Boekbespreking

E. J. Beker, J. M. Hasselaar; Wegen en Kruispunten in de Dogmatiek Dl. I, J. H. Kok, Kampen, 184 blz. ƒ 27,50.
De hoogleraren Beker en Hasselaar zijn met een groot werk begonnen in het uitgeven van dit eerste deel van hun dogmatiek. Het is namelijk het eerste deel van een geplande dogmatiek van 5 delen, die in betrekkelijke korte tijd in het vooruitzicht zijn gesteld. Het feit op zichzelf, dat men zo'n uitvoerige dogmatiek gaat schrijven, getuigt van ijver en moed. Maar ook zal wel het besef op de achtergrond staan, dat het noodzakelijk is om met deze dogmatiek van H. Berkhof (Christelijk geloof) zo kort nog geleden, nu al weer behoefte is aan een nieuwe. Het antwoord op deze vraag ligt in de inhoud en het karakter van deze dogmatiek opgesloten. Men wil enerzijds nieuwe ernst maken als gereformeerde traditie wordt gezien in erkend. Anderzijds meent men dat de vertolking van K. Barth van deze traditie nog zo actueel en gezaghebbend is, dat men daarnaar zich wel oriënteren. Dat is vergeleken met de dogmatiek van Berkhof een stap terug. Maar het boek zelf is het bewijs van, dat dit een uiterst zinvolle stap is. Het boek is waard om op existentiële wijze te worden bestudeerd. Het heeft mijzelf veel gedaan, en een beperkte neerslag daarvan is te vinden in een artikel van mijn hand over dit boek in Wapenveld. Naast het vele waardevolle in dit boek zijn mijn belangrijkste twee critische vragen, of in de vorm van de weergave van Heppe en Barth recht gedaan is aan de gereformeerde traditie en of het corrigerend antwoord op deze traditie vanuit de oriëntatie aan Barth niet eenzijdig is, schijnbaar bevrijdend en verruimend, maar in feite versmallend. Maar dit vraagt om verduidelijking, die ik elders gegeven heb. Hier wil ik volstaan met de aankondiging van het boek.
C. G., G.

W. R. van der Zee, De wereld wordt weer vaderland, Over het begin: Genesis 1-12, Uitgeverij Boekencentrum B. V., pag 103, prijs ƒ 13,90.
In dit boek vinden we de teksten die ds. Van der Zee ongeveer zo heeft uitgesproken in het kader van het NCRV-leerhuis, na ze vooraf ook al voor de dienst in en aan de gemeente te hebben gebruikt. De eerste 12 hoofdstukken zijn druk besproken (geweest). Hoe ziet ds. Van der Zee deze hoofdstukken? Hij kiest voor de opvatting vam Martin Buber die ze 'erzählte Lehre' noemde. Dat betekend: we vinden er een stuk onderricht in, een getuigenis dat in een verhaalvorm gegoten is. Van der Zee hangt de Barthiaanse Schriftopvatting aan. De Bijbel is een woord over het Woord van God. Zijn exegese blijkt beïnvloedt door ds. F. H. Breukelman, als ik me niet vergis. Hij wil het boek Genesis op een andere wijze serieus nemen dan als een historisch relaas. Dat laatse is het voor hem niet. Het bevat veelmeer een boodschap, een prediking en die wordt ons in een tijdgebonden verteltrant doorgegeven. Steeds heeft Van der Zee het over 'de verhalen'. Geen geschiedschrijving in de gewone zin van het woord dus. Ook wordt ons in de eerste twaalf hoofdstukken van Genesis geen biologische informatie gegeven. Genesis 1 is geen wereldverklaring, maar een geloofsbelijdenis. Geen stuk geschiedschrijving, maar een gedicht, een psalm. Deze Schriftopvatting is een andere dan de Gereformeerde, waar de Goddelijke factor veel meer accent kreeg en hield en waar veel meer nadruk werd gelegd op het historische karakter, in de zin van 'echt gebeurd zoals het er staat'. Je kan merken dat schrijvers Schriftopvatting soms leidt tot subjectieve uitleg. In hoofdstuk 5 b.v. waar hij het heeft over Gen. 2, 18-25 'Elkaars antwoord zijn'. Daar lezen we duidelijk dat God aan Adam Eva schenkt tot een vrouw. Man en vrouw zijn elkaars antwoord. Maar dan volgt ineens, los van de tekst, 'er zij ook andere verbondenheden tussen de mensen. Vriendschap kan daar één van zijn. Ook intieme vriendschap tussen mensen van hetzelfde geslacht' (pag. 37). Dan zeg ik; zo kun je de Schrift laten zeggen, wat je zelf graag horen wil. En in dit kader is beroep op de Schrift ook nauwelijks meer mogelijk. Verder, wat betreft hoofdstuk 6, waar de schrijver Gen. 3, 1-7 bespreekt, zou ik willem vragen: geeft u geen caricatuur van de traditionele opvatting en weergave vam de zondeval? Ik ben zelf opgegroeid in een kring waar men de geschiedenis van de zondeval doorgaf zoals ze hier te lezen staat. Maar mij werd er altijd bij gezegd: jij bent Adam! Voor 'Adam' moet je je eigen naam lezen. En wordt in de 'kring waar Van der Zee kennelijk kritiek op heeft, die we ons aantrekken omdat hij kennelijk mede ons op het oog heeft, de belijdenis der uitverkiezing altijd en steeds als een kwestie van Goddelijke willekeur doorgeven? Is ook dat geen caricatuur? Naast deze kritische opmerkingen wil ik tevens erkennen dat schrijver soms verrassende passages geeft. Mij trof vooral de sterk actualiserende uitleg van Gen. 4, 1-8 over Kain en Abel, verder de weergave van de bouw van de ark door Noach. Ds. Van der Zee heeft een vaardige pen en beheerst onze taal uistekend. Voor de kritische lezer en gebmiker valt er ook in dit boek nog wel het een een en ander op te steken. Tenslotte: op pag. 27 moet Psalm 2 Psalm 8 zijn.
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen