Boekbespreking

‘Een beschouwing van het Verbond der Genade' door Thomas Boston 324 blz. prijs ƒ 37,50. B.V. 'De Banier', Utrecht.
Dit werk is een herdruk naar de uitgave verzorgd door Alexander Comrie in 1741. Reeds in 1931 verscheen het met een voorwoord van ds. G. H. Kersten. De uitgever heeft het nu, in keurige band, opnieuw doen verschijnen. Er is nog aan toegevoegd een verhandeling van het Verbond der werken door Comrie.
De bekende Schotse predikant Thomas Boston (1676-1732) is het meest bekend om zijn werk: 'Des mensen viervoudige staat.' Het is echter goed ook kennis te maken met zijn werk over het Verbond der genade. Boston stelt, dat het Verbond der verlossing en het Verbond der genade niet twee onderscheidene verbonden zijn, maar één en hetzelfde Verbond. Het is in Christus, als met de tweede Adam gemaakt en in Hem met alle uitverkorenen als Zijn zaad. De kerntekst daarbij is Gal. 3 : 16. Letterlijk staat er op blz. 73: 'Zo was Jezus Christus een kort begrip van Israël, dat is al de uitverkorenen.' We krijgen de indruk, dat hij dus Verkiezing en Verbond samen laat vallen. Zo staat op blz. 75 'dat énige mensen en niet alle mensen in het Verbond verbeeld en begrepen werden'. Nu is dit laatste ongetwijfeld waar, want niet alle mensen ontvingen het verbondsteken. Maar Boston betrekt het Verbond uitsluitend op het geestelijk Israël. Welezen niets van tweeërlei kinderen des Verbonds, zoals wij dit later bij Calvijn en (in navolging van hem) bij ds. I. Kievit aantreffen. Ik dacht dat daar stof genoeg voor te vinden was, als we alleen maar denken aan 1 Kor. 10 : 1-5.
Toch stelt Boston heel duidelijk, dat het Verbond der genade in het Evangelie aangeboden wordt en daarin is hij zéér ruim. 'En de uitgestrektheid van het aanbod van het Evangelie is niet op de verkiezing gesticht, maar op het bevel Gods en de oneindigde algenoegzaamheid van de gehoorzaamheid van Christus tot de dood' (blz. 224). En verder: 'God heeft een aanbod van Hem als zodanig gemaakt aan een iegelijk van Adams verloren geslacht, die van Hem tot dat voornemen gebruik zal maken, door in Hem te geloven, in welk aanbod niemand van de wereld, of het menselijk geslacht uitgezonderd wordt' (blz. 224). Niet één op aarde, waar het Evangelie gepredikt wordt, wordt van dit aanbod des Verbonds uitgesloten (blz. 225). Boston gebruikt dan het voorbeeld van een dokter van een maatschappij. Ieder mens, die daartoe behoort, mag van hem gebruik maken. Als iemand dan aan zijn ziekte sterft, ligt de schuld niet bij de dokter, maar bij hem, die weigerden hem te raadplegen. Op blz. 227 luidt het: 'Hij (Christus) is in het aanbod uw Zaligmaker.… hetzij dat gij Hem gebruikt of niet.' 'En op blz. 228: 'want het niet aangrijpen van 't Verbond door het geloof in Christus is de grote zonde en het oordeel van allen, die het Evangelie hebben.' Zo gaat het in het tweede gedeelte van het boek steeds maar door. Er is een testament. 'Het testament is u wettig bekend gemaakt, beide door het prediken van het Woord en door een afschrift ervan, een Bijbel, u te overhandigen. En gij wordt geroepen tot Christus te komen, als uitvoerder ervan om door het geloof in Hem uwe legaten te ontvangen. Welgelukzalig zult ge zijn als gij Zijn roeping beantwoordt. Maar zo gij het niet doet, het zal voor Tyrus en Sidon verdragelijker zijn in de dag des oordeels dan voor u' (blz. 254). En om dit alles nog eens kort samen te vatten: 'Het Woord des Verbonds komt met gelijke volmacht tot de uitverkorenen en nietuitverkorenen; aan hen, die zekerlijk zullen geloven én aan hen, die in hun geloof zullen volharden' (blz. 263). Wel stelt Boston, dat het geloof van de Wet een vóórbereiding tot het Verbond is, want een mens moet weten, dat hij een zondaar is. Maar als hij dat weet wordt hem een ruim Evangelie verkondigd. Als devraag gesteld wordt: 'Maar hoe kan ik, arme zondaar, van nature onder de vloek geloven, dat Christus mijn Zaligmaker is, dat Zijn gerechtigheid en eeuwige leven mijn zijn, luidt het antwoord: Gij moogt het gewisselijk geloven, want gij hebt deswege het Woord en het getuigenis des eeuwigen Gods in Zijn heilig Evangelie' (blz. 309).
Wie Thomas Boston wat nader wil lezen kennen, kan in dit boek goed terecht. Jammer, dat vanwege de vertaling de stijl en taal wat archaïstisch is. Woorden als: voorbeduidsel, plaatsverbeelder, kapittel, bestiering, verbeelden (waarmee vertegenwoordigen wordt bedoeld), worden erg moeilijk begrepen. Misschien dat bij een eventuele herdruk dit verholpen kan worden.
J. Vos

B. Telder, Als tot verstandigen gesproken, 95 pag., paperback ƒ 16,50, uitg. Wytse Benedictus, Hilversum.
De ondertitel van dit boek luidt: pastorale notities. De schrijver is emer. pred. van de Geref. Kerken buiten verband. In dit boekje vindt u een bundeling van ruim honderd korte artikelen die hij eerder publiceerde in het weekblad 'Opbouw'. Ze zijn bijeengebracht in een zestal rubrieken: omgang met de bijbel, geloof en godsdienstigheid, kerk en gemeenschap, intermenselijke verhoudingen, christelijke levenswandel en de weg der verwachting. Het is de schrijver begonnen oni pastoraal bedoelde aantekeningen en opmerkingen te plaatsen bij al de onderwerpen door hem aan de orde gesteld. Meestal gaat hij daarbij uit van een bijbeltekst. Trekt vandaaruit lijnen naar wat hij op vaak inderdaad pastorale, bijna vaderlijke toon wil zeggen. Ik moet zeggen dat de schrijver b.v. in het deel oyer de christelijke levenswandel behartenswaardige dingen zegt over 'het gebruik van de tong', over 'het rentmeester-zijn en geen eigenaar', tegen 'het materialisme', de functie van het geweten, het probleem van het lijden, kruisdragen. Het is te merken dat de schrijver nogal vaak onder het spervuur van kerkelijke strijd heeft gelegen. Te prijzen is dat hij er nergens bitter of wrang over schrijft, integendeel zeer mild en evangelisch op dit kwaad ingaat. De mening van schrijver over de 'tussentoestand' kan bekend zijn. Ook in dit boekje, in het laatste hoofdstuk, komt ze weer even naar boven. Wij zijn van mening dat de Schrift wel duidelijk is over het lot van de gelovigen direct na hun sterven. Ik hoop met deze enkele woorden in de geest van de schrijver zijn boek te hebben gerecenseerd zoals hij zelf schrijft onder het hoofd 'eis van christelijk recenseren'. Aan één ding heb ik niet voldaan: 'recensies moeten actueel zijn. Een uitgever die een belangrijk geschrift in het licht geeft en ter recensie toestuurt, moet niet maanden en maanden behoeven te wachten tot de altijd druk bezette recensor zijn uren vrijmaakt om de toegezonden uitgave te lezen en te bespreken' (pag. 56). Het boek dateert van 1977 en ik heb het al driekwart jaar in huis. Toch wens ik het geschrift alsnog een behoorlijk aantal geïnteresseerde lezers .
J. Maasland

Ds. Jac. J. Rebel, Aan de hand van–, 63 pag., paperback ƒ 12,50, uitg. Wytse Benedictus, Hilversum.
De Chr. Geref. predikant van Sassenheim is bekend van de rubriek van de NCRV-radio 'Op de man af' (Evangelisch commentaar bij de tijd). Dit boekje bevat een selectie uit de toespraken door ds. Rebel de afgelopen jaren gehouden. De ondertitel luidt: omgaan met situaties, voorvallen, conflicten vanuit christelijke levensvisie. Kort en puntig gaat ds. Rebel steeds in op een actueel probleem. Liefde, gezag, eenzaamheid, kommunikatie. De laatste tien toespraken volgen het kerkelijk jaar. Wie via het medium radio een woord wil spreken waarin het Woord doorklinkt, moet over een goede woordenschat bezitten om dat aansprekend te doen. We kunnen zondermeer zeggen dat ds. Rebel die gave heeft. Langs veel regels zette ik een uitroepteken of een streep omdat het zo aansprekend is. Wie weleens geroepen wordt ter gelegenheid van christelijke feestdagen b.v. een kort appèlwoord te spreken op een schoolof in een bedrijf, kan hier stimulerende aanzetten vinden, aansprekende beelden. Het brede pubUek waarvoor deze toespraken gehouden zijn, verhindert erg diep op de heilsfeiten in te gaan. Daar is de tijd meestal ook te kort voor. Eén correctie: het dagboek van Bonhoeffer heet niet: Widerstand und Vergebung, maar Widerstand und Ergebung. Voor liefhebbers aanbevolen.
J. Maasland

Handreiking 13, bij de dagopening op scholen voor vootgezet onderwijs voor de kursus 1978-1979, Doorzicht, uitg. Ned. Bijbelgenootschap, Haarlem.
Eenzijdige bijbeluitleg vond ik soms in deze handreiking. Soms ook al te populair. Ook al is het op moderne jeugd veelal gericht, ik blijf er dan nog moeite mee hebben te 'jij-en' en te 'jou-en' tegen God (pag. 20). Drie schrijvers, waarschijnlijk alle drie werkzaam in het godsdienstonderwijs op scholen voor voortgezet onderwijs hebben hun medewerking verleend: drs. J. U. Hommes (Houten), drs. H. B. de Roest (Sneek) en dr. A. J. Onstenk (Hoogeveen). De inhoud van hun bijdragen zijn niet alle eender. Ik vond zelf de bijdragen van Onstenk best bruikbaar. Men hoeft ze niet letterlijk over te nemen. Ze zijn immers een 'handreiking'. Het is een hele opgave aan onze jongeren de Bijbelse boodschap over te dragen. Wijsheid voor hen die ervoor staan!
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen