Uit de pers

Bevrijding... wat stelt het voor?

Dat is de vraag die ds. J. Overduin stelt in het Centraal Weekblad van 21 januari, in een artikel waarin hij met name op de situatie in Afrika ingaat. Waar komen de bevrijde koloniën terecht? Dat is een vraag die z.i. Wereldraad en aktiegroepen te weinig stellen. Wanneer bevrijding overgaat in een neokolonialisme van Cubaanse snit wordt de vraag klemmend: Wat stelt de bevrijding in Afrika voor?

Wij mogen als redelijke en verantwoordelijke mensen ons wel afvragen 'wat stelt de bevrijding in Afrika voor'? Wij moeten immers oppassen dat ons het oordeel van Jung niet treft, 'wanneer wij de geschiedenis beschouwen, nemen wij slechts de uiterste buitenkant der gebeurtenissen waar, en deze dan nog verwrongen in de troebele spiegel der traditie. 'Ik wil dit woord aanvullen (niet vervangen) met de troebele spiegel van de modieuze tijdgeest.

Bij nadere beschouwing stelt de bevrijding helaas maar al te dikwijls nauwelijks iets voor. Ik denk aan keizer Bokassa van Centraal Afrika.

Deze hoogmoedswaanzinnige liet zich 4 dec. jl. tot keizer kronen met walgelijke weelde om zijn machtswellust, geldingsdrift en genotzucht te botvieren. H. J. Neuman vertelde bijzonderheden in Trouw. Bokassa joeg zijn neef en voorganger weg onder het mom dat hij rechtvaardig en sober zou regeren. Nu, het is ontstellend hoe deze man de arme bevolking uitbuit en onder een schrikbewind eronder houdt. En president Giscard d'Estaing papt met hem aan om het uranium. De 'bevrijding' van Centraal Afrika stelt niets voor. En grootmachten bedekken hun streven naar invloed en economische belangen met idealistische leuzen.

En moet ik nog verhalen van de onmens Amin van Oeganda? Tienduizenden, wellicht honderdduizenden heeft hij vermoord en niemand heeft enige rechtszekerheid. De bevrijding stelt niets voor. De toestanden voor de bevolking is honderd en duizendmaal erger dan onder het koloniale bewind. Heeft u gelezen van Guinee-Conacky. Dr. Feddema deed er een boekje over open. Een land rijk aan grondstoffen verkeert in armoede en ellende. Etnische groepen dreigen uitgemoord te worden. President Sekou Touré heeft de besten van zijn bevolking uitgemoord. Angst voor verklikkers. Men mag toch op de volksvergadering kritiek oefenen! Maar wie het doet, komt op de zwarte lijst. Wat stelt deze bevrijding voor?

Het keizerrijk van Ethiopië was niet bepaald een paradijs, maar wat de bevrijders van dit regiem gebracht hebben is onvoorstelbaar wreed en lijkt meer op een hel. Van alle bevrijde volken zuchten verreweg de meesten onder de dictatuur van éénpartij-systeem en grillige presidenten. Angola is officieel uitgeroepen tot een leninistischemarxistische staat, steunend op de macht van Cuba en Rusland. Van de 10.000 cubaanse experts zijn er 1000 leraren op de scholen met het verplichte vak 'marxisme' inclusief de anti-godsdienstige propaganda.

En zo gaat de russische infiltratie door, waarbij wij heus niet de illusie moeten hebben dat Rusland zo bewogen is met het lot van de negers. Rusland interesseert zich alleen voor de wereldstrategie van het communisme.

Schoonklinkende woorden als vrijheid, democratie, gerechtigheid worden menigmaal in hun tegendeel verkeerd. Wat stelt bevrijding voor? Er is discriminatie van de zijde van de blanken, maar evenzo van de zijde van de gekleurden. En zo merkt Overduin terecht op, het is God een gruwel als we meten met twee maten. Aktiegroepen eisen van alles en nog wat, wanneer blanken onrecht doen aan zwarten, maar'zij zwijgen wanneer negers hun zwarte broeders uitbuiten. In dit verband maakt Overduin ook een aantal opmerkingen over de situatie in Zuid-Afrika.

Waar zijn de resoluties van de Verenigde Staten tegen Oeganda, Centraal-Afrika, Guinee-Conacky en de vele andere staten in Afrika waar de bevrijding niets voorstelt? Er moeten goede conclusies getrokken worden. En daarbij mag noch Rusland, noch Amerika, noch Cuba, noch de Zuid-Amerikaanse staten, noch Frankrijk, noch Zuid-Afrika ontzien worden. En vanzelfsprekend ook Nederland niet.

Zuid-Afrika heeft wel gelijk, wanneer het aan ons de vraag stelt; 'maar zijn jullie dan blind voor communistische infiltraties'? En zeer velen in het Westen zijn blind. Maar Zuid-Afrika moet niet de verkeerde conclusie trekken: en dus volgen wij een steeds hardere lijn. Immers hierdoor bereiken de blanken daar precies het tegengestelde effect. Omdat zij zelf niet tegemoet komen aan de verlangens en eisen om recht en bevrijding te verschaffen aan de niet-blanken, jagen ze hen juist op den duur in de armen van Rusland en Cuba, die heus niet uit menslievendheid en bewogenheid om het lot der niet-blanken uitzien naar het moment om te helpen bevrijden. U moet niet vragen wat dan zulk een bevrijding voorstelt. Nog één conclusie wil ik trekken. Laten wij niet vergeten dat in al die ellende van schijnbaar bevrijde volken, een enorme historische schuld drukt op de toenmalige koloniale mogendheden. Hadden zij maar vroegtijdig en vrijwillig de niet-blanken tot echte vrijheid opgevoed inplaats van met geweld elk vrijheidsstreven te onderdrukken. Men hoort weleens beweren, dat de zwarte bevolking te ongeduldig en te vroeg naar de vrijheid grijpt, want zij is er nog niet rijp voor. Maar hier tegenover stel ik dat de koloniale mogendheden die rijpwording meestal tegenwerken inplaats van bevorderden.

Regeren is vooruitzien. Elke kortzichtigheid en elk streven naar eigen belang met uitsluiting van het belang van anderen moet eenmaal duur betaald worden. Het is niet alleen dom en onmenselijk, het is ook onchristelijk. Immers, 'een ieder lette niet slechts op zijn eigen belang, maar ieder lette ook op dat van anderen' (Fil. 2:4).

Indien lan Smith vijftien jaar geleden met vooruitziende blik en vrijwillig zou aangeboden hebben wat hij nu gedwongen door de feiten aanbiedt, hij zou als een held en weldoener der niet-blanken vereerd zijn geworden. Waarschijnlijk zou de bevolking van Rhodesië gespaard zijn gebleven voor een machtsstrijd tussen de niet-blanke leiders.

Naar welke kant wij ook zien: er is veel schuld. Laten wij bidden en waken om niet te vervallen in de stemming 'er is toch niets aan te doen', en 'het is altijd al zo geweest'. Ook nu blijft gelden: 'Zalig die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid'. Gerechtigheid naar alle kanten, want God is niet partijdig.

Doordenking van de vraag: Wat betekent 'gerechtigheid' in de politieke verhoudingen in het licht van de Heilige Schrift, is een dringende vereiste. Het gevaar is groot dat de kerk en de christenheid het oor lenen aan ideologieën van links en rechts, van conservatieve of progressieve snit, ook in de inhoudsbepaling van begrippen als gerechtigheid en vrijheid. Zal de kerk waarlijk in dit opzicht een woord voor de wereld hebben, dan doen we er goed ook in dit opzicht ernst te maken met het 'de Schrift alleen'.

Goed en kwaad

In de bezinning op zedelijke vragen heeft de christelijke kerk altijd gewezen op de geboden van God die onderscheid maken en aangeven wat goed en kwaad is. Men denke aan de tien geboden, aan de profetische eisen als Hosea 4, 2 en Micha 6, 8. Wat goed is en wat kwaad is, is niet iets wat de mens uitmaakt, maar wat ons gezegd wordt vanuit Gods Woord. De zondeval van Adam en Eva is juist dat zij zich losmaken van Gods Woord en als God willen zijn, kennende, d.w.z. bepalende wat goed en kwaad is.

Hoezeer ook op dit punt alles op drift is en de bepaling van goed en kwaad volstrekt in de subjectieve sfeer getrokken wordt, laat ds. S. Kooistra zien in een artikel in het Hervormd Weekblad van 19 januari naar aanleiding van een TV uitzending over terreurbestrijding.

Donderdag 5 januari jl. luisterde ik naar de T, V.uitzending 'Frontaal' over de stelling: 'Terreurbestrijding bedreigt de rechtsstaat'. De stelling werd verdedigd door mr. Bakker Schut, advocaat van sommige verdachten van de RAF en bestreden door prof. Diepenhorst, hoogleraar aan de V.U. te Amsterdam. Aanvankelijk was een grote minderheid van de jury (22 van de 50 Forumleden) het eens met mr. Bakker Schut maar na het bijzonder knappe betoog van Prof. Diepenhorst werd het een kleine minderheid (11 van de 39).

Een van de getuigen van mr. Bakker Schut, nl. mr. Van Bennekom, die ook al eens optrad als advocaat van een 'terrorist', sprak van 'zogenaamde' terreur en 'zogenaamde' terroristen. Over dit 'zogenaamd' ben ik gevallen. Het bleek mij, dat mr. Van Bennekom op het standpunt staat, dat goed slechts 'zogenaamd goed' is en kwaad slechts 'zogenaamd kwaad'. Dat deed mij even denken aan het verschil in de Middeleeuwse Scholastiek tussen 'nominalisme en realisme'. Voor de niet philosofisch geschoolde lezer is dit verschil moeilijk uit te leggen. Maar het komt hierop neer: Nominalisme (van Latijn nomina is namen) is de naam van een denkrichting in de middeleeuwse Scholastiek, volgens welke de algemene begrippen geen zelfstandig bestaan vóór of in de dingen hebben, zoals door het realisme werd geleerd. Het algemene is slechts een schepping van het menselijk denken. De begrippen zijn dus geen afbeelding van de gegeven werkelijkheid maar slechts symbolische tekenen daarvan. Het realisme daarentegen leert, dat aan onze begrippen wel terdege een realiteit, een werkelijkheid beantwoordt. Ik ontleen deze beschrijving aan de Encyclopedie van het Protestantisme van 1959.

De vraag is dus: Bestaat er in wezen geen goed en kwaad? Is moord bijv. niet moord maar noemen wij het slechts moord? Is abortus bijv. eigenlijk geen moord op het ongeboren leven, maar enkel het wegnemen van wat zwangerschapsweefsel? Is diefstal geen diefstal meer? Is overspel geen overspel meer? M.a.w. eigenlijk mag alles. Goed is dat wat jij goed vindt.

Kwaad is slechts wat jij kwaad vindt. Maar een rechtbank kan eigenlijk niet objectief oordelen over wat kwaad is. De rechtbank kan kwaad noemen wat jij goed noemt. Dat mag en moetje toch zelf weten? Daar heeft een ander toch niets mee te maken?

Ten diepste gezien maken Gods geboden onderscheid tussen goed en kwaad. Wij zijn eenvoudig weg als Kerk en als volk, wanneer Gods Geboden geen gezag meer voor ons hebben. Een terrorist, die onschuldige mensen en/of politieagenten doodschiet, kan ik niet als een soldaat of als een vrijheidsstrijder zien. Dan spreek ik eenvoudig van moordenaar. Dan wordt de rechtsorde en dus de rechtsstaat geschonden. Terreurbestrijding beschermt de rechtsorde en de rechtsstaat. Daarom was de genoemde stelling in de uitzending 'Frontaal' onzinnig. Bij een dergelijke opvatting gaat men tevoren al het uitoefenen van terreur goedpraten. De heer Bakker Schut kreeg dan ook duidelijk het publiek tegen zich, toen hij onduidelijk was over de treinkaping van mei-juni 1977, in ieder geval de oplossing van de kaping met behulp van geweld veroordeelde. Laat men toch beginnen met terreur terreur te noemen, omdat het terreur is. Ik was dan ook dankbaar, dat het publiek dit aanvoelde. Vandaar het succes van prof. Diepenhorst in de genoemde uitzending.

Is dan alle geweld terreur? Hier ligt een van de moeilijkste vraagstukken. In het algemeen geldt, dat geweld nooit iets oplost en dat tegengeweld slechts in uiterste noodzaak door de wettige Overheid gebruikt mag worden. Allereerst zal naar een politieke oplossing via onderhandelingen gezocht moeten worden. Hoe moeilijk het gebruik van geweld bij gewapend verzet is, weten we ons te herinneren uit de bezettingstijd. Ik denk aan de knokploegen, waaraan in die tijd ook overtuigde christenen hebben meegewerkt. Ik noem slechts de naam Putten! Daar zullen mogelijk ook door deze knokploegen fouten zijn gemaakt, maar over het algemeen-zie de boeken van prof. De Jong! - hebben zij voorzichtig gehandeld en slechts bevrijdend geweld gebruikt, wanneer het volgens hun opdracht nodig was voor de bevrijding van ons land van de Duitsers. Dat is iets anders dan terreur! Men kan zich niet op de knokploegen uit de bezettingstijd beroepen om de akties van de Molukkers of van de RAF goed te praten.

Terecht wijst ds. Kooistra erop, dat we in de volstrekte normloosheid terechtkomen als we het onderscheid tussen goed en kwaad verwerpen.

Als wij het zedelijk onderscheid tussen goed en kwaad verwerpen, dan zinken wij nog dieper weg dan met de zondeval van Adam en Eva. Het eerste mensenpaar hield nog over de kennis van goed en kwaad. Onlangs heeft iemand, die van R. Kath. afkomst is en daarna Hervormd is geworden, mij duidelijk trachten te maken, dat de mens daardoor niet totaal verdorven is. De Catech. zou dan net iets te ver gegaan zijn met haar oordeel, dat de mens 'onbekwaam is tot enig goed en geneigd tot alle kwaad'. Ook heeft de mens het kwaad zelf niet uitgevonden, maar is daartoe verleid door de slang als instrument van de duivel. De mens is bedrogen! Na de zondeval blijft de mens nog kennen het onderscheid tussen goed en kwaad en zal er zelfs krachtens Gods belofte de vijandschap blijven met de Boze (Genesis 3 : 15).

De mens is dus geen duivel geworden en is daardoor nog te redden. Maar als het onderscheid tussen goed en kwaad wegvalt, dan dreigt het demonische een tweede natuur te worden bij de mens. Dan wordt elke vorm van terreur geoorloofd geacht. Dan wordt de mens een duivel en is hij niet meer te redden. Want de duivel is niet te redden. De duivel kan alleen vernietigd worden. Wij geloven dat Christus in principe de satan al overwonnen heeft, de kop vermorzeld heeft en straks met Zijn Wederkomst volkomen zal uitschakelen.

De Schrift laat ons zien hoe het optreden van de antichrist gekenmerkt wordt als dat van de mens der wetteloosheid. Het is broodnodig dat we in de ontwikkeling der dingen in onze samenleving antichristelijke tendenzen onderkennen. Dan blijft het parool, dat we vasthouden wat ons gegeven is in Gods Woord. Dat is naar Openbaring 13 de volharding der heiligen, het bewaren van de geboden Gods.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen