Onzekerheid achter schijnzekerheid

In onze tijd is alles in de schifting. Van ouds vertrouwde normen en waarden vallen weg. Alles mag en alles kan, naar het schijnt. Ik zeg naar het schijnt. Want in veel situaties wordt de pap van de nieuwe moraal ook weer niet zo heet gegeten als zij door de spraakmakers van de nieuwe moraal wordt opgediend. Maar intussen hebben we wel te maken met een crisis der zekerheden. Ook in de meest orthodoxe kring wordt aan het boompje van de vroegere zekerheden geschud. Ook hier is sprake van eeii verschuiving van waarden en normen. Ook hier een toenemend aantal echtscheidingen, ook hier een toenemend aantal gevallen van 'hokken' in plaats van huwen! Ook hier een aangevreten worden van de zondagsviering door de tand van de nieuwe tijd; ook hier een verlies van onderscheidingsvermogen als het gi^t om wat de moderne communicatiemedia te bieden hebben; ook hier een crisis der zekerheden als het gaat om het geloof en belijden, dat ons van de vaderen is overgeleverd.

Onderkennen

Wie de gevaren onderkent heeft in principe ook de weg betreden om die gevaren het hoofd te bieden. Nodig is daarbij te beseffen, dat de verzoekingen van deze tijd een aanknopingspunt hebben in ons aller bestaan. Wie over de zonden van deze tijd spreekt; zónder te beseffen, dat de zonde voor elk mens altijd weer 'boeit' in de tweeërlei zin van het woord, zonder te beseffen, dat hijzelf open staat voor elke verzoeking vanwege zijn eigen hart, dat verduisterd is, wordt de farizeeèn gelijk. Ook hier geldt, dat het kenmerk van de christen zal zijn het drievoudige: ootmoed!

Niemand staat buiten de tijd, waarin hij leeft.

De geuren van het moderne levensgevoel dringen door de kieren van ieders bestaan. We staan allen open voor de wind van de tijdgeest. En daarom zal huiver ons mogen bezetten. Waarom zouden wij staande blijven in de velerlei verzoekingen, die op ons afkomen? Plotseling wordt het bemerkt: hij óók, zij óók, dat gezin óók. Ook in eigen kring komen de problemen van de eigen tijd met z'n verschuiving van normen en waarden. Slechts de wapenrusting van Efeze 6 zal dan weerbaarheid bieden in de strijd der geesten die gaande is.

Overschreeuwen?

In de crisis der zekerheden, die we kunnen constateren, is er ook een bepaalde houding te bemerken. De crisis kan ook overschreeuwd worden.

Er is een dijkdoorbraak. Het land loopt vol water. Dan helpt echter geen schreeuwen óp de dijken, maar dan moet de plaats van de doorbraak worden gevonden en gedicht. En die plaats is - om het maar eens heel persoonlijk gericht te zeggen - het onwedergeboren hart.

Waarin zulk schreeuwen tot uiting kan komen? Mensen vallen in bepaalde zonden en anderen hebben er de mond van vol, terwijl ze zelf op het betreffend punt de grootste problemen kunnen hebben. De onzekerheid wordt overschreeuwd naar de ander toe, met precieze beweringen, gebaseerd op vaststaande normen en patronen.

Een ander voorbeeld! In de opvoeding der jongeren kunnen vertwijfelde vragen, die wijzen op een tastend zoeken naar houvast, overstemd worden met zekere antwoorden, die echter niet op de vragen slaan omdat er niet eerst geluisterd is.

Weer iets anders? Met fanatieke verbetenheid kunnen tegenstanders worden belaagd zonder dat er overtuigend geargumenteerd wordt.

Nog een geval. Het kan ook in de prediking tot uitdrukking komen. Een zich vastklampen aan woorden, aan 'de ouden', aan uitdrukkingen die het altijd wel doen, maar er gaan geen zaken meer achter schuil. Men voelt, dat er geloofswaarden in onze tijd verloren gaan, en men stelt die waarden helemaal present in de prediking, maar het lijkt alsof het bij dezélfe woorden toch om andere zaken gaat dan toen en zoals 'de ouden' er over spraken.

Het kan pok bij de hoorders het geval zijn. Precies weten hoe er gepreekt moet worden, hardvochtig oordelen als het niet naar eigen smaak is, maar het hart blijft er toch verre van. Bij alles kan achter allerlei schijnzekerheid een huis vol onzekerheid schuil gaan.

Beproefd

Het moet er maar een keer op aankomen. Dan blijkt of zekerheden schijnzekerheden zijn of écht. Wie vandaag programmamakers hoort schreeuwen, wie opiniemakers waarheden hoort verkondigen als koeien, wie Jan en alleman het op hoort nemen voor verdrukten, wie in ons vrije Nederland ieder hoort roepen hoe het elders móét en hoe het vroeger móést in crisissituaties, die denkt: hoe zouden al die mensen handelen als het hier eens werkelijk nood wordt? Als we hier weer eens moeten beleven, dat machten ons bezetten of belagen, waar zouden dan allen, die nu het onrecht van de daken schreeuwen, zijn?

met de affaire Aantjes zitten we midden in een bepaalde problematiek. Rijp en groen stort zich nu op het verleden en wijst schuldigejn aan. Ieder schijnt erg zeker van zijn zaak. Maar als het nu weer eens ging gebeuren, zo'n bezetting als toen? Wie heeft er dan alles voor over, tot en met zijn leven? Ik denk dat veel zekerheden, die nu zo ui.tbundig geëtaleerd worden door wat ik zou willen noemen salonverzetslieden, en waarmee de wankelrnoedigen van toen in de hoek worden geveegd, wel eens 5c/ï//«zekerheden zouden kunnen blijken te zijn. Het vuur moet het maar eens gaan

beproeven.

In bijbelse zin

Dit laatste - over dat vuur-lees ik ook in de Bijbel: 'hoedanig eens iegelijks werk is zal het vuur beproeven'. Het gaat in dat verband om het enige fundament, dat alléén vast en zeker is: Jezus Christus. Wie op dit fundament bouwt, zijn werk blijft, al zullen hout, hooi en stoppelen, samen met goud, zilver en kostelijke stenen in het vuur komen, verbrand worden.

Calvijn verstaat onder het vuur ('hoewel God somtijds de zijnen door verdrukkingen reinigt') het onderzoek van de Heilige Geest. Slechts bij het licht van de Heilige Geest komt het echte, het echt-zekere in een mensenleven aan het licht. Calvijn zegt: 'Hoe dichter de leer Gods bij dit vuur wordt gebracht, des te klaarder wordt zij; daarentegen de leer, die uit der mensen hoofd gekomen is, verdwijnt terstond, gelijk stoppelen door het vuur verteerd worden'.

Echte zekerheid is beproefde zekerheid. Dat is geen tiumfantelijkheid. Ze bestaat niet uit harde, goedkope of dure woorden. Ze wordt misschien al twijfelende, al zuchtende geleerd.

Er zijn tijden - en de onze valt daar bepaald onder-waarin alles in de crisis is, waarin alles schijnt te wankelen. Ik geloof dat een mens dan door de crisis der zekerheden héén moet, dat hij door de vragen heen moet, die eigen tijd hem stelt, soms door de ketterijen en de ideologieën heen moet, om zo te komen op het ene vaste fundament dat al gelegd is, en waar alleen het anker vast ligt.

Ik denk dat ook vandaag door alle stormen heen de vastheid gevonden wordt als de Geest des Heeren loutert en reinigt. Het mag best stormen in het leven. Dat is beter dan windstilte. Want door de storm heen werkt de Geest, en de Geest is als een vuur, al komt die soms ook in het suizen van een zachte stilte.

V. d. G.

wei'ken en wil blijven werken, is zijn belangstelling zozeer gericht op een bepaald deel van de kerk, dat een adviseurschap van de generale synode en de opleiding van toekomstige dienaren des Wo or ds op weerstand in brede lagen van de kerk zal stuiten.

4. Deze kandidaat heeft een stijl van engagement, die reeds in het verleden herhaaldelijk tot irritatie heeft geleid. Zijn bijdrage in het geheel van de hervormde kerk is onmiskenbaar en wordt daar zeker niet door allen betreurd, maar voor een zo centraal kerkelijke plaats als kerkelijk hoogleraar ziet de Kommissie'voor het Theologisch Wetenschappelijk Onderwijs hem niet als de aangewezen persoon.'

Ons commentaar kan kort zijn. Een verheugende afloop van een enorm opgeklopte zaak. We hebi> en kerkelijke hoogleraren nodig, die in alle verscheidenheid, die er in onze kerk is, de hele kerk willen dienen en die niet eenzijdige, ideologisch bepaalde stokpaardjes berijden, waarmee men een bepaalde nieuwe 'elite' in (of buiten) de kerk dient.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen