Ambtelijke zorg voor het gezin

In de tweede plaats willen wij nu uw aandacht vragen voor het leven in het gezin. Er staat een overvloed van gegevens in de Heilige Schrift om u dit leven te illustreren. We zouden u kunnen wijzen op het karakter van het verbond, dat huwelijk en gezin moet dragen; God maakt huwelijk en gezin een soort van oefenplaats waar levenspartners hun gehoorzaamheid en erkentelijkheid jegens God en elkaar beoefenen en leren. We zouden u ook kunnen wijzen op het karakter van het kerkje in de kerk, dat het gezinsleven moet dragen. De waarheid van deze zaken zijn onaangevochten, maar het komt ons vóór, dat wij niet alles overhoop moeten halen en ons tweede punt slechts beperken tot twee aspecten nl. hoezeer het leven in het gezin wordt bedreigd en bewaard.

Bedreiging

Hoe wordt nu het leven in het gezin bedreigd? Dat worden wij pas gewaar, wanneer wij weten, wat er in onze tijd over het gezin wordt gezegd en hoe erover wordt gedacht. Niemand kan zich aan de invloed van het moderne denken onttrekken. Zelfs hij, die zeer afwerend tegenover de geest van de tijd staat, krijgt er mee te maken. In krant, radio en televisie komt dit denken openbaar.

Welnu, de geest van het moderne denken propageert zonder meer de echtscheiding. Men tast allerwege de trouw en de vastheid van het huwelijk aan en het spreekt geheel vanzelf, dat dit alles een deuk betekent voor het gezinsleven. In onze tijd wordt het huwelijk massaal ondergraven. Het aantal echtscheidingen is in vergelijking met 1900 x maal zo groot geworden. In 1900 vroegen per jaar 900 echtparen echtscheiding aan en in 1974 waren dat 20.000 echtparen. Nederland is nog niet eens het land met het hoogste aantal echtscheidingen. Dat record staat op naam van Engeland en daarna volgt ons vaderland. Lang heen is het aantal echtscheidingen tamelijk stabiel gebleven, maar rond 1965 en 1970 is een grote stijging ingetreden. Omstreeks 1965 is de huwelijksmoraal grondig veranderd. De wetgeving is veranderd. Deze is aangepast aan de gedachte, die ten aanzien van het huwelijk en de echtscheiding in ons volk leven.

De achtergrond van deze toename is een verandering van levensinstelling. Men ziet het huwelijk niet meer als een verbond voor het leven. Het krijgt veeleer iets van een voorlopige regeling, die haar waarde moet bewijzen. Wanneer het blijkt, dat het niet goed gaat is het beter uit elkaar te gaan, dan dat men voor het verdere leven vastzit aan een relatie die alleen maar ellende oplevert. Gaat het niet, dan is het beter om te scheiden - dit is de huwelijksmoraal, die men herkent als het nuttigheidsdenken van onze tijd. Als het geen geluk, geen welvaart, geen bevrediging, geen goed resultaat oplevert, dan moet men naar wat anders omzien. Het 'nut' regeert. Dat is natuurlijk de verzamelnaam voor gezichtspunten als eigenbelang; egoïsme, succesdenken. Maar u verstaat: wanneer er nu één relatie is, die het tegendeel moet wezen van egoïsme en eigenbelang, dan is dat wel die van het huwelijk en de verlenging daarvan: het gezin.

Deze nuttigheidsmoraal ontbindt alle waarden. Ze doet verliezen: zelfverloochening, offerbereidheid, en trouw. Het leven vervalt tot een platte moraal van recht op geluk en recht op bevrediging van behoeften en begeerten. De spanning gaat uit het leven weg. De strijd evenzo. De start van het huwelijk vraagt geen verantwoording meer. Huwelijkskeuze wordt lichtvaardig gedaan. Men leeft zichzelf uit en zichzelf alleen. Het huwelijk ontvangt de dolksteek.

Echtscheiding is dus een bedreiging van het gezin, maar daarnaast een anti-autoritaire levensinstelling. De mensen van tegenwoordig weigeren zich ergens aan te binden. Ze hebben een anti-institutionele instelling. Men wil van gebondenheid, die verplichtingen meebrengt niet weten.

Vandaar het hand over hand toenemende samenwonen; de alternatieve huwelijksvorm. Men wil géén binding van trouw aan het huwelijk. De lusten wel, de lasten niet. Wel rechten, geen plichten. Vandaar de vorm van het proefhuweiijk. Ik zou voorts nog willen noemen de emancipatiegedachte: de verheerlijking van de mondigheid. Daarnaast de maatschappijkritiek: men moet van bindingen van buitenaf verlost worden. De moderne maatschappijkritiek geschiedt op marxistische basis. Ik zou nog kunnen noemen: de visie op de sexualiteit als lustprincipe of als een recreatiefactor: het losmaken van de band tussen sexualiteit en huwelijk. De commune: het onttrekken van kinderen aan het ouderlijk gezag.

Bewaring

Maar genoeg - 't wordt tijd u te wijzen op de bewaring van het gezin. In de Heidelbergse Catechismus wordt ons een handvat aangereikt dat ons brengt bij de bijbelse lijn. In Zondag 39 wordt het vijfde gebod verklaard. Daar hebben wij de klassieke wegen voor de bewaring van de gezinsorde. Vader en moeder en allen, die over mij gesteld zijn, moet ik alle eer, liefde en trouw bewijzen. Principieel is de gehoorzaamheid aan God beveiligend tegen echtbreuk en gezinsontwrichting beide. Maar in de uitleg van het vijfde gebod staan een paar woorden die fundamenteel zijn voor huwelijk en gezin: eer, liefde en trouw. Daarover moeten wij het licht ontsteken.

Eer, heeft de bedoeling het beginsel, van de ware gehoorzaamheid weer te geven. Eren is erkennen het menselijke onder God en het op God aangelegde in de mens. 't Wil beduiden: respecteren van Gods gebod en van elkaar als beeld van God. Eren is een daad van religie, dienst van God, uit wie al het geslacht in hemel en op aarde wordt genoemd. Eren kan dus niet door liefhebben worden vervangen. Maar het kan ook de liefde niet missen. Liefde is de vervulling der wet. Liefde geeft glans en leven. Vervult de verschaalde verhoudingen. Liefde bewijzen is wederliefde tonen. En dan trouw: blijvende gehoorzaamheid. Trouw betekent eer en liefde in aard en duur. Temidden van alle verwoestende elementen in het tegenwoordige denken over het huwelijk en het gezin is een geneesmiddel: het gezag en de gehoorzaamheid eren. De liefde en de trouw.

Dit edele drietal staat haaks op alle moderne gedachte. Eer tegenover normloosheid en gezagsloosheid. Liefde tegenover eigenbelang en trouw tegenover vrijblijvendheid. Ziet: het Woord van God alleen geneest.

Toekomst

Onze laatste gedachte brengt ons naar de toekomst van het gezin. Wij moeten toegeven voor onze tijd evenzeer, hoe het gezinsleven telkens weer mislukt. Ook in de Bijbel is er de verstoring door de zonde, die vaak eerst merkbaar wordt in de huwelijks-en gezinsverhoudingen. Denk aan Kaïn, die over lijken gaat, dat van Abel, om zichzelf te kunnen handhaven voor God. Hij wil eigen baas zijn in zijn leven. Even later horen wij Lamech zijn wraaklied zingen: Kaïn zal zevenvoudig gewroken worden, maar Lamech zeventig maal zevenmaal. Even later is er weer die kwalijke vermenging van de kinderen Gods en de kinderen der wereld. Licht en duisternis liggen in-één-gestrengeld óók in het gezinsleven. De zonde woedt ook daar, waar het Woord in de lichtkring van de gemeente straalt.

Hoe moeten wij nu ambtelijke zorg voor het gezin bedrijven? Ik meen door twee middelen. Vooreerst door onderwijs. Ook onze gemeenten zijn diep beïnvloed door de tijdgeest. De onkunde is groot. Door de catechisatie en de catechismuspreek het bijbels denken weer invoeren. Hierop is vaak te weinig acht gegeven. Maar wanneer het bijbels patroon weer in de gemeente wordt ingescherpt mogen we hoop koesteren. Onder biddend opzien tot-God voor genezing. Het is ons wel eens opgevallen, hoe heidens men juist omtrent het huwelijk en het gezin in onze gemeenten denkt.

Goed gedegen onderwijs kan middel zijn waardoor de Heilige Geest weer het wonder werkt van gedegen gezinnen. Onderwijs en raad ook in huwelijkskeuze. Daar waar dikwijls de hartstochten de overhand hebben is Satan het eerste in het spel om gezin en huwelijk te vernietigen. Dan, wanneer de Geest werkt zal het gezin weer warmte uitstralen in de wereld. Dan worden de levensregels daar geleerd en niet meer in de kille verstoffelijkte maatschappij.

Voorbeeld

En voorts wij hopen op zegen door ons voorbeeld. Wanneer wij zelf licht uitstralen en glans in Christus trekt dat aan. In dat punt is het voorbeeld van onze meisjes en vrouwen zo nodig. Wij ontvangen wel eens de indruk dat de Satan probeert het onderscheid der geslachten in de scheppingsorde ook op te heffen. We zien wel eens vermanlijkte vrouwen en ver- vrouwelijkte mannen.

In de Heilige Schrift zijn tal van voorbeelden, van diepe invloed van de vrouw op de man en haar kinderen. Door alle eeuwen heen is de waarheid daarvan gebleken. Klassiek is het voorbeeld van Monnica, de moeder van Augustinus. Wij zullen ons geen zegen moeten beloven door onophoudelijk achter nieuwe dingen aan te hollen. Er is alleen vrucht te vinden in de handhaving en verdiepter waardering van de goede oude waarden. Het ideaal en de toekomst van het gezin wordt ons getekend in het vierde hoofdstuk van Ruth. Daar hebt u een oude grootmoeder Naomi, een jonge man en een jonge vrouw Boaz en Ruth, en een jong kind Obed, de grootvader van David. Er was in dat gezin genoeg aan de hand van 's levenszorg en strijd. Maar er was ook een uitzicht: de verwachting van de Heere Christus. Dat geeft hoop en dat geneest alles.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen