Vernieuwing der Kerk

Het moderamen van de Hervormde synode heeft toegezegd met 'voortvarendheid' een herindeling van de classes in de Hervormde Kerk ter hand te zullen nemen, dit nadat hierom al jarenlang van verschillende zijden is gevraagd. In ons blad hebben we daarover recent nog geschreven, waarbij we een aantal getallen gaven wat betreft de grootte van de drie grootste classes (in aantallen predikantsplaatsen en Hervormden) en de dertien kleinste classes.

Nu heeft de heer G. A. van Dongen in het orgaan De Kerkvoogdij, het maandblad van de vereniging van kerkvoogdijen in de Ned. Herv. Kerk, opgemerkt - en daarin zit een kern van waarheid - dat het niet aangaat om over het aantal leden binnen een classis te spreken, omdat slechts de gemeenten leden kennen. Hij wil ook liever niet spreken over een 'evenredige spreiding van predikantsplaatsen' over de verschillende classes. Het woord evenredig, in de zin van evenredige vertegenwoordiging, heeft teveel een parlementair-democratische bijklank. Hij wil liever het woord evenwichtig hanteren. Daarmee ben ik het eens. Het gaat erom, dat het leven der kerk door de classicale indeling evenwichtig weerspiegeld wordt. Toen de indeling van de classes z'n beslag kreeg heeft men niet een gelijk aantal gemeenten, en een gelijk aantal hervormden per classis genomen. Maar er kwam wel een classicale indeling waarbij geografische, provinciale en andere factoren een rol speelden), die zo evenwichtig mogelijk de kerkelijke gemeenten bundelde. Is het dan echter zo, dat door ontwikkelingen later het evenwicht zoek is geraakt, doordat delen der kerk een versnelde afbrokkeling te zien geven, dan moet ook tot herindeling worden overgegaan, wil de bestaande indeling niet illusoir worden en in feite in tegenspraak zijn met de indeling die aanvankelijk werd beoogd. Maar al met al onderstreep ik de nadruk, die Van Dongen legt op evenwichtige indeling in plaats van evenredige verdeling.

Vernieuwing?

Dit brengt me echter op iets anders. Spreken over evenredige vertegenwoordiging wekt ook gemakkelijk de suggestie, dat, als we nu maar zo eerlijk mogelijk de kerk indelen, we met de vernieuwing der kerk al een eind op de goede weg zijn. Maar achter de vraag naar classicale herindeling ligt ook het modaliteitenvraagstuk. Laten we eerlijk zijn: als de Hervormde Kerk een eenheid was in belijdend opzicht zou de drang naar herindeling niet zo groot zijn als thans het geval is. Maar met een herindeling in een geestelijk verdeelde kerk is nog geen echte vernieuwing gegeven. De waarheid wordt toch niet uitgemaakt bij meerderheid van stemmen? Daarom moeten we dan ook het belang van een herindeling van de classes niet overtrekken.

Reformatie

Reorganisatie alléén heeft nog nooit herstel van de kerk gebracht. Die zal er alleen zijn door (voortdurende) reformatie heen. Ik moest daar vooral ook aan denken toen ik dezer dagen in het blad Patrimorium een verwijzing naar een 'Driestar' uit De Standaard van 30 maart 1914 van dr. Abr. Kuyper las bij het overlijden van Pietje Baltus. Ik citeer het volgende letterlijk:

Het kenmerkende in die toen nog jonge vrouw was haar beslistheid. In Beesd was nog geen moderne prediker op den kansel geweest, en het hoofd der Openbare school in dit Betuwsche dorp was een lief, geloovig man, de oude heer Kievits. Maar ook al bleef in Beesd de 'orthodoxie' nog meer of min den toon aangeven. Pietje Baltus wilde van zulk kerkelijk leven niets weten. Dat was al half werk, en daar deed ze niet aan mee. Al dat half orthodoxe gedoe zonk toch al meer in. Daar kon Gods Kerk niet bij leven, veel minder bij bloeien. En daarom ging ze naar geen kerk, en wilde zelfs zoo'n halfgaren prediker niet bij zich aan huis ontvangen. Zij stond op volle belijdenis van het geloof waarvoor onze martelaren gestorven waren. In al dat schikken en plooien en toegeven had ze den dood gezien. Ook toen dr. K. predikant geworden was, wilde ze niets van hem weten. Dit zou ook wel weer zoo'n halfwas, zoo' n half slag, halfbakken, halfvleugelig Kerkverwoester zijn. Kortom, ze wilde en moest ook van hem niets hebben. (...)

Toch heeft er toen een ontmoeting plaats gehad, en in zooverre bracht die ontmoeting in dr. K's overtuiging een keer, dat hij op eenmaal in deze vrouw de kracht van het absolute greep, en met alle halfslachtigheid brak.

Toen volgde kennismaking met der vaderen geestelijk erfgoed. Dordt, dat eerst had afgestooten, trok van toen af aan. Van Calvijn ving hij lichtstralen op.

Die eenvoudige vrouw had de lijn van zijn leven van halfs naar heel omgebogen, en steeds bleef het dr. K.'s dankbare erkentenis dat hij eerst door haar kennismaking gebracht was, waar hij thans voelde te moeten zijn.

Aan het slot van die 'Driestar', waarin nog gesproken wordt over 'de aanmericelijice invloed' van Pietje Baltus op de Kerkelijke historie in het begin van deze eeuw, lees ik dan: 'Een kind Gods, hoe gering naar-de wereld ook, kan zijn als een morgenster, die weer glans brengt in den nacht van het kerkelijk leven.'

Zo is het en niet anders. Nu behoeven we het één - het geestelijk bezig zijn vam de eenvoudige enkeling - niet uit te spelen tegen het andere (het bezig zijn met de structuren van kerk en gemeente). Maar ijveren voor de ker­kelijk structuren, voor herindeling van de classes, voor méér evenwichtige indeling der kerk, zonder de Aarons en Hurs, die de armen steunen van de dienaren des Woords krijgen we een kerkelijk leven gekenrnerkt door waterloze wolken, geesteloze geesten, de dood in de pot. Daarom heeft de kerk ook de Pietje Baltussen nodig, die de lijnen ombuigen van 'halfs naar heels', de bidders ook, die even komen vragen 'lukt het een beetje dominee? ' Want wat baat een kerkelijk leven, dat organisatorisch gestroomlijnd is en dat evenwichtig naar modaliteiten is ingericht (ook al mogen we het zó niet zeggen) maar als Pietje Baltus er het leven van Gods Kerk niet vindt?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen