Over de zondag

(3)

Aanwijzingen in het Nieuwe Testament

Niet te ontkennen is, dat de Heere op zondag is opgestaan uit de doden. Treffend is dan in de Evangeliën, die de Paasgeschiedenis verhalen, sprake van 'de eerste dag der week'. En de opgestane Vorst van Pasen heeft deze dag gesanctionneerd door acht dagen later opnieuw in het midden der discipelen te verschijnen, wanneer ook Thomas aanwezig was. En zonder enige moeite blijken de gelovigen in dat opzicht over te schakelen naar de zondag van de sabbat. Als vanzelf wordt een van de grote verschillen tussen de Joden, die nog altijd de komst van de Messias verwachten, en de christenen, die geloven, dat Hij in de Heere Jezus gekomen is, dat terwijl de eerstgenoemden nog altijd op sabbat samenkomen, de christenen op zondag eredienst houden. En terstond komen de gelovigen van en in de gemeenten door Paulus her en der gesticht op zondag samen, zoals blijkt uit 1 Cor. 16 : 2 en Handelingen 20 : 7. En nog verhaalt Johannes op Patmos hoe de verrezen en verhoogde Zaligmaker op de dag van de Kurios, typisch de heerlijkheids-titel voor de verheerlijkte Christus, hem verschenen is.

De heerlijlie betekenis

Welk een rijker inhoud kreeg de rustdag op zondag, omdat we niet alleen meer denken daarop aan de inzetting van de schepping, maar veel meer ook aan de heiliging van de rustdag door de opstanding van Gods Zoon uit de doden. Hoe wordt deze dag, de rustdag, door de opstanding in volle luister gezet. Dan toch blijkt de volle triomf van Christus op dood en duivel, graf en hel, zonde en wereld; dan toch blijkt de Vader geheel aceoord met de middelaars-arbeid van Christus. O, en nu in Hem en in Zijn werk met ons hart te mogen rusten met een goed getuigenis van God in ons geweten. En nu af te staan van de boze werken. En nu een voorsmaak in en door de gekruisigde en opgestane Heere te genieten van de rust, die er overblijft voor het volk van God. Met en door de rust in het borgwerk van Christus de week in en de arbeid tegemoet te gaan.

Uit de vroege kerkgeschiedenis

Zagen we de viering van de rustdag op zondag al duidelijk aanwezig in het Nieuwe Testament als een spontane viering voor de christgelovigen, opmerkelijk is, dat aan het begin va de tweede eeuw Ignatius, die de marteldood is gestorven, duidelijk maakt en inscherpt, dat de christenen niet de sabbat, maar de zondag vieren. De grond daarvoor ziet Ignatius daarin, dat juist op deze dag voor Christus en zijn dood ons leven om zo te zeggen opengebroken is, dat hij ook de dag van Christus' opstanding is. Ignatius wijst dan met grote nadruk op de reeds door ons vermelde tekst Openbaring 1 : 10, 'de dag des Heeren'. Ignatius was zeer waarschijnlijk een van de vertrouwden uit de kring rond de apostel Johannes. De zondag dient dan voor de christenen een vreugde-en feestdag te zijn, met name bestemd voor de samenkomsten der gemeente. De consequente lijn is dan ook dat de eerste christenkeizer Constantijn de Grote niet de zondag oplegt, maar wel deze dag als een door de staat erkende rustdag stelt en afkondigt. Dat is eigenlijk een maatregel achteraf, omdat de christenen op die bewuste zondag al sedert een enkele eeuw gewend zijn bijeen te vergaderen in de naam van de verhoogde Zaligmaker. Later heeft keizer Theodosius een wat strakkere zondagswetgeving verordend, niet gefundeerd vanuit het gebod van de sabbat maar van de vooronderstelling en eis uit, dat de samenkomsten der christelijke gemeente niet verstoord zullen worden. Het lijkt me een absoluut onjuiste stelling wanneer men beweert dat de viering van de rustdag is opgelegd door de keizer(s). Zij gaven uitvoering aan wat als verlangen leefde door de sedert lang onder de gelovigen gevestigde praktijk, die wel op de Schrift steunt.

Rome en de Reformatie

Zoals op zovele punten is er ook in de beschouwing van de zondag tussen Rome en de Reformatie aanzienlijk verschil. De RK kerk betrekt het rustdag-gebod in zoverre op de zondag, dat door haar alle zware arbeid op deze dag verboden wordt, omdat de overgang van de sabbat naar de zondag door de kerk voltrokken is. De kerk maakt dan zelf verder uit wat onder zware en dus verboden arbeid verstaan moet worden, omdat dit de kerk ook toekomt, met overigens alle bereidwilligheid tot aanpassing aan de situaties van wereld, leven en tijd. De Reformatie heeft duidelijk verklaard dat het sabbat gebod naar zijn letterlijke tekst door de komst en het werk van de Heere Jezus is afgeschaft. De zin van de zondag is vooral gelegen in het feit, dat men een dag per week moet hebben voor de samenkomst der gemeente. Heel sterk heeft Calvijn (Institutie, boek II) zich verzet tegen het wetticisme van Rome. Daar bij komt, dat de Heere ons in Zijn goedheid ook een dag per week rust geeft van de lichamelijke arbeid, een gave, die nodig is en toch spreekt van Zijn goedheid. Luther was in dat opzicht wat ruimer, dat hij wel de wekelijkse dag voor de godsdienstoefening van het grootste belang acht maar deze niet noodzakelijk op de zondag als te moeten plaatsvinden stelt. Wel waarschuwt hij voor onnodige veranderingen en verwarringen. Het is nu eenmaal altijd de zondag geweest, waarop men in de christelijke gemeente samenkwam, en er moet orde zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen