Vloeken en bidden

Gods Naam wordt aangeroepen en ijdel gebruikt. Dat is het verschil tussen vloeken en bidden. Er wordt in ons land ongelofelijk veel gevloekt, in toenemende mate ook via de media. Het vloeken wordt schaamtelozer. Daarom is het een goede zaak, dat er een Bond tegen het vloeken* bestaat, als een teken tegen het misbruik van Gods Naam. Het is dunkt me ook een goede gedachte geweest, dat op 8 januari ll. in vrijwel alle kerken van Hoogeveen (in welke kerk niet wordt niet vermeld) gepreekt is aan de hand van een preekschets van prof. dr. W. H. Velema, voorzitter van de Bond tegen het vloeken, over het thema 'Gebruik Gods Naam niet als een stopwoord'.

Inderdaad wordt de vloek allerwegen als een stopwoord gebruikt. Mensen weten het zelf vaak niet eens ('vloekte ik dan? '). Maar er wordt ook in toenemende mate bewust gevloekt, gevloekt om te vloeken.

Weliswaar zet de Heidelbergse Catechismus het derde gebod, als het gaat om het misbruik van Gods Naam, in breder kader dan het vloeken. Het gaat om niets anders dan om het met vrees en eerbied gebruiken van de Heilige Naam. Dat betekent ook dat de Naam van God niet ijdel mag worden gebruikt door deze te pas en te onpas te betrekken bij wat in feite onze menselijke mening en bedoeling is. Maar het concrete vloeken krijgt toch alle gewicht. In allerlei (óók kerkelijke) discussies wordt, als het over het misbruik van de Naam gaat, direct het accent gelegd op het bij allerlei zaken noemen van Gods Naam ('vloeken bij de EO', noemde prof. Rothuizen dat) ten koste van het zich met ernst keren tegen het openlijk vloeken en lasteren. Daarom is het een goede zaak, dat de kerken in Hoogeveen aan deze zó aandacht hebben gegeven.

Ik begon dit stukje met vloeken en bidden naast elkaar te zetten. De reden dat ik tegelijk met het bericht over Hoogeveen van andere zijde een 8 pagina's tellende brochure kreeg toegezonden, bevattend de tekst van een artikel, dat ds. P. B. Suurmond (niet te verwarren met de Delftse ds. Zuurmond) schreef in het Centraal Weekblad onder de titel 'Op hoop van zegen.' Daarin gaat het over het gebed en de gemeenschappelijke verootmoediging. Ds. Suurmond schrijft over de noodzaak van belijdenis van schuld van ons volk over ons verleden. Daarmee is hij in de lijn der profeten, die ook telkens gesproken hebben over het 'wij en onze vaderen hebben gezondigd'. Concreet gaat ds. Suurmond daarbij in op de Molukse kwestie onder ons en roept dan in herinnering terug het verleden: 'de oud-resident van Ambon, J. G. F. Riedel, schreef in 1886 dat de O. I. Compagnie de bevolking met twee derde heeft verminderd'. Zou er inderdaad in ons volksverleden ook niet zóveel schuld liggen, alsook in het heden, dat ook in cencreto past de belijdenis: 'wij en onze vaderen hebben gezondigd"? Nooit is schuld immers goed te praten met, dat zij (de vaderen) en wij niet beter wisten.

Intussen, zegt ds. Suurmond, is daarmee geen enkele extremistische daad goed te praten. Letterlijk zegt hij: 'Daarover moet geen misverstand zijn. Ik ben ervan overtuigd dat geweld altijd voert op de weg van Lamech, tot zevenvoudige wraak en weerwraak, tot een culminatie van geweld, dat leidt tot niets. Inderdaad tot niets, namelijk tot vernietiging en ondergang. Maar we mogen niet de stem van Abel overschreeuwen. Ook niet na eeuwen.'

Inderdaad mag schuld niet verdrongen, verzwegen worden (toen ik zweeg werden mijn beenderen verouderd, zegt Psalm 32). Maar schuld roept om verzoening. En waar de profeten zo concreet over het 'wij en onze vaderen' terzake van de schuld spraken, zouden wij dat dan ook niet hebben te doen.

Ik moest daaraan ook denken toen ik dezer dagen las dat de Wereldraad van Kerken geweld in Zuidelijk Afrika geoorloofd acht. Als hier een schuld van eeuwen ligt in het omgaan van de volkeren met elkaar, een schuld waaraan wij dan vanuit het (blanke) Westen helemaal deel hebben, wat 'wij' zijn er toch heengetogen? Ligt het dan niet méér op de weg van de kerk om op te roepen tot gemeenschappelijke , verootmoediging (wij en onze vaderen ...) dan dat men de last van de geschiedenis in één punt des tijds samentrekt en met het wettigen van het geweld in feite het geweld oproept? Anders zou het kunnen zijn, dat latere generaties van de ónze moeten zeggen als bij Abel 'daar is een stem des bloeds van uw broeder, dat tot Mij roept van de aardbodem.'

Waar blijft de kerkelijke oproep tot verootmoediging en schuldbelijdenis zoals onze vaderen het deden bij bid-en dankdagen en zoals de profeten ons zijn voorgegaan? Gevouwen handen zijn nog altijd een machtiger wapen dan schietende handen. Genezing volgt alleen op belijdenis en vergeving, zegt ds. Suurmond. Daar zeg ik amen op.

Het lijkt me goed hier over te schrijven wat ds. Suurmond overnam uit een brief, die hem bereikte van een Christen-Molukker. Het is dunkt me van toepassing op wat elders ter wereld óók aan de orde is:

'Als Zuid-Molukker ben je op je werk en in de vrienden-en kennissenkring veel in opspraak geweest door de gebeurtenissen van de laatste tijd, wat erg logisch is.

Na gesprekken en diskussies houd je 't wrange gevoel over alsofje bij de Nederlanders AQ gruwelijke methoden stond te verdedigen, ondanks het feit dat je die methoden zelf afkeurt. Er wordt zo vaak met verwijten geargumenteerd en onwillekeurig word je in de verdedigingshoek gedrukt, zodat de gesprekken naar mijn gevoel zo zinloos worden. Je komt er gewoon niet verder mee en dat is iets wat mij beangstigt.'

Inderdaad, dat beangstigt mij ook. In diskussies kunnen allerlei 'ware' dingen gezegd worden, waar je geen milimeter dichter door bij elkaar komt. Integendeel, je drukt elkaar in de verdedigingshoek, en dan worden dingen scheefgetrokken. Dan kun je je zo onstellend machteloos voelen en je gaat dingen zeggen die je niét zo bedoelt, en daar word je dan weer op aangevallen, en dan gaat het lijken alsóf je geweld tegen geweld wilt plaatsen. En het gesprek loopt dood. (...) 

Nu ben ik zo blij toen ik uw artikelen las, waarin u Gods woord over de problemen van mensen, rassen en volken liet schijnen. Nabij Gods woord hebben mensen, van welke aard ook, elkaar niets te verwijten. Door het geloof vallen we toch immers in dezelfde Genade en Rechtvaardiging.'

* De Bond tegen het vloeken stelt briefkaarten beschikbaar waarmee men protest kan aantekenen als er in radio-en t.v. programma's gevloekt wordt. Besteladres: Parelgras15, Veenendaal, tel. 08385-12002.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen