Modaliteit of richting

Toen ik al weer enige tijd geleden een artikel schreef over de zogeheten modaliteitsgesprekken, die binnen de Hervormde Kerk aan de hand zijn, vroeg mij een lezer of wij ons soms niet te gemakkelijk een 'modaliteitspositie laten opplakken.' Wie naar Schrift en belijdenis in de kerk wenst te staan - zo schrijft hij - vormt geen modaliteit maar vertegenwoordigt de kerk, zoals deze naar de Schrift bedoeld is.

Ik moest daaraan terugdenken toen ik dezer dagen een door ds. L. J. Geluk geformuleerde stelling las uit één geheel van stellingen, die dienden voor een gesprek van het hoofdbestuur van de G.B. met het moderamen van de synode over de bewuste modaliteitsgesprekken. (Als ik dit schrijf moet dit gesprek nog plaats vinden). De bedoelde stelling luidt: 'Wanneer de kerk ernst zou maken met de belijdenis als norma normata, zou er voor richtingen geen, voor modaliteiten wel plaats zijn.'

Deze stelling en de hierboven bedoelde vraag schijnen nogal eens tegenover elkaar te staan. De één zegt: geen modaliteitsetiket laten opplakken; de ander: bij handhaven van de belijdenis is er plaats voor modaliteiten.

De kwestie is echter, dat in de stelling van ds. Geluk er bij staat: niet voor richtingen.

In de naoorlogse jaren verdwenen -tenminste zo was het het ideaal - de richtingen om plaats te maken voor modaliteiten. De richtingen waren van vóór de oorlog: vrijzinnigen, ethischen, confessionelen en gereformeerden. De modaliteiten (wijzen van belijden) zouden van na de oorlog zijn. De vooroorlogse richtingen zouden zich voegen in het geheel van de vernieuwde hervormde kerk, die belijdende kerk zou zijn. Maar in feite bleven de richtingen. Omdat - want dat is de keerzijde van de genoemde stelling van ds. Geluk - de Hervormde Kerk, het belijdende karakter ten spijt, toch niet de belijdenis als norm, waaraan alles genormeerd diende te worden, heeft hooggehouden. En daarom hebben zowel de vraagsteller, die ik noemde, als ds. Geluk gelijk. Als de kerk ernst zou maken met de belijdenis zou er voor richtingen geen plaats zijn. Maar ze zijn er nu in feite wèl. En daarom - en dat aan het adres van de vraagsteller - moeten we ons inderdaad niet te gemakkelijk een modaliteits-etiket laten opplakken, want het is in feite een richtingsetiket.

De woorden modaliteit en richting zijn te gemakkelijk onderling verwisselbaar gebruikt. Bij ernst maken met de belijdenis zijn modaliteiten echter wèl wettig. Binnen het kader van het belijden kan er bepaald wel sprake zijn van verscheidenheid. Gods kerk hoeft niet eenvormig te zijn. Ook onder de apostelen was verscheidenheid. Ook Luther en Calvijn waren verschillend (dat leert hun foto al); zelfs op niet onbelangrijke punten verschilden ze. Niemand begrijpt het geheel van wat God ons openbaarde in Zijn Woord. Samen met alle heiligen wordt de veelkleurige wijsheid van God bezongen. Stel voor, dat er slechts één modaliteit van christendom over de hele wereld aanvaardbaar zou zijn, wat zou het dan een klein groepje zijn, wat zou - , om het zo te zeggen - de hemel dan beperkt zijn. Modaliteiten léért men wel aanvaarden wanneer men kennis maakt met de verscheidenheid der christenheid, terwijl er toch de gebondenheid is aan de Schrift en te onzent aan onze belijdenis en wereldwijd aan diè belijdenissen, die ook aan de Schrift zijn ontleend.

Daarom is het zo'n jammere zaak, dat modaliteiten soms als vijanden tegenover elkaar staan, terwijl we de richtingen, die de belijdenis als norma normata (norm waaraan alles genormeerd moet worden) verwerpen, ongemoeid laten.

Modaliteitengekibbel - ook binnen de Gereformeerde Gezindte - kan beter worden ingeruild tegen de strijd der geesten, die zich tussen richtingen voltrekt, een strijd der geesten om het gezag van het Woord en de belijdenis der kerk. De vraagsteller schreef: 'met hen (die niet naar en uit de belijdenis leren) moeten we spreken, niet als modalitiet 'maar als dragen van Gods last, gelijk de Heere altijd Zijn knechten zendt, biddende tegelijk in het hart, dat het Hem behagen mag Zijn kerk nog te begeesteren om te Zijner eer te leven.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen