Globaal bekeken

In het interview met ds. Tukker, dat we vorige week in ons blad plaatsten, zei deze dat de vrijzinnigen het in de Hervormde Kerk hebben gehád. Intussen zijn er bepaald nog wel 'principieel-vrijzinnigen'. Ze geven het blad Zwingli uit – we haalden het in ons blad eerder aan – waaraan ook door hervormden wordt meegewerkt, hoewel Zwingli niet officieel hervormd is.
Deze principieel-vrijzinnigen, die met Albert Schweitzer zeggen voor het Vrijzinnig Christendom op de bres te staan uit verplichting aan het evangelie, willen – zo staat het in het laatste nummer van Zwingli – kerst niet missen, maar alleen 'vanwege de bijzondere sfeer rondom de kerstboom'. Men leze het volgende dat geen verder commentaar behoeft.

'Voor kinderen het centrale feest met de tot de fantasie spreidende verhalen over de herdertjes bij nachte en de wijzen uit het Oosten, die het kribbekind huldigden. Maar toch: men moet orthodox Protestants of Rooms-Katholiek zijn, wil men Kerstmis als iets wezenlijks kunnen beleven: de geboorte van Gods Zoon uit de Moedermaagd, oftewel het wonder van de vleeswording des Woords, oftewel de geboorte van Jezus in hellenistisch kader geplaatst.
Maar wij als vrijzinnigen geloven hier niet meer in. Wij weten, dat alle verhalen over de geboorte van' Jezus legendarisch zijn. (…)
Daarom: voor ons geen geloof in legenden, maar het besef, dat uit een doodgewoon mensenkind, geboren uit een vrouw als ieder ander, een man opgroeide, naar wie onze beschaving zich nog steeds noemt.
Ook onze jaartelling begint bij het in feite onbekende geboortejaar van Jezus. Volgens de Willibrordvertaling van 1975 werd Jezus geboren in 7-6 vóór Christus (met een vraagteken)! Andere geleerden houden het op 4 vóór Christus.
Zo mist Kerstmis voor ons als vrijzinnigen de geloofsgrondslag der incarnatie of vleeswording des Woords. Dit is echter geen reden, het Kerstfeest af te schaffen. Maar het is zeker geen reden, een speciaal Kerstnummer uit te geven, zoals de redactie van 'Kerk en Wereld' ieder jaar doet.
Ook voor ons is Kerstmis waardevol, maar wij beleven dit feest anders dan orthodoxe Christenen. Voor ons is Kerstmis het teken van de nieuwe mogelijkheid, die in iedere geboorte besloten ligt. Dat het Godslicht, bij Jezus' geboorte nog verborgen, na zijn doop in de Jordaan een Licht der Wereld werd, dat gedenken wij in het besef, dat ook onze eigen tijd vol is van nieuwe mogelijkheden bij de geboorte van ieder kind.
Ook voor 'Zwingli' en voor de Zwinglibond zijn nieuwe mogelijkheden in overvloed aanwezig. Moge het Kerstfeest ons dit diep doen beseffen en ons optimisme versterken.
Draag de blokken aan en werp ze op het vuur: dit is het uur.
Er wordt een gloed verwacht van u: juist nu.'

Gelukkig maar dat we deze vrijzinnigheid hebben 'gehád'.

De Open Deur, 'oecumenisch maandblad over geloofs- en levensvragen', laat ook allerlei mensen aan het woord (kerkelijk en niet-kerkelijk, rechtzinnig en vrijzinnig), over kerst.

* Maarten 't Hart, (veel gelezen) schrijver van oorspronkelijk christelijken huize die zijn van-huis-uit echter zegt achter zich te hebben gelaten, zoekt het in de muziek, in de ontroering. Het van-huis-uit is daarbij toch niet helemaal weg (of helemaal-niet weg?).
Als Ik aan kerstmis denk, komt altijd eerst het lied 'Komt verwondert u hier mensen' omhoog, omdat ik de melodie daarvan als kind zo mooi vond dat ik er steeds tranen van in de ogen kreeg. En daarna de muziek waarmee cantate 2 van Bachs Weihnachtsoratorium begint, de pastorale – een zeldzaam prachtig stuk muziek evenals trouwens de aria uit die cantate: 'Schlafe, mein Webster, geniesse die Ruh!'
Tenslotte is kerstmis ook heel sterk voor me verbonden met het 'Adieu des Bergers' uit 'l'Enfance du Christ' van Berlioz, een zo ontroerend koor dat het haast afkomstig lijkt uit de pen van Mozart.

* Ten dele een zelfde teneur is er bij dr. H. v. d. Linde, Rooms-Katholiek theoloog, oorspronkelijk Ned. Herv.
Ik vier altijd kerst met het Weih nachtsoratorium van Bach, met de aria's 'Bereite dich Zion' en 'Schlafe mein Liebster'. Wat voor beeld van Jezus uit mijn dagelijks bezig zijn met geloofsvragen ook naar voren mag komen, dit blijft waar, de dank en de vreugde om het Licht dat in Hem over ons is opgegaan.
Spreken de levenswerkelijkheden me nog dieper aan, en worden de emoties sterker dan wordt: 'Daar is uit 's werelds duist're wolken' tweede. Hier rijst een vers van een dominee-dichter boven zich zelf uit tot een koraal, dat onvergankelijk ware dingen uitzegt. Het zal een lied van Gods gemeente blijven.

* Ds. S. Kooistra, Herv. pred. te Menaldum komt echter bij het Kerstgebeuren als zodanig uit:
(…) Het kerstverhaal is geen aandoenlijk verhaal. Dat maken wij mensen ervan. Menselijk beschouwd is het een hard verhaal: de geboorte van een kind in grote armoede.
Maar op déze wijze komt God tot ons in dit Kind. God wordt dáár mens, waar nood en armoede en schuld is. Juist de armoede van dit Kind is de openbaring van Gods liefde. Je kunt de liefde van God moeilijk aantonen in deze wereld. Je kunt alléén zeggen: hoe durft u twijfelen aan de liefde van God, als God zó diep solidair wordt met onze menselijke nood?
Dat God zélf in dit Kind tot ons komt, mag ons met eerbiedige verwondering vervullen. Nu mogen wij het tot ieder mens in de grootste ellende zeggen: God heeft u lief! Want zó diep heeft God zich in dit Kind willen vernederen, dat Hij het harde lot van ons mensen heeft willen delen en onze schuld heeft willen verzoenen.

Welk een verscheidenheid van stemmen, en dat onder mensen die bij de Bijbel willen leven, behalve dan Maarten 't Hart, die zijn van-huis-uit achter zich heeft gelaten. Gelukkig maar dat het Kerstgebeuren zélf boven onze moeilijke meningen en inzichten uitgaat. Het meest voelen we ons aangesproken door wat ds. S. Kooistra zegt: 'want zó diep heeft God Zich in dit Kind willen vernederen, dat Hij het harde lot van ons mensen heeft willen delen en onze schuld heeft willen verzoenen.'
Plaatsbekleding! Ook in de geboorte van Jezus!

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen