Boekbespreking

Hans Küng, Wegwijzers naar de toekomst, 183 blz. Gooi en Sticht, Hilversum.

De Tübinger hoogleraar Hans Küng is een auteur die met de regelmaat van de klok publikaties laat verschijnen. Naast zijn grote werken over de kerk en het christen-zijn ligt hier een bundel artikelen voor ons over Israël, de oecumene, de apostolische opvolging, de intercommunie, de Reformatie, Karl Barth, de plaats van de vrouw in kerk en maatschappij, de deelneming van leken in de kerk. Küng is binnen de R.-K. Kerk ook een omstreden auteur, die meerdere malen om zijn opvatting met de kerkleiding in botsing kwam. Dat behoeft niemand te verbazen die ook deze bundel leest. In zijn visie op Luther, Barth, de apostolische opvolging komt Küng meerdere malen tot gewaagde uitspraken. Toch blijkt op het beslissende punt de binding aan het r.-k. dogma telkens weer naar voren te komen.

Lezers van deze bundel zullen vele passages uit de grote boeken over de rechtvaardiging, de kerk en het christen-zijn herkennen. Het meest geboeid heeft me de dialoog tussen Küng en Pinchas Lapide over Jezus Christus. Daarin blijkt de r.-k. gesprekspartner diepgaand door het historisch-kritisch onderzoek beïnvloed te zijn en komt de joodse deelnemer tot vergaande uitspraken. Zo onder meer over de opstanding, waarvan Lapide zegt: 'Als orthodoxe jood kan het niet beamen, maar ontkennen kan ik het ook niet, want wie ben ik dat ik als gelovige jood de heilsmiddelen van God a priori zou willen definiëren? ' Het gehele gesprek is boeiend als momentopname in de ontmoeting tussen kerk en Israël.

Voor wie op de hoogte wil blijven van de stand van zaken binnen de r.-k. theologie een interessant boekje. En daar waar Küng achter de kerkleer terug wil gaan naar de Schrift en de Schrift ook laat spreken zegt hij dingen, waar ook de protestant zijn winst mee kan doen.

A. N.

H. J. Jager, Kernwoorden van het Nieuwe Testament, I en II, prijs per stuk ƒ 15, 90. Samen ƒ 29, 50. (Reeks Zicht op de Bijbel, nr. 14 en 15), Buyten en Schipperheijn BV, Amsterdam 1977.

Er bestaan naast de grote theologische woordenboeken die vooral voor wetenschappelijke studie onmisbaar zijn, ook kleinere woordenboeken die goede diensten bewijzen bij voorbereiding van catechese, bijbelstudie of prediking. Het werk van ds. Pop, Bijbelse woorden en hun geheim heeft velen al onschatbare diensten bewezen.

Het ons hier ter bespreking toegezonden werk is bepaald niet van minder gehalte. Het onderscheid met het boek van Pop is, behalve het feit dat Pop's werk wat uitgebreider is, misschien met name te zoeken in de wat meer meditatieve en homiletische uitweidingen die de schrijver zich veroorlooft. Dr. Jager is erin geslaagd niet alleen vele zakelijke gegevens betreffende de door hem behandelde begrippen door te geven, maar dat bovendien te doen op een prettig leesbare wijze. In deel I worden onder meer behandeld Evangelie, Koninkrijk Gods, wedergeboorte, geloof en zekerheid, rechtvaardiging en gerechtigheid, heiligheid en heiliging, troost, blijdschap. Deel II handelt uitvoerig o.a. over vrijheid, eenheid, belijden en belijdenis, dienen en dienst, verdeeldheid, volharding. De behandeling van het begrip 'verdeeldheid' gaat breed in op de eerste hoofdstukken van 1 Corinthe, met name de kwestie van de partijschappen.

De uiteenzettingen over de situatie van de Vrijgemaakten maken enerzijds duidelijk hoezeer de schrijver met zijn bijbelse bezinning de gemeente vandaag wil dienen. Op een bewogen wijze neemt hij in verschillende kwesties stelling. Anderzijds zullen sommige lezers dergelijke uitweidingen misschien als wat weinig terzake doende beschouwen.

De opvatting van Jager over Rom. 4, 3 is wat omstreden en destijds door Berkouwer o.a. in zijn boek 'Geloof en rechtvaardiging' afgewezen. Zo zijn er ongetwijfeld meer dingen te noemen waar de lezer llict wat andere accenten zou plaatsen.

Maar dat neemt niet weg dat we u met klem willen aanraden deze twee delen die beslist niet duur zijn, aan te schaffen. U krijgt een schat aan materiaal voorgezet. Anders gezegd, de schrijver neemt als een gids u mee door het boeiende landschap van de Bijbelse kernwoorden. Meerdere begrippen lenen zich ook uitnemend voor behandeling op een bijbelkring. Op elke bladzijde proeft men de eerbied voor de Heilige Schrift als het gezaghebbend Woord van God. In een tijd, waarin dit gezag door velen aangevochten wórdt en de woorden soms een zin toegedicht krijgen, tegengesteld aan wat er staat, is het een weldaad dit boek te lezen en te bestuderen. Het is Gereformeerde Schriftuitieg van hoog gehalte.

Van harte aanbevolen.

A. N.

Wederkerige Assistentie van Kerken in Missionair Perspectief. Samenvatting van een studieproject van het Interuniversitair Instituut voor Missiologie en Oecumenica, afdeling Missiologie 1970 - 1976, door prof. dr. E. Jansen Schoonhoven, 194 blz., gestencild ing. ƒ 10, - bij het IIMO, Boerhaavelaan 43, Leiden.

Het IIMO is bepaald geen winstmakende instelling. Had het voor dit boek twintig gulden gerekend, dan was het nog niet duur geweest, gezien de investering van energie en tijd door zovelen via commissie-en specialistenarbeid.

Prof. Jansen Schoonhoven heeft, omdat alle deelonderzoeken nog niet zijn voltooid, een voorlopige vorm aan het geheel gegeven, die m.i. ieder recht doet wedervaren en ondanks de lawine van materiaal zeer helder geschreven is. Hij somt de geschiedenis van het project op, dat vervolgens op bijbels-exegetisch, historisch-missiologisch, sociologisch en socio-missiologisch niveau rapportage verkrijgt. Na een hoofdstuk over de moratoriumgedachte besluithij dan met de conclusies o.a. in 12 stellingen inclusief commentaar.

Bij al het goede dat ons aangereikt wordt in dit rapport, wil ik toch een paar bedenkingen uiten. De eerste is formeel en betreft de kerkwijze aan het project van sommige deelnemers die óf niet op tijd rapporteerden óf in hun aandeel aan het project brood zagen voor de opzet van een proefschrift. Zodat b.v. wat de jongere zendingsgeschiedenis betreft, de samensteller het moest stellen met materiaal tot 1938 en overigens zelf maar een weg moest zoeken in het materiaal van de jongste zendingsconferenties. Moet dat zo met een project dat zeven jaren in behandeling is?

Het tweede bezwaar is inhoudelijk van aard. De sociologe die meedeed aan het project, achtte wederzijdse assistentie van kerken een structurele onmogelijkheid en constateerde een haar bevreemdende onwil in de kerken om als leden van hetzelfde lichaam de minder bedeelden te doen delen in de overvloed van de rijken. Jansen Schoonhoven stelt daar tegenover de droom van het Evangelie waardoor gehoopt mag worden op wat (nog) niet werkelijkheid is. Prachtig, en toch denk ik dat hier iets vergeten wordt. Waaróm is er die onwil tussen leden van hetzelfde lichaam om het gebrek van de een met de overvloed van de ander aan te vullen? Is dat alleen een zaak van lauwheid onderling waar men toch elkanders leden moest zijn? Of is er ook sprake van een groeiend wantrouwen ten aanzien van besteding van gelden en andere investeringen, omdat men niet altijd weet of gelooft dat het geïnvesteerde ook werkelijk bij een lid van het lichaam van Christus terecht komt? M.i. is wederzijdse assistentie van kerkwn wat het noorden aangaat, omgeven met twijfels zolang zendingsarbeid en ontwikkelingshulp niet duidelijk t.o.v. elkaar omlijnd zijn. 

Wij hopen op een vervolg van dit project, want in dat geval zal de droom waar Jansen Schoonhoven herhaaldelijk van spreekt, toch werkelijkheid beginnen te worden. En dan zal ongetwijfeld de assistentie nog inhoudrijker kunnen worden beschreven. Het thema is er juist door het begrip 'kerken' in de titel belangrijk genoeg voor. Het boek is van harte aanbevolen.

C. A. Tukker

Lewis B. Smedes, 'Ik, man-Ik, vrouw', sexualiteit en christelijk leven, Kok-Kampen 1977, 192 blz, ƒ 19, 90.

Volgens de achterflap van dit boek is de schrijver hoogleraar in de ethiek aan het Calvin College in Grand-Kapids, U.S.A. Volgens prof. M. H. Bolkestein is hij thans hoogleraar in Pasadena, Californië (zie een boekbespreking in het januari nr. van Kerk en Theologie). Smedes spreekt zeer positief over de sexualitiet als gave van de Schepper. Zeer omzichtig gaat hij op de vele ethische vragen rond dit onderwerp in. Zo gaat het over vele vormen van 'ongezonde sexualiteit', vragen als 'waarom trouwen? verantwoord vrijen, positieve trouw, overspel, sexuele vrijheid binnen het huwelijk etc. Helder schrijft hij over de verhouding van eroos en agapé. Agapé is de verheven liefde die uit God is en die de eroos verrijkt en verdiept. Smedes laat duidelijk zien hoe Paulus de sexuële gemeenschap ziet als een bezegeling van een persoonlijke band voor het leven. Daarin grijpt hij terug op het fundamentele gegeven: 'die twee zullen tot één vlees wezen'.

Bij alle waardering toch ook nog al wat kritische notities. De schrijver had de schrift gegevens wat meer kunnen uitdiepen, met name die van het O.T. Hij volgt K. Barth in het nauw op elkaar betrekken van sexualiteit en beeld Gods. Dat lijkt mij bedenkelijk. Ook de visie dat de seualiteit op nog boeiender wijze terug zal komen in het Koninkrijk Gods heeft mij miet kunnen overtuigen. Hier en daar blijft de auteur m.i. te vaag in de concrete ethische vragen. Zo bijv. in het hoofdstuk over overspel. Het is jammer dat er aan de vragen rond gezinsvorming al te summier aandacht wordtjt, besteed, hij accepterrd daarmee toch te gemakkelijk loskoppeling van samenleving en bevruchting. Wat hij aan het eind van de paragraaf over homosexualiteit zegt, gaat mij te verin de richting van de moraal van het haalbare. De vertaling uit het engels is beneden de maat. Deze opmerkingen nemen niet weg dat ik dit boek zeker kan aanbevelen aan lezers met kritische zin.

J. Hoek, Groenekan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen