De actie voor de bootvluchtelingen

De actie, die gehouden is ten bate van de bootvluchtelingen, heeft heel wat discussie opgeroepen. Er zijn dan ook bepaald onzuivere elementen in geweest. Er werd immers een claim op de kerkgebouwen gelegd, terwijl er nauwelijks ruimte geweest is voor goed overleg. Het was de bedoeling van het nationale actiecomité – zo werd vernomen – om de actie nog meer een 'bliksem-actie' te doen zijn dan nu het geval is geweest. Drie dagen voor de afgelopen zondag moest één en ander in de publiciteit. Dat is dan anders gelopen, doordat met name het moderamen van onze synode een brief deed uitgaan, die vorige week zaterdag de gemeenten bereikte, zodat er in ieder geval iets meer ruimte was voor overleg en ook voor bekendmaking naar de gemeenten toe. Vanaf dat moment moest er in de gemeenten in haast worden overlegd. Me dunkt dan ook, dat het voortaan zó niet meer moet. De nood van de bootvluchtelingen is er al zo lang. Hier had zeker sprake moeten zijn van grondiger voorbereiding en betere informatie naar de gemeenten toe.
Men is er vanzelfsprekend van uit gegaan, dat kerkgebouwen beschikbaar zouden zijn. Op die vanzelfsprekendheid wil ik vooralsnog niét afdingen. De kerk zál inderdaad beschikbaar zijn als het gaat om leniging van nood. Maar in onze geseculariseerde samenleving, waarin velen de kerk niet van week tot week meer nodig hebben voor hun totale leven, mag het niet een vanzelfsprekendheid worden, dat in gevallen als deze 'even' over de kerken wordt beschikt.

Positief
Het is intussen duidelijk, dat de zaak, waarom het ging, van het grootste belang was, Honderdduizenden zwerven, verstoken van huis en haard, op de zeeën in ellendige omstandigheden. In hun land is het geen leven meer en de opvang in andere landen stagneert. Dat er internationaal op zo grote schaal aandacht aan wordt besteed is alleen maar verheugend en als zodanig is de nationale actie, die gelijktijdig in 10 andere west-europese landen gehouden is, eveneens verheugend. Zo is het binnen de kerken en in de gemeenten ook opgepakt. In de vele kerkbodes, die ik wekelijks toegezonden krijg, stond onder de gemeenteberichten van vrijwel elke gemeente iets over de actie en dát terwijl op zo korte termijn gehandeld moest worden. In al die berichten was merkbaar, dat men zo positief mogelijk op de actie wilde inhaken, ondanks de 'min'-kanten die er ook aan zaten.

Bezwaren
Duidelijk is, dat de kwestie van de zondag bij het houden van deze actie een punt van overweging was. Ook het moderamen van de synode besefte dit en schreef in de brief aan de kerkeraden, dat men het op prijs zou hebben gesteld als een andere dag was gekozen. Vragen komen op als: zijn banken open, moeten mensen daar te werk worden gesteld? Verder is er de kwestie van de begeleiding van de actie door de media, radio en t.v. Gaat het een 'Mies-Bouwman-avond' worden, zoals het was bij de actie voor het Dorp?
Doordat alles zo overhaast ging was op allerlei vragen zelfs geen antwoord te geven. Achteraf viel het laatste mee. Er was een tien minuten durende aankondiging van de actie en daar bleef het bij. Maar terecht werden hier vragen gesteld. De zondagsheiliging is een zaak, die in het volksleven weliswaar al lang niet meer in tel is en die binnen de kerken goeddeels ook weinig aandacht meer krijgt, maar het is toch nog zó, dat er ook nog een deel van het volk is, dat daarmee ernst wil maken en dit element dan ook bij de bezinning op een actie als de onderhavige betrekt.
Dit is met name ook te merken geweest aan de wijze, waarop de gemeenten op de actie hebben gereageerd. Als ik afzie van de Flakkeese gemeenten, die op initiatief van de gezamenlijke kerken van Middelharnis al een inzameling in de kerkdiensten hadden gepland op zondag 2 september a.s. ten behoeven van het Comité Zuid Oost Azië, waarom zij nu van deelname aan de actie afzagen, moet gezegd, dat er in grote verscheidenheid is gereageerd binnen de gemeenten. Naast vele gemeenten, die het kerkgebouw op zondag hebben open gesteld of gemeenten, die op zaterdagavond én zondagavond de kerk beschikbaar stelden, waren er ook gemeenten, die de inzameling op louter een avond door-de-week, hetzij vóór de zondag, hetzij erna hielden. Sommige gemeenten beperkten zich tot een inzameling tijdens de kerkdienst.
Er waren ook enkele gemeenten, die door middel van een brief op de kerkdeur bekend maakten waar men het geld op zondagavond wel kwijt kon, bijvoorbeeld als er op de zondagavond een kerkdienst was.

Overwegingen
Dit alles overwegende komt allereerst wél in gedachten wat Jezus zélf over de sabbat gezegd heeft in Mattheus 12. De Farizeeën beschuldigen de discipelen ervan op zondag aren te plukken, toen ze honger hadden. In dat hoofdstuk staat ten aanzien van de man met de 'dorre hand', die door Jezus op de sabbat genezen wordt: 'zo is het dan op de sabbatdagen geoorloofd wel te doen'. Dit bijbelgedeelte blijft immers tot vandaag gelden, want de Farizeeër is ook vandaag nog springlevend en tegen hem gaat het woord van Jezus. Calvijn zegt bij dit bijbelgedeelte dan ook het volgende:

‘De Evangelisten stellen zich met het verhalen dezer gebeurtenis eensdeels ten doel ons een indruk te geven van de boosaardige vijandschap, die de Farizeeën Christus toedroegen, en anderdeels ons te toonen hoe bijgelovig zij zich dan uiterlijke dingen en nietigheden hechtten, zo zelfs, dat zij daarin alle heiligheid stelden. Immers zij beschuldigen de discipelen van Christus, omdat deze door de honger genoopt, onder weg op de Sabbat aren plukken, alsof zij de Sabbat daarmede ontheiligd hadden. De onderhouding van de Sabbat was wel eene heilige instelling, maar niet een zodanige, als waarvan zij droomden, bij welke men niet anders dan met een beangst geweten een vinger verroeren kon. Zo was het dan louter geveinsdheid, die hen in zulke beuzelachtige dingen zo enghartig maakte, dat zij intussen een grover bijgeloof bij zichzelf met verschoning voorbijgingen. Zo verwijt Christus hen ook bij eene andere gelegenheid dat zij de munt en de anijs vertienden, maar de voornaamste stukken der Wet verachtten. Zo handelen de huichelaars altijd; van gewichtige plichten trachten zij zich te ontslaan, maar aan uiterlijke dingen klemmen zij zich vast. Vandaar staan zij er zo sterk op, dat men die uiterlijke vormen in acht neemt; zij willen God met een bloot uiterlijke dienst voldoen. Echter was de drijfveer, die de Farizeeën er toe bracht om bovengemelde berisping te geven, eerder kwaadwilligheid en haat dan bijgeloof; want tegen anderen zouden zij zo onvriendelijk en ontevrden niet geweest zijn. Ons is het echter nuttig te weten hoe zij in hun harten gezind waren, opdat niemand er zich aan ergere, dat zelfs leraars der Wet zo vijandig tegen Christus waren.’

Calvijn zegt hierbij verder óók nog: 'alsof trouwens de sabat tot zulk een einde ingezet was, dat de mensen liever van honger omkomen moesten dan zich daarop verzadigen.’
Op dat laatste houden we het dan ook maar als het gaat om de bootvluchtelingen. Daarom is het te waarderen dat de gemeenten hebben besloten, bij alle neveneffecten die er waren, hun medewerking aan de gevoerde actie te geven.

De buitenkerkelijken
In het begin van dit artikel heb ik opgemerkt, dat het geen vanzelfsprekendheid mag worden dat de buitenkerkelijken een claim leggen op de kerk. Wel was en is een serieus punt wat de buitenkerkelijke denkt als hij, geactiveerd door de op zondag, gestimuleerde actie, naar een kerkgebouw stapt en dit gesloten vindt. 'Is dat nou de kerk?' Blijft evenwel staan, dat hij de kerk niet nodig blijkt te hebben als het gaat om zijn geestelijk welzijn, liever: dat hij niet beseft, dat het christelijke leven niet louter bestaat uit het betrachtten van barmhartigheid maar dat het óók en alleréérst bestaat in het dienen en vrezen van God, de Schepper van ons leven, het leven dat een twee-eenheid van ziel en lichaam is.
Maar het is toch niet niets als een buitenkerkelijke de deur gesloten vindt op de dag, waarvan de catechismus van Heidelberg zegt, dat daarop ook christelijke handreiking ijioet worden gedaan (let intussen wel: christelijke handreiking). De buitenkerkelijke zal toch aan de kerk wél mogen bemerken, dat het ernst is met het gebod om goed te doen, wel allereerst aan de huisgenoten des gelpofs maar toch ook aan álle mensen.

Gereformeerd
Hoe intussen wordt gereageerd op het feit, dat erin (gereformeerd-) kerkelijke kring bezwaar gemaakt wordt tegen de actie-op-zondag leert het volgende. Al wat gereformeerd heet wordt namelijk over één grote kam geschoren. De buitenwereld, die de kerk helemáál niet meer kent, kent de verdeelde Gereformeerde Gezindte zéker niet. Het is hem ook niet duidelijk te maken.

Er was een krantenbericht, dat 'de Gereformeerde Kerk' van Spakenburg niet mee deed met de actie. Welke gereformeerde kerk werd niet meegedeeld. Het was die van de vrijgemaakten-binnen verband. Een redacteur van het NOS-journaal, gealarmeerd door dit bericht, belt op. Dat deze Gereformeerde Kerk weer een andere is dan de synodaal-gereformeerde Kerken zegt hem weinig, hij informeert intussen bij iemand van de Gereformeerde Bond en vertelt verder dat hij ook in Staphorst al informatie had ingewonnen, waar hem verteld was, dat de kerk op vrijdagavond en zaterdagavond geopend was. Voor de buitenkerkelijke (journalist) is gereformeerd zijn, of het nu synodaal, vrijgemaakt, gereformeerde-bonds of christelijk-gereformeerd heet, vaak kennelijk alles hetzelfde en dan som ook nog identiek met 'Staphorst'.
Er ligt dan ook zó wél een grote verantwoordelijkheid op de Staphorsters, denkt men dan.

Conclusie
Ik geef in het hierbovenstaande de lezers maar eens door wat de ervaringen waren in de laatste week rondom de actie voor de boot-vluchtelingen. Er waren vele kanten aan. Intussen zijn de vluchtelingen zelf niet de dupe geworden. Op grote schaal is geld bijeen gebracht. Er is binnen de gemeenten ook op grote schaal christelijke handreiking gedaan. Bij volgende gelegenheden moet het echter wat de organisatie betreft dunkt me wel anders.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen