Uit de pers

De tijdgeest

Het maartnummer van het blad Credo is aan bovenstaand thema gewijd. Ds. M. P. van Dijk wijst in een typering van de tijdgeest op de invloed van het geseculariseerde denken, dat God dood verklaart. Dat denken werkt door op de moraal en op het geheel van zedelijke beseffen en normen. Hij schrijft in dit verband

We komen hiermee op een ander hoofdstuk. Hoe kon dit alles in betrekkelijk korte tijd zo uitgroeien en geestesbezit worden? Was de burgerlijke moraal zo uitgehold dat zij de mensen niet meer kon binden? Een facade? Schrijvers als Ibsen beWeren het. Een gevel met niets er achter. Misschien hebben ze wel gelijk. De kerk was voor vele mensen een ornament bij huwelijk, doop en sterven. Een tijdlang kon, toen men God vaarwel zei, de moraal nog fungeren als gevel, fagade, ornament uit het verleden, maar het kon niet uitblijven dat met het geloof in God ook de moraal als een pudding in elkaar zakte. Het enige dat kan redden is dat het geloof terugkeert. Dan krijgen we ook geen moraal die als frustrerend wordt ervaren. Wie geeft ons het geloof terug? Wie redt ons van de twijfel? Want de twijfel zit op de achtergrond.

Twijfel

Wie redt ons van de twijfel? Wij constateerden het bestaan van een veelheid van levensbeschouwingen: ieder individu moet uitmaken wat voor hem waarheid is en wat niet. Ieder zal toegeven dat dit klimaat (het klimaat van het pluralisme) niet geschikt is om de twijfel te overwinnen. Wie redt ons van de twijfel?

Van de twijfel aan God. Van de twijfel aan allerlei overgeleverde waarden: huwelijk, gezin, vaderland, volk. Zeker, men zet zich in voor de strijd om gerechtigheid, men wil zich inzetten voor ontwikkelingshulp. Terecht! Hier zijn positieve dingen. Maar het zou alweer een groot misverstand zijn als men meende hiermee te kunnen volstaan. De roep om bevrijding elders gaat dikwijls gepaard (bij dezelfde mensen) met een pleidooi voor schier onbelemmerde vrijheid op het punt van moraal en zede. Men twijfelt aan de geldigheid van een algemene moraal. Moraal is wat ieder voor zich er van maakt. Terwijl men ook daarvan niet zeker is, onmogelijk zeker kan zijn. Heeft men wel het goede gekozen? Of heeft men zich toch nog vergist? Nog eens: wie verlost ons van de twijfel?

Van Dijk laat zien hoe in onze tijd allerlei uitwegen gewezen worden. Uitwegen die in wezen geen uitwegen zijn. Allerlei machten en ideologieën van rechts en links matigen zich een verlossers-rol aan. Anderen zoeken het in een versmelting van levensovertuigingen en religies. Weer anderen beroepen zich op de eigen ervaring: wat ik als waar ervaar, is dan waar en normatief. Maar we komen niet uit het slop. Wie spreekt het verlossende woord? Prof. dr. C. J. de Vogel doet in haar boek De grondslag van onze zekerheid een vurig beroep op de r.k. kerk om terug te keren naar de oude tradities van de r.k. kerk. Van Dijk wijst dit terecht af, hoe zeer we in veel van de door Prof. de Vogel uitgebrachte kritiek wettige elementen herkennen. Maar niet de kerk met haar leergezag heeft het laatste woord.

Wij komen terug op de ervaring. Zonder persoonlijke ervaring zal het licht van de waarheid niet opgaan. Ik moet het zien, ik moet het beleven, ik moet er door gegrepen worden zodat het me met meer loslaat. Maar wil dit zeggen dat ik de waarheid-voor-mij maak? Is het mijn creativiteit of mijn fantasie of mijn inzicht die deze waarheid-voor-mij schept, schept, desnoods uit het lege niets? De waarheid was er al, de waarheid niet alleen voor mij maar voor alle mensen, heel de wereld. De waarheid is Jezus Christus. Hij is de zon die al scheen en die ik op een gegeven ogenblik ga zien. Zijn licht gaat zo over mij op dat ik moet zeggen: ja. Hij is het. Hij die voor mijn zonden stierf aan het kruis en opstond uit de doden. Mijn schuldgevoelens wijt ik niet aan de moraal, maar aan mijzelf, ik overtrad het gebod. Maar Hij heeft onder mijn schuld geleden. Ik geef de moraal niet de schuld maar mijzelf en weet tegelijk dat die schuld er niet meer is, ze is verdwenen, doorgestreept, uitgevlakt. Dat is de 'ontdekkingservaring' die we moeten hebben: Christus! Christus 'in het gewaad van de schriften'. Hij was er al, ik maak hem niet, fantaseer hem niet. En de schriften waren er al. Ik aanvaard iets wat ik niet gemaakt heb, maar mij gegeven wordt. De schriften! Daarin staat ook hoe ik leven moet, sterker: hoe alle mensen leven moeten, hoe ik met alle mensen één weg bewandel: die van het Hem gelijkvormig zijn, staan in dezelfde dienst. Het is niet zo dat wij in de schriften een soortgelijke pluralitiet tegenkomen die ook in de tijdgeest zit. En nog veel minder dat wij aan deze zogenaamde pluraliteit een argument mogen ontlenen om zelf ook pluralistisch te zijn.

Wij willen dit gaarne onderstrepen. Het toont eens te meer de noodzaak aan van een bijbels apostolaat, d.w.z. een uitgaan tot de moderne, ontwortelde tijdgenoot met het betrouwbare profetische Woord, dat als een lidit schijnt in het duister. Zo alleen zal de kerk tot zegen kunnen zijn. Niet als we ons aanpassen en de prediking inpassen in een bont geheel van stromingen en overtuigingen, maar als we getuigen van de ene Naam tot redding gegeven. Dat getuigenis kan alleen maar gegeven worden door de kracht van de Heilige Geest die Heere is en levend maakt.

De graftuin van Jeruzalem

Wie Jeruzalem bezoekt, zal ongetwijfeld ook een bezoek brengen aan de Garden Tomb, even buiten de Damascuspoort. Volgens verschillende christenen, met name uit de engelssprekende wereld zou op die plaats Golgotha en het graf in de hof gelegen hebben. Dat wordt door vele anderen weersproken die op grond van oudheidkundige ontdekkingen staande houden, dat waar Golgotha ook gelegen mag hebben, in elk geval niet op de plaats van die tuin. Wie als bezoeker in deze tuin rondwandelt - ik had het voorrecht er op een stille zondagmorgen te zijn - kan zich toch niet aan de indruk onttrekken dat men in het in de rotsen uitgehouwen graf een beter beeld krijgt van de graven in Jezus dagen, dan in de rommelige drukte bij de Heilige Grafkerk. Komend uit de drukte van het stadsgewoel doet de rust in deze tuin weldadig aan. Men ontmoet daar ook een nederlands echtpaar, Ria en Leendert Schermers, die daar de groepen ontvangen, rondleiden en de rondleiding laat uitlopen op een evangelisatorische toespraak. Over dit echtpaar en deze tuin in de buurt van Jeruzalem schrijft ds. J. J. Poort in het weekblad De Schakel het volgende:

Zou het Opstandingsgebeuren nu inderdaad in deze tuin hebben plaatsgevonden? Dat vraag je je toch af... En je denkt, dat Leendert wel allerlei gegevens zal aandragen die als overtuigend bewijs kunnen dienen. Maar nee... verrassend is wat hij antwoordt: 'Als we zeker wisten dat het hier niet is gebeurd, dan veranderde dat niets aan mijn verhaal!' 'Verhaal? ' Ja... het verhaal, dat hij als gids, als rondleider van groepen die de Tuin bezoeken, steeds weer geeft. Steeds ook anders, maar met dezelfde inhoud. En dat is iets heel bijzonders. Niet alleen omdat het 't Bijbelverhaal is, maar zeker ook omdat hij de enige gids is die ik in Israël ken, die zijn commentaar, zijn Bijbels commentaar geeft als een persoonlijk getuigenis!

Als je meegemaakt hebt hoe ongeïnspireerd en duf en saai je wordt rondgeleid in de Aankondigingskerk in Nazareth of de Geboortekerk in Bethlehem, ben je diep verrast door de (mag ik hem die eretitel geven? : ) 'oefenaar' Leendert Schermers. Hartverwarmend, wat die de mensen, uit alle landen en uit alle werelddelen meegeeft! Gemiddeld een 800 mensen per dag... met hoogtepunten van 2000. Ria vult aan: 'we bidden ook altijd, dat 't Woord de mensen tot geloof mag brengen'.

Een hard werkend echtpaar, ouders van Bernard van 3, 5 en Margreet van 2 jaar. Beiden werkzaam in de grote ontvangsruimte met de uitgebreide boeken-en souvenirstands en beide permanent bezig met het rondleiden van groepen.. .die ook vaak een kerkdienst willen houden. Dat kan. Dat mag. Soms zijn er 10 tot 12 diensten per dag. En menig keer, als dat verzocht wordt, preekt Leendert zelf. Prachtige uitspraken kan hij doen... ik noteerde ze zorgvuldig in mijn schrift en neem ze hier over, opdat ook u er wellicht wat aan hebt:

'Wij moeten meer heilige plaatsen zijn dan alle zogenaamde heilige plaatsen bij elkaar' (waarbij hij duidelijk doelde op de woorden van de apostel Paulus, dat wij moeten weten een tempel van de Heilige Geest te zijn!). En dan denk je bij jezelf: Leendert, je hebt gelijk...en wat zouden dan de mensen, die anders als toerist de heilige plaatsen bezoeken...op óns toestromen om te vernemen Wie het is die ons bewoont! Wat een gedachte! Wat een ver-gezicht! Ook deze uitspraak: 'Ik ben er vóór de plaats in te nemen die voor je besproken is...' Denk daar toch eens over na! En vraag jezelf eens af of wij ons niet aan de dwaling bezondigen en het óm te keren: dat we pas durven belijden dat Christus voor ons een plaats besproken heeft nadat wij die ingenomen hebben! En of het geen zonde is er maar van uit te gaan, dat voor ons géén plaats besproken zou zijn... Of dat geen poging is daarom dan ook maar er niet voor 'te strijden' om 'in te gaan': om die plaats in te nemen! Kortom... je wordt aan het denken gezet en tot zelfonderzoek gebracht door zulke opmerkingen. Het blijft je bij... Nog een opmerking: 'De discipelen zijn het graf verder vergeten., .omdat ze de Heere hadden ontmoet; als je de levende Heere ontmoet, dan valt het lege graf in 't niet!'

Menigeen moet in die Opstandingstuin door middel van Ria en Leendert een Zegen hebben ontvangen! Een oude Nederlandse bezoekster zei: 'Ik was 12 jaar, toen de Heere me eens heeft aangeraakt... Nu ben ik 72 en nu heeft de Heere het opnieuw gedaan!' Via het werk van Leendert en Ria! Daar, in de Graftuin van Jeruzalem!

Prof. dr. W. C. van Unnik

In verschillende weekbladen is, evenals in dit blad is gebeurd, het heengaan van de Utrechtse Nieuwtestamenticus, Prof. dr. W. C. van Unnik, gememoreerd. Daaruit bleek nog weer eens, welk een brede plaats Van Unnik innam in het geheel van kerkelijk en theologisch Nederland. Die plaats ligt dan niet op het vlak van synodale arbeid of wekelijkse bijdragen in de kerkelijke pers. Wij moeten dan eerder denken aan zijn grote bijdrage voor de Nieuwtestamentische wetenschap, die voor van Unnik oók en voor al betekende een bijdrage aan de voortgang van de dienst van de evangelieverkondiging. In het Geref. Weekblad van 24 maart troffen we het volgende artikel aan, van de hand van Prof. dr. H. N. Ridderbos

Onverwacht is uit ons midden weggenomen prof. dr. W. C. van Unnik, hoogleraar te Utrecht. Zijn heengaan is voor ons een groot verlies. Prof. van Unnik was een eminent geleerde, niet alleen in eigen land bekend en gewaardeerd, maar ook in hoog aanzien in de internationale kring van nieuwtestamentici. Hij heeft niet veel grote boeken geschreven, maar wel - ik mag zeggen - een menigte van geleerde monografieën over allerlei onderwerpen, ontleend aan het N.T. en aan de oud Christelijke litteratuur. Van Unnik was vooral ook op dit laatste terrein een gezaghebbend geleerde en heeft op grond van uitgebreide en minutieuze onderzoekingen de kennis daarvan niet weinig vermeerderd. De onderzoekingen, die hij deed, lagen weliswaar niet langs de weg, waar ieder voorbijgaat en zijn daarom voor het grootste deel ook slechts voor de kring van de mensen van het vak toegankelijk. Maar hij legde door zijn indringend onderzoek de grondslag, waarop anderen voor een bredere kring konden voortbouwen. Men zei: 'Wat van Unnik een keer heeft uitgezocht, behoeft een ander niet weer over te doen!'

Hij was echter geenzins een wereldvreemde geleerde. Hij stond in het centrum van allerlei beraad en organisatie op wetenschappelijk gebied. Hij was lid van de Koninklijke Akademie, voorzitter van de Stichting Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek, voorzitter van de internationale club van nieuwtestamentici enz. enz.

Bovenal was hij in zijn werk echter een echte dienaar van het evangelie. Hij hield ervan geleerde vertogen af te sluiten met het citeren van een christelijk lied of een paraenetisch woord, iets wat men ook in de bijbelwetenschap dikwijls al te zeer mist. Hij schaamde zich de naam van zijn Heer nergens en voor niemand. En als voorzitter van het Nederlands Bijbelgenootschap heeft hij zijn grote kennis en vindingrijkheid gewijd aan allerlei pogingen om de Bijbel in ons volk beter verstaanbaar en verkrijgbaar te maken.

Wij zullen prof. van Unnik met zijn beminlijk en bescheiden karakter, zijn hoflijke manieren en grote eenvoud, missen. Wij verliezen in hem een bekwaam geleerde, en een vroom Christen, die de eenheid van de kerk zocht en de zuiverheid van het evangelie, waar hij die aangetast zag, niet schroomde met kracht te verdedigen. Wij zullen in blijvende verbondenheid met eerbied aan hem blijven denken.

Wie artikelen van van Unnik leest, komt altijd weer van twee dingen onder de indruk: Vooreerst zijn eerbied voor de overgeleverde Bijbeltekst, die hem uiterst kritisch deed staan tegenover verschillende producten van de kritische Bijbelwetenschap, waarin de Bijbeltekst in het raam van een bepaalde hypothese geperst wordt. Voorts zijn grondige aanpak van een onderwerp, gepaard aan een formidabele kennis van Jodendom, antieke wereld en oud-christelijke literatuur. Waardoor hij ook uiterst kritisch kon staan tegenover hen die anderen napraatten, of terwille van wie of wat dan ook platgetreden paadjes afliepen. Het is te hopen dat de uitgave van zijn in vele binnenen buitenlandse vaktijdschriften verspreide artikelen in het verzamelwerk Sparsa Collecta (waarvan enkele jaren geleden bij Brill in Leiden het eerste deel verscheen) voorspoedig mag verlopen. Velen zullen er mee gediend zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen