachte is immer wetenswaardig.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen