Boekbespreking

Uitgelezen 3. Reakties op boeken. Onder red. van het Christelijk Lektuur Centrum. ’s-Gravenhage 1978. Uit. Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum. Ing. ƒ 15, 95.

De redactie van Uitgelezen laat er geen gras overgroeien. Na Uitgelezen 1 (1974) en Uitgelezen 2 (1975) verscheen aan het begin van dit jaar Uitgelezen 3 en de kopij voor het vierde deel is al binnen. (Helaas zijn de pogingen om tot de uitgave van een tijdschrift te komen mislukt).

Elk deel bevat een aantal besprekingen van literatuur uit de 20e eeuw. De redactie gaat er, terecht, van uit dat literatuur niet waardevrij is en dat in christelijke kring dringend behoefte is aan een stuk begeleiding en aan stimulansen tot een diepgaande, principiële discussie. De medewerkers wordt steeds gevraagd 'thema's, achtergronden en tendensen in het door hen besproken werk te signaleren en daar ook een persoonlijk waarde oordeel aan toe te voegen'.

In Uitgelezen 3 komen de volgende auteurs aan de orde: J. C. Bloem, F. Bordewijk, Willem Brakman, Simon Carmiggelt, Johan Daisne, IdaG. M. Gerhardt, Maarten 't Hart, Mensje van Keulen, F. Keuning, Tom Naastepad, B'. Nijenhuis, Hugo Raes en Barend Rijdes. Opnieuw vogels van diverse pluimage!

Ik ben blij met deze reeks en met dit derde deel. Bij de besprekingen van deel 1 en 2 in De Waarheidsvriend heb ik indertijd diverse positieve opmerkingen gemaakt, maar ook enkele negatieve. Uitgelezen 3 is wat het 'waarde-oordeel in christelijk perspectief' betreft in zijn totaliteit duidelijker dan de voorafgaande delen, waarin sommige auteurs het ethische element m.i. te veel negeerden of een niet-christelijk auteur te gemakkelijk in de buurt van het christendom plaatsten. Van die duidelijkheid geef ik een paar voorbeelden. Van Willem Brakman wordt op een gegeven moment gezegd dat hij soms blasfemie (godslastering) bedrijft en de grenzen van medemenselijkheid en beschaving overschrijdt. Een citaat dat betrekking heeft op Brakmans roman Glubkes oordeel: 'Brakman za' zicli als zeer intelligent man en als arts die met allerlei mensen in contact komt, wel bewust zijn dat dit boek ook die christenen kwetsen kan die een ruim begrip hebben voor andersdenkenden en openstaan voor kritiek-' De bespreking van Van .lieverlede van Mensje van Keulen eindigt met de volgende zinnen: 'Het boek zegt dat er voor Hanna en mevrouw Beijer geen bevrijding is. Dat is waar. Dat is de waarheid van de roman. Daarmee zegt de roman dat er voor de mens geen ontsnapping aan zijn lot, geen bevrijding uit het miezerige leven is. Dat is een leugen.’

Positief in de bundel is dat opnieuw het werk van enige christelijke schrijvers aan de orde komt, zoals dat van Ida G. M. Gerhardt en de prozaïst Pieter Keuning (broer van Willem de Mérode). De studies hebben geen wetenschappelijke pretentie; wel geven ze doorgaans zinvolle informatie. Het doel van de bundel is een stukje begeleiding te geven in positief christelijke zin. Het grote probleem is daarbij mijns inziens om een eerlijke benadering te geven van het literaire werk, zonder preektoon.

Ik geloof dat Uitgelezen 3 een heel belangrijke functie kan hebben voor dié leerlingen bij het voortgezet onderwijs die door hun docenten te weinig worden opgevoed of opgeleid tot kritische cultuurdragers. Er zijn nog steeds leraren die niet of nauwelijks hebben nagedacht over de verhouding 'literatuur en ethiek' en die mede daardoor hun leerlingen in feite in de kou laten staan of, zo men wil, het bos insturen. Het boek kan helpen om te komen tot een stellingname waarin enerzijds plaats is voor waardering als het gaat om bijvoorbeeld taaihantering, compositie, psychologisch indringingsvermogen en karaktertekening, maar anderzijds distantie in acht wordt genomen als het gaat om de boodschap van het literaire werk. Eén kritische noot: waarom zoveel drukfouten juist bij namen en titels, vooral in de inhoudsopgave? Van harte aanbevolen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen