Op de drempel van oud en nieuw

Het was nog net voor de drempel tussen het oude jaar en het nieuwe dat ze elkaar de hand gaven: Den Uyl en Van Agt. De handdruk was een teken dat het voorbij was, de slepende kabinetsformatie. Dat is immers toch wel het meest in het ooglopende geweest in het jaar dat voorbijging. Me dunkt, deze kabinetsformatie was echter slechts de boven het water uitstekende spits van de ijsberg. Teken van een dieperliggende, crisis.

Allerwegen is te horen, dat we op weg zijn naar een nieuwe maatschappij. Welnu, het maatschappelijk leven zal wel blijvend in ontwikkeling zijn. De vraag is echter of we óók niet op weg zijn naar een nieuwe cultuur, of liever dat de periode van de afbraak van een cultuur, zeg een christelijke nog in volle gang is. Dat gaat dan intussen namelijk niet buiten het politieke gebeuren om. Zo lagen achter deze moeizame kabinetsformatie toch ook immers de spanningen van een ontkerstenende samenleving? Waren vroeger christelijke kabinetten hier in ons land min of meer vanzelfsprekend, vandaag is die vanzelfsprekenheid er op z'n minst uit. Het kabinet, dat thans aangetreden staat en dat in meerderheid een christelijk kabinet is, zal het weten als daarvan van dat christelijke, inderdaad zou blijken. We maken ons wat dit betreft overigens niet teveel illusies. We beseffen, dat de verdunning van beginsel ook de christelijke politiek heeft verzwakt en dat Rome en Reformatie samen in de politiek nooit een echte tweeeenheid kunnen vormen. Maar toch: de intense strijd om de macht, die met name door de PvdA de laatste tijd is gevoerd, laat zien dat Den Uyl en Van Agt toch verschillende werelden vertegenwoordigen.

Toen ik het plaatje zag van de handdruk tussen Van Agt en Den Uyl bedacht ik wat een wereld van gesprekken, discussies, gedachten en handelingen, maar ook van verschillen, er achter of liever vóór die handdruk lag. Het was de bezegeling van een (voorlopig) afscheid.

Den Uyl, de man die zijn gereformeerd verleden achter zich liet en van dit verleden óók in zijn politieke beleid duidelijk afscheid wilde nemen. Van Agt, de man die tenslotte nog staat voor de verdediging van wezenlijke elementen van onze vanouds christelijke cultuur. De komende tijd zal leren of er iets merkbaar mag worden van het feit dat we een in meerderheid christelijk kabinet hebben!

Hoe zal het zijn met de zorg voor de zwakken? Hoe zal het departement van justitie leiding geven als het gaat om beslissingen in grote ethische vrageo, die in wettelijke bepalingen hun neerslag moeten krijgen? Krijgen we de bede in de troonrede weer terug?

Het jaar 1977 was het jaar van de concentratie van links in een vergrote PvdA én een concentratie van rechts door de coalitie van het CDA. Zal in het politieke beweeg van de komende tijd nog iets zichtbaar zijn van de worsteling om mens en samenleving in het licht van Gods geboden en beloften? Van de theocratische gedachte?

Grimmiger

We hebben de laatste tijd méér geschreven over het grimmiger worden van de strijd. Maskers worden afgeworpen. Bruter komen de machten van het ongeloof openbaar. Het is enerzijds waar wat de Prediker zegt, dat er niets nieuws onder de zon is. Het is óók waar, dat élke tijdgeest in zich heeft de geest van de mens, die in opstand kwam en is tegen God, de geest van het 'laat ons hun banden verscheuren en hun touwen van ons werpen'. Maar heeft anderzijds een tijd, die gekenmerkt is door ontkerstening, niet een toespitsing van deze geest van de mens, zeg van de mens der wetteloosheid in zich? Daar waar het evangelie nog nimmer is geweest openbaren zich de anti-christelijke machten niet zó als in een samenleving, waarin het evangelie diepe sporen heeft getrokken. Daar komt het bewuste verzet, de strijd ertegen, b.v. het opzettelijk vloeken en lasteren, het opzettelijk afrekenen met alles wat met het gebod Gods te maken heeft.

In dit nummer van ons blad staat een waarschuwing van ds. W. Verboom tegen een Bijbel uitgave, een vertelbijbel, die doorhem als godslasterlijk wordt gekwalificeerd. Zo'n uitgave is slechts mogelijk in een na-christelijke cultuur, in een cultuur die nog de resten heeft van een christelijk verleden. De maskers moeten af. Brutaler wordt het verzet tegen de christelijke waarden. En bij dit alles staat de politiek niet buiten spel.

Vuiler

Er staat in de Openbaring van Johannes een opmerkelijk woord: Die onrecht doet, dat hij nog onrecht doe; en die vuil is dat hij nog vuil worde; en die rechtvaardig is dat hij nog gerechtvaardigd worde; en die heilig is dat hij nog geheiligd worde' (Openb. 22 : 11). Dit wordt gezegd in het verband van 'Zie, ik kom haastig', in het verband met de eindtijd. Bijbelcommentaren verwijzen naar Daniël 12 : 10, waarin verband met het einde gezegd wordt, dat velen gereinigd, gelouterd en wit gemaakt zullen worden, 'doch de goddelozen zullen goddelooslijk handelen'. Een Engelse commentaar zegt bij deze woorden uit de Openbaring dan als het gaat om dat onrecht doen, vuil worden, gerechtvaardigd en geheiligd worden: Dat wil zeggen, in de laatste crisis zullen de mensen openbaar komen in hun ware kleur en zich rangschikken óf aan Gods kant óf aan de kantvan de duivel.' In de crisis gaan kennelijk de maskers af. De mensen komen openbaar. Partijen komen openbaar. Kranten komen openbaar. Media komen openbaar. Wie vuil is, dat hij nog (meer) vuil worde. Maar toch óók: wie rechtvaardig is, dat hij (nog meer) gerechtvaardigd worde.

Als in Openbaring 13 over het beest uit de zee gesproken wordt en gezegd wordt, dat dit beest een mond krijgt om godslasteringen te spreken en dat het macht krijgt om de heiligen krijg aan te doen, dan besluit de pericoop met de hoop op de volharding: 'hier blijkt de lijdzaamheid en het geloof van de heiligen.'

Wie de gebeurtenissen van de tijd legt naast de Schrift, liever ze ziet dóór de Schrift heen, onderkent de tekenen van de tijden. Het hele politieke gebeuren gaat daarin mee. Niet voor niets is Romeinen 13 (de overheid Gods dienaresse) dan ook altijd weer gesteld naast Openbaring 13, waarin het beest uit de zee ook alles te maken heeft met het gebeuren onder de mensen, de volkeren, zeg in het politieke gegebeuren: allen, die op de aarde wonen zullen het aanbidden.

Op de drempel

Staande van het de drempel van het oude en het nieuwe jaar beseffen we wat er in één jaar allemaal gebeurd is. We spitsen het echter toe op de kabinetsformatie. Maar daarachter zien we oprijzen een volksleven, waarin de ongerechtigheid toeneemt, de vuilheid toeneemt, maskers worden afgeworpen, de strijd tegen de christelijke waarden zich verhevigt.

Maar de christen mag in dit alles ook uit de hoop leven, dat de rechtvaardige nog (méér) gerechtvaardigd wordt en de heilige nog (méér) geheiligd. Mag dit voor het persoonlijke gelden het mag ook gelden in de bredere verbanden van kerk en samenleving. Om het nader te concretiseren: heeft het socialisme in Nederland, in de PvdA, niet meer en meer haar echte gezicht laten zien? In de naoorlogse jaren zijn christenen en socialisten samen doorgebroken naar de PvdA. Men kende toen de diverse werkgemeenschappen, waaronder de protestants-christelijke. Wat is ervan over? Waar is nu (zelfs) de tolerantie binnen de PvdA en de daaraan verwante Vara voor het christelijke? De maskers gaan méér en méér af. Te hopen is dan ook en daarvoor zij er het gebed - dat van de christelijke, ook politieke verbanden in ons land óók gelden mag, dat wie heilig is nog (meer) geheiligd worde. Gaan de maskers der goddelozen écht af en worden anderzijds de gelovigen en daarin de christelijke verbanden écht gereinigd, dan zal eerst op de rechte wijze en aan de echte fronten de strijd gestreden worden.

N.B. In het artikel in het nummer van vorige week over 'Putten' moest de naam van de dichter die in Putten of omgeving ondergedoken zat zijn: H. M. van Randwijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen