Ontmoeting met Israël (1)

‘Bidt om de vrede voor Jeruzalem’ (Ps. 122)
Het was in de vroege avond van 17 april, de eerste dag van ons verblijf in Israël. Daar stonden we nu aan de klaagmuur. Wat onwennig, onder de indruk van de niet te omschrijven sfeer van deze oeroude plaats waar eens de tempel stond.
Als groep theologen, allen grootgeworden binnen de reformatorische traditie, beleefden we hier het begin van de confrontatie met het oude volk Gods en zijn geestelijke vertegenwoordigers. Hier waren we er getuige van hoe de zonen Abraham met hun gezicht naar de muur op een hartstochtelijke wijze hun diepste religieuze gevoelens beleefden en vertolkten in hun gebeden, in hun zingen en reciteren. In alles sprak de hunkering naar de sjaloom, de vrede. Datzelfde gespannen-zijn op de toekomst kwam tot uitdrukking in vrijwel alle ontmoetingen met rabbijnen en andere joodse geleerden. Wat spreekt zo'n ontmoeting met lévende mensen geweldig!
Wat is het goed om op deze wijze eens even buiten de Nederlandse studeerkamer te zijn.

Liefde is meer dan gevoel
Vanouds leeft onder ons in brede kring grote liefde en genegenheid voor Israël. Deze genegenheid blijkt bijvoorbeeld uit het grote aantal Israëlreizen vanuit onze kring. Het gaat hier om meer dan een romantisch-sentimentele hang naar het 'Heilige Land', Men beseft in toenemende mate – hoe dan ook – dat God zijn oude volk niet heeft losgelaten en dat Hij vandaag met Israël bezig is. Tegelijk moeten we helaas stellen dat de liefde voor Israël nog weinig theologisch doordacht is. De theologische verwerking van vragen rond de plaats van Israël in Oude en Nieuwe Testament, belijden, prediking en zending hebben wij veelal overgelaten aan anderen. (Wij denken aan de theologen in de leerschool van Karl Barth, en ten onzent aan de inmiddels overleden theoloog K. H. Miskotte). Daarbij wordt dikwijls over het hoofd gezien dat er in de Reformatie (Calvijn) en vooral in de Nadere Reformatie (à Brakel!) bepaalde aanzetten zijn te vinden, die om verdere doordenking vragen (Zie hierover: C. Graafland, Het vaste verbond).
Liefde en genegenheid voor Israël dienen vanuit een inhoudelijke verwerking verdiept te worden, willen wij niet vastraken in een gevaarlijk moeras van vage, emotionele verwachtingen. Hoevelen hebben zich de eeuwen door niet teleurgesteld of zelfs ontgoocheld en verbitterd van Israël afgekeerd na aanvankelijk hoge verwachting en liefde te hebben gekoesterd. We hebben met hernieuwde aandacht te zoeken naar het getuigenis dat de Schriften aangaande Israël geven. Niet het minst om zo ook bewaard te worden voor de verleiding van allerlei Israëlvisies die grote invloed hebben maar op bijbelse gronden beslist zijn af te wijzen (Lindsey). Daarbij komen de vragen rond de verhouding kerk-Israël onontkoombaar aan de orde. Welke is de roeping van de kerk ten aanzien van Israël? Hoe verstaat Israël zichzelf?

Geen kennis zonder ontmoeting
Algemeen geldt dat men iemand nauwelijks werkelijk kan leren kennen, wanneer men de ander niet echt ontmoet, in woord en wederwoord. Zonder levende ontmoeting blijft het gauw bij een (waan)denkbeeld van de ander.
Dit geldt ook in de theologische bezinning rond Israël die sinds kort – mede door de conferentie in 1974 in Nijkerk – binnen de Gereformeerde Gezindte op gang komt.
Het 'bezinningscomité – Israël', resultaat van de Nijkerkse conferentie, stelde zich ten doel de bezinning rond Israël binnen de Geref. Gezindte verder te stimuleren. Spoedig zag men de noodzaak van een levende ontmoeting met het Jodendom. Zonder de stem van Israël zelf dreigt de bezinning steriel te worden en kan het spreken van de kerk over en tot(!) Israël nauwelijks vruchtbaar zijn.
Concreet kreeg een en ander vorm in het ontstaan van een studiegroep van ongeveer 20 predikanten en studenten. Vanaf medio augustus 1978 kwam deze groep efke maand een dag samen voor gezamenlijke studie, ter voorbereiding van een 11-daagse reis naar Israël. Het meedoen en meegaan van dr. S. Gerssen onderstreept dat genoemd comité haar werk doet in nauw overleg met de Hervormde Raad voor de verhouding van kerk en Israël.

Opzet en doel van de studiereis
De doelstelling van de studiereis was voornamelijk tweeledig:

1. De ontmoeting met land en volk van Israël.
2. Toegespitst ging het daarbij om de concrete ontmoeting met de geestelijke vertegenwoordigers van Israël, via lezingen en gesprekken.
Daarnaast was ruimte geschapen voor de ontmoeting met Christus-belijdende joden in Israël (Hebrew-christians). Ook niet te vergeten zijn de contacten met dr. C. Schoneveld, die namens onze kerk in Israël werkt, en met ds. S. Schoon, predikant van de christelijke nederzetting Nes-Ammin in het noorden van Israël. Hun namen noemen wij met erkentelijkheid. Zij maakten de uitvoering van het programma voor ons mogelijk door ondermeer de verschillende sprekers uit te nodigen en bij ons in te leiden.

Ontmoeting met Israël, land en volk
'Dat Israël nu zegge, blij van geest:
Indien de Heer, die bij ons is geweest,
Indien de Heer, die ons heeft bijgestaan,
Toen 's vijands heir en aanval werd gevreesd.
Niet had gered, wij waren lang vergaan…'
(Psalm 124 : 1 berijmd)

Op zondag, 23 april, kwamen bij een terreuractie op het strand van Naharya, de meest noordelijke kustplaats van Israël zes mensen om het leven. Daags daarna zongen wij tijdens de avondsluiting in ons hotel te Naharya, dat uitzicht bood op het strand, waar de zoveelste slachtoffers van de eeuwenoude haat tegen Israël gevallen waren, bovenstaande psalm: '… Indien de Heer, die ons heeft bijgestaan, niet had gered, wij waren lang vergaan.'
Wat ligt er een aangrijpende kracht en actualiteit in de liederen van Israël. Nooit mogen wij de psalmen aan Israël ontrukken om ze uitsluitend vergeestelijkend toe te passen op de kerk. De psalmen blijven van Israël. Wij mogen ze meezingen. Mogen we ze ooit zingen zonder aan dit beproefde volk te denken? Zonder te bidden dat God Israël en ons de ogen opent voor Zijn heerlijkheid, opdat wij Hem samen prijzen om Zijn trouw en Zijn grote daden in Christus?

Israël – de ervaring van een raadsel
Voordat wij nu wat orde willen brengen in die veelheid van indrukken in de ontmoeting met Israël als land en volk, eerst enkele opmerkelijke gegevens, die wij oppakten tijdens de reis.
1. In 1967, na de verovering van de oude stad Jeruzalem betreedt een Israëlische soldaat met een volstrekt ongodsdienstige achtergrond, voor 't eerst het tempelplein en staat voor de klaagmuur. Haast beschuldigend roept hij het uit: 'Waarom hebben jullie mij niet eerder leren bidden?'
Met een schok blijkt deze geseculariseerde, niet godsdienstige Israëliër ineens zijn jood-zijn te beleven.
2. Volgens een ruwe schatting is slechts 15% van de joodse bevolking van Israël praktiserend godsdienstig. Toch viert een zeer groot deel van de bevolking sinds de laatste oorlog van 1973, de zgn. Grote Verzoendag-oorlog, dit centrale Oudtestamentische feest.
Toch neemt het onderwijs in het Oude Testament een steeds grotere plaats in, ook op de niet-religieuze scholen…
De Israëlische bevolking blijkt zich steeds sterker bewust van zijn jood-zijn…!
3. Het is bekend dat de oorsprong van de zgn. Zionistische beweging, het georganiseerde streven van de joden in de verstrooiing om terug te keren naar Israël, een sterk geseculariseerd (verwereldlijkt) karakter had. Haar voormannen waren naar onze begrippen dikwijls niet-religieus.
Toch staat men erop dat alleen Palestina geëigend is om de joden te ontvangen.
Geen andere plek ter wereld dan dit land en dit Jeruzalem. Voor deze a-religieuze zionisten blijken het land Israël en dit volk en deze stad bij elkaar te behoren.
Zij zijn zich zeer bewust van hun jood-zijn…!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen