Bijbelse wortels voor het afleggen van belijdenis

Over een ding kunnen we het zonder meer eens zijn: de traditie om op of rondom de Palmzondag in het openbaar belijdenis des geloofs af te leggen vinden we zo niet terug in de Schrift. En wie de geschiedenis raadpleegt, ontdekt dat die traditie ook nog niet eens zo erg oud is.

Iets anders is of de openbare belijdenis des geloofs als afzonderlijk moment, eenmaal in je leven, geen bijbelse wortels heeft. Dat laatste is m.i. wel degelijk het geval. 

In het belijden van de Naam des Heeren, in de schuldbelijdenis of verootmoediging voor Zijn aangezicht, maar ook in de lofprijzing van Zijn Naam zit altijd iets van een antwoord. Er gaat iets aan vooraf, n.l. de bekendmaking van Gods grote daden, de verkondiging van Zijn Naam, het profetisch getuigenis dat ons leven doorlicht, of, nog anders gezegd, de onderwijzing aangaande Zijn wegen.

De God van Israel die tot Zijn volk komt met de eis en de belofte van Zijn Verbond roept Zijn volk tot de keus, tot de aanvaarding of inwilliging van Gods verbondsrechten. Vandaar dat we in Deuteronomium 27 lezen hoe het volk op de proclamatie van de zegen en de vloek moet antwoorden met Amen. In 1 Kon. 8 : 33 is sprake van de belijdenis van de Naam des Heeren in Zijn huis door het verzamelde volk.

We kunnen ook denken al die plaatsen, waar gesproken wordt over het onderwijs inzake de grote daden des Heeren. Dat onderwijs voltrok zich aanvankelijk met name in het gezin (vgl. Deut. 6 : 20-25; Psalm 78 : 1-7). Van geslacht tot geslacht moesten de daden des Heeren doorverteld worden opdat elk nieuw geslacht Zijn trouw zou belijden en zijn verwachting op de Heere zou stellen. Het latere Jodendom kende zijn leerhuizen, waar de kinderen onderwezen werden in de betekenis van Gods Thora, Gods wet. Eenjoodse jongen van 13 jaar werd als 'zoon van het gebod' (barmitswah) beschouwd.

Slaan we het Nieuwe Testament op dan zien we ook daar hoe de prediking van het Evangelie van Gods genade in Christus beantwoord wil worden in geloof en bekering, en hoe dit antwoord een belijdend karakter draagt. Hart en mond moeten samenstemmen in de erkenning van Christus' heerschappij (Rom. 10 : 9), ja het grote kenmerk van het werk van Gods Geest in een mensenhart is de belijdenis: Jezus is Heere (1 Cor. 12 : 3).

Prof. dr. M. H. Bolkestein heeft er onlangs in Woord en Dienst op gewezen hoe er in de Nieuwtestamentische gemeente een onlosmakelijke samenhang is tussen de belijdenis, de doop en het avondmaal. In de zendingssituatie van de jonge christelijke kerk werd de doop aanvankelijk als regel aan volwassenen bediend op belijdenis van het geloof. Hand. 8 : 37 waar de geloofsbelijdenis van de moorse kamerling wordt weergegeven, moge slechts in enkele handschriften voorkomen, dat neemt toch niet weg dat deze tekst iets aangeeft van wat wezenlijk is voor de jonge gemeente. Er is de volgorde van predikinggeloof-belijdenis-doop. Zie b.v. Hand. 2 : 21, 41, 42 en Hand. 16 : 15, 33. Opvallend is ook wat in 1 Tim. 6 : 12 gezegd wordt van Timotheüs, die de goede belijdenis heeft afgelegd voor vele getuigen. Moeten we denken aan het moment van de doop of denkt de apostel aan het uur, waarin Timotheüs onder handoplegging als medewerker van Paulus werd aangesteld? Zekerheid daarover is niet zo makkelijk te verkrijgen. Maar in elk geval heeft Timotheüs op een bepaald moment de goede belijdenis afgelegd. En terecht is eens gezegd: Hij heeft maar niet een vastgestelde formule' geloofd, 'maar zijn geloof beleden'. D.w.z. Christus beleden met mond en hart. De doop en de belijdenis betekenen de opname in de kring van de gemeente, onder de broeders en zusters. Daar en daar alleen werd het Avondmaal gevierd. Om nog eenmaal Bolkestein te citeren: Deelname aan het Avondmaal is slechts geoorloofd aan hen die gedoopt zijn, die dus, na de prediking gehoord te hebben, de goede belijdenis hebben afgelegd'.

De practijk van de kinderdoop mag een verschuiving van de volgorde betekenen, maar in geen geval inhouden dat de belijdenis wegvalt. Doop en belijdenis horen bijeen. Zij beiden wijzen vooruit naar de Maaltijd des Heeren.

Ik meen, dat we in de lijn van het Nieuwe Testament blijven als we de openbare belijdenis blijven zien als toelating tot het Heilig Avondmaal. Over de vorm waarin dit belijdend antwoord gestalte krijgt, valt niet iets definitiefs te zeggen. Nogmaals, de plechtigheid van de Palmzondag staat als zodanig niet in het Nieuwe Testament.

Daarom doen we er goed aan om de practijk zoals die gegroeid is, steeds weer te toetsen aan de Schrift. Dat kan ons ervoor behoeden het eenmalige moment al te zeer een uitzonderlijk accent te geven. Wij belijden in de gemeente, samen met allen die de verschijning van Christus liefhebben. Zijn Naam. Dat is niet maar de zaak van éen afzonderlijk moment. De Schrift leert ons duidelijk dat we dagelijks geroepen worden de Naam des Heeren te belijden. In verschillende situaties en omstandigheden, in de eredienst en thuis, - op het werk en in de wereld, in de samenleving en ten overstaan van de overheden. Waarachtig belijden grijpt diep in het gehele leven in. En wij worden vermaand om de eens afgelegde belijdenis vast te houden (Hebr. 4 : 14, 10 : 23). Ook dat behoort tot de bijbelse wortels voor het afleggen van de belijdenis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen