Langs oude Nederlandse kerken

Wanneer men vanuit Nieuwe Tonge de route in westelijke richting volgt, verschijnen vlak bij elkaar de kerken van Middelharnis en Sommelsdijk tegelijk aan de horizon; het is frappant zoveel op het eerste gezicht beide gebouwen in silhouet op elkaar gelijken. Bij nadere beschouwing blijkt evenwel de overeenkomst op toeval te berusten, veroorzaakt doordat beide torens in hoogte en massa ongeveer met elkaar overeenstemmen en hetzelfde silhouet vertonen doordat beide hun spits missen. De twee dorpen, onmiddellijk aan elkaar grenzend, doch beide in een aparte polder gelegen, komen in aanleg met elkaar overeen: hun aspect wordt bepaald door de kerkring en de haven, verbonden door de hoofdstraat, tevens marktplein.
De kerk van Middelharnis vormt onbetwist het stralende middelpunt van het dorp, hoewel gezegd moet worden dat het immense grasveld waarop het gebouw ligt door zijn uitgestrektheid te grote afstand schept tussen kerk en bebouwing; daardoor heeft het noch de verheven waardigheid van een kerkelijk erf, noch de levendige intimiteit van marktplein. Hoe mist men hier de kerkgracht en een bomensingel!
Interessant is de benadering van de kerk vanaf de Voorstraat: via een poortje onder het stadhuis betreedt men de kerkring. De toren vertoont vanwege de verticale indeling in korte geledingen verwantschap met die te Nieuwe Tonge. De forse steunberen zijn met natuurstenen blokken versierd. De romp wordt bekroond door een balustrade; de karakteristieke spits, met grote peervormige bol, afgebeeld op Hobbema's bekende schilderij 'Laantje van Middelharnis' werd in 1811 gesloopt terwille van één der optische telegrafen uit Napoleons seinstelsel hoewel in 1804 Hendrik de Wit den Ouden nog met levensgevaar 's nachts tijdens een onweersbui de buitenzijde der bol had beklommen om een door blikseminslag ontstane brand te blussen.
In aanleg is het gebouw een eenbeukige kruiskerk waarvan het koor het eerst, omstreeks 1450, tot stand kwam, waarna het schip tussen 1450 en '75 met dwarsarmen, en omstreeks 1500 met een zijbeuk werd vergroot.
In 1904 en 1948 brandde de kerk geheel uit doch werd beide keren in oude vorm herbouwd. Het interieur bezit dan ook geen historische meubilair en is slechts vanwege de ruimtewerking interessant. Het gewelf is in zachte moderne kleuren beschilderd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen