‘Waarheid en Vrede’

Enige tijd geleden ontvingen wij van de archivaris van Dordrecht, de heer P. J. Bos, een tweetal nummers van het tijdschrift 'Kwartaal en Teken', uitgaande van de gemeentelijke archiefdienst te Dordrecht. In deze nummers, waarin diverse interessante artikelen over de historie van de stad Dordrecht voorkomen, stonden een tweetal artikelen over een stukje stedelijke geschiedenis van de Gereformeerde Bond in die stad. Het eerste artikel (nr. 3/4 van jaargang 1977) bevat een artikel over de kerkelijke kiesvereniging Waarheid en Vrede.
Daarin werden we herinnerd aan de oudvoorzitter van de Gereformeerde Bond, die een actief aandeel had in Waarheid en Vrede en op verzoek van deze kiesvereniging en van de afdeling van de Gereformeerde Bond door-de-weekse bijbellezingen hield. In het tweede artikel (nr. 2 van jaargang 1, 978) gaat het over Hendrikus Neerings (overleden in 1977), die vanaf 1923 voorzitter van 'Waarheid en Vrede' was en vanaf 1926, op voorstel van prof. Severijn, voorzitter van de afdeling van de Gereformeerde Bond, zodat vanaf dat moment kiesvereniging en afdeling onder dezelfde leiding stonden. In 1935 ontstond uit de kiesvereniging en de afdeling de kerkelijke vereniging 'Waarheid en Vrede'.

Uit beide artikelen nemen we hierbij een foto over, één van professor Severijn (een minder bekende foto van hem dan die waarop hij in toga staat) en een foto van de jongemannenvereniging 'Paulus', waarvan de heer Neerings eveneens voorzitter was.
Over de geschiedenis van Waarheid en Vrede schrijft de heer Bos het volgende:
De Hervormden, ook in Dordrecht, waren al in de 19e eeuw verdeeld in verschillende richtingen (modaliteiten), die predikanten van eigen kleur verlangden. Bij het beroepen van predikanten en het verkiezen van ambtsdragers afzonderlijk moesten bepaalde kerkelijke groeperingen steeds opgaan in de meerderheid, zodat besloten werd tot een evenredige vertegenwoordiging. Hervormde lidmaten van eenzelfde kerkelijke richting vonden elkaar rond de eeuwwisseling in kiesverenigingen, die eigen mensen konden afvaardigen naar de vergaderingen van het kieskollege, dat – bijeengeroepen door de kerkeraad – predikanten, ouderlingen en diakenen verkoos in evenredigheid aan de numerieke verhoudingen der kerkelijke richtingen. Bij de verkiezingen ging men uit van de door de kiesverenigingen opgestelde kandidatenlijsten.
De kiesvereniging Onze Hulp is van den Heere (van 1867) herbergde leden die zover van de heersende richting(en) binnen de Hervormde Gemeente verwijderd raakten, dat zij in 1906 de Hervormde Evangelisatie Calvijn oprichtten. Deze evangelisatie, die werd opgericht op instigatie van ds. A. van der Sluis (1901-1909), hield sedert 1914 kerkdiensten in een eigen gebouw aan het Lange Kromhout.
Het optreden van ds. J. Keller (1909-1920) in het gebouw Calvijn was echter van dien aard, dat een aantal kerkgangers voor Calvijn en Onze Hulp bedankten. De uitgetreden groep was georiënteerd op de Afdeling Dordrecht van de Gereformeerde Bond tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandsche Hervormde (Gereformeerde) Kerk, opgericht in oktober 1918 onder het voorzitterschap van D. van den Engh. De Dordtse afdeling van de Gereformeerde Bond had als geestelijk leidsman dr. J. Severijn (1921-1929). Op zijn instigatie werd 21 april 1921 door de afdeling de kiesvereniging Waarheid en Vrede opgericht, waardoor de Dordtse afdeling van de Gereformeerde Bond invloed op de kerkelijke gang van zaken kreeg.

Pogingen om de banden met Onze Hulp weer aan te halen, stuitten af op persoonlijke tegenstellingen en verschillen in opvatting tussen de leden van Onze Hulp en de overige Hervormden. De gedecimeerde vereniging Onze Hulp, die zijn positie aan Waarheid en Vrede had moeten afstaan, leidde een kwijnend bestaan en werd in 1935 als overbodig door de Hervormde buitenstaander, de evangelisatie Calijn, opgeheven. Reorganisatie in de Hervormde Gemeente deed de kiesvereniging Waarheid en Vrede en de Dordtse afdeling van de Gereformeerde Bond per 1 januari 1935 samensmelten tot de kerkelijke vereniging Waarheid en Vrede, afdeling Dordrecht van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk'.

v. d. G.

[Tekst foto 1:  Foto uit de oorlogsjaren van de Hervormde jongemannenvereniging 'Paulus' in de 'pijpela' van het vroegere gebouw 'Waarheid en Vrede'. (Fotohuis 'Lux'). Voorste rij: (zittend van links naar rechts) (bestuursleden),
A. de Zwart, C. A. Molendijk, H. Neerings overl. 1977 (voorzitter), A. Neerings, J. W. Eichhorn.
Middelste rij (van links naar rechts). W. Schouwenburg, J. K. W. den Boer, A. den Boer, F. G. Stamer, overl. 1967, A.A. Goedhart, J. Eykelboom(ex-voorlichtingsambt. Gem. Dordrecht), G. Broere, T. v. d. Berg, M. v. d. Wiel, L. R. T. Oskam.
Achterse rij (van links naar rechts), P. S. Neerings, J. Zock, ? Slager, P. Ponte, J. Steeds, H.J. Stamer overl., L. Ponte.]

[Tekst foto 2: Dr. J. Severijn (1883-1966), Hervormd predikant te Dordrecht van 1921-1929.]

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen