Boekbespreking

Coen Boerma, Kan een ook een rijke zalig worden?, uitg. Ten Have, Baarn. Prijs ƒ 14,50, 114 pgs.
De schrijver, Geref. Predikant (syn.) in Huizen, geeft in dit werk een onderzoek naar bijbelse gegevens over arm en rijk. In het eerste hoofdstuk stelt de schrijver dat hij een basis wil vinden 'voor een op de bijbelse traditie gegronde strategie van verandering'. Verandering omdat 'de goederen van deze aarde nog zo onmenselijk slecht verdeeld zijn en er te weinig politieke wil is om bestaande privileges op te geven'. Ook de kerk is in deze zaken veel te wereldgelijkvormig. De kerk als geestelijke gemeenschap zou omgevormd moeten worden tot ook een materiële gemeenschap. Net als Tertullianus eens sprak: Alles is onder ons gemeenschappelijk, behalve de vrouwen. In een volgend hoofdstuk wordt gesproken over arm en rijk tegen de achtergrond van de maatschappelijke ontwikkelingen in de bijbel. Drie tegenbewegingen tegen de armoede worden genoemd. Via de maatschappelijke structuren met als kernwoord: gerechtigheid. Via de gemeente als het werk van God met als kernwoord: saamhorigheid. Via het zelfvertrouwen van de arme zelf, met als kernwoord: spiritualiteit. Deze tegenbewegingen tegen de armoede komen uit de bijbel zelf op. Wat doen we daar nu mee? Kunnen de rijken daarbij helpen. Nee, want rijken kunnen niet zalig worden en niet zalig maken. Tenminste, als ze zelf rijk blijven en hun rijkdom vasthouden. Ze kunnen, geen deel krijgen aan het heil van het nieuwe koninkrijk, want ze hebben hun loon al. Niet dat rijk zijn op zichzelf verkeerd is, maar wel als het ten koste gaat van vele anderen die arm zijn en arm blijven. De rijken worden niet afgeschreven. Ze hebben de wet en de profeten. Ze kunnen rechtvaardig worden. Ze moeten leren dat eigendom in de bijbel nergens een privérecht is, alleen een gemeenschappelijk recht. De rijke moet rechtvaardig worden, solidair leren zijn en arm worden – Kan een rijke zalig worden? Nee, tenzij dat hij een arme wordt van geest. Met dat laatste kunnen we zeker instemmen. Ook wel met veel andere opmerkingen in dit boek. Er is ontstellende ongelijkheid in de wereld. En veel wordt soms goedgepraat met vrome dooddoeners, terwijl we zelf geen procent rijkdom willen afstaan. Of misschien wel véle procenten, zonder werkelijk de situatie van de arme in de wereld te onderkennen en te wijzigen. Toch blijf je na lezing van een geschrift als dit (en je hoort en je leest van een bepaalde zijde in onze tijd haast niet anders meer) met de vraag zitten: zijn de armen van de wereld pas gelukkig als ze niet meer arm zijn en de rijken als ze eindelijk hun egoïsme kwijt geraakt zijn? Is het Koninkrijk Gods dan alleen maar gerechtigheid hier en nu? En is de realiteit van de zonde dan niet zo diep, dat pas de komst van Christus radicaal aan alle onrecht een einde zal maken? Nogmaals: ik heb de lezing van dit geschrift ervaren als een ontdekkende preek. Maar de troost is nogal mager. Ook vraag ik me af: overvragen we de bijbel niet, door onze huidige problemen zo terug te lezen in de Schrift? En verder: dat de eerste christelijke gemeente het voor ons zo beschamende voorbeeld geeft, werd veroorzaakt door het gegeven dat ze één was van hart en van geloof. En wordt dat heden niet smartelijk gemist? En is daarom de gemeente van Christus nauwelijks meer een aanstekelijk en aantrekkelijk voorbeeld, omdat ze zeker in ons welvarende land veel te wereldgelijkvormig is geworden, juist in materiële zaken? Zoals onlangs in ons land een kerk in gebruik genomen werd voor zeven miljoen gulden waarvan alleen al het orgel anderhalf miljoen gulden heeft gekost. Terwijl dat instrument in de eredienst van bedoelde gemeente nauwelijks zijn klanken mag doen horen en orgelconcerten waarschijnlijk ook wel uit den boze zullen zijn.
J. M.

Ds. Th. Delleman, Vóór zijn troon en hier beneden, uitg. J. H. Kok, Kampen, 74 pgs., prijs ƒ 9,90.
Gedurende de laatste maanden van zijn leven heeft de overleden ds. Delleman dit geschrift voltooid, zo schrijft zijn zwager prof. dr. A.G. Honig in zijn voorwoord op dit geschrift. De ondertitel van het boekje luidt 'Korte bijbelstudies over de communicatie van de levenden en de overledenen in de Heer, met een daarbij behorende liturgie voor de viering van het Avondmaal en van de gemeenschap der heiligen'. Vóór Zijn troon zijn de overleden gelovigen. Hier beneden zijn de nog levenden. En het gaat de schrijver om de gemeenschap tussen die beiden. De overledenen zijn niet weg. Ze zijn voor de troon. En vanaf de aarde kent de gemeente gemeenschap met hen. 'In de gemeenschap der heiligen op aarde hebben wij met de heiligen in de hemel deel aan het halleluja van de psalmen' (pg. 11). Vooral in de viering van het Avondmaal vind die gerneenschap plaats. Het éne lichaam omvat strijdende en triomferende kerk. Delleman geeft ook een voorbeeld van een nieuwe liturgie voor de viering van de maaltijd des Heren juist gericht op de beleving van die gemeenschap der heiligen. Delleman bedoelt tot troost te schrijven van hen die rouwen. Hij wil hun eenzaamheid doorbreken, zo staat er in het voorwoord, om de rouwenden hun plaats te laten beleven in de wijde gemeenschap van Gods volk, samen met wie zijn heengegaan. Daar zit veel in. Ik herinner me dat ook wijlen ds. Doornebal veel sprak over het zich verbonden weten met de triomferende kerk, zelfs sprak van een heimwee naar hen. Als die gemeenschap der heiligen, ook der overleden heiligen, maar gericht is op de gemeenschap met Christus. Met de voorbeelden van allerlei liturgieën, die Delleman geeft, heb ik toch wel een beetje moeite. De bediening van het Woord moet toch het hart van de eredienst blijven. Dat Woord is een troostwoord, juist voor rouwenden. Belangstellende lezers overigens dit werkje ter lezing en overweging aanbevolen.
J. M.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen