Boekbespreking

Dr. K. Runia: Eigentijdse vragen, J. H. Kok, Kampen 1978, 156 blz., gelijmd.
De schrijver van dit boek is de bekende Gereformeerde hoogleraar in de ambtelijke vakken aan de Theologische Hogeschool te Kampen.
Het boek bevat een bundel artikelen en opstellen ten dele van theologische en ten dele van kerkelijke aard. Zij handelen, om een paar voorbeelden te noemen, over de crisis van onze tijd, over de apocalyptiek, over de bevinding, over de huidige situatie in de Geref. Kerken en over de binding aan de belijdenis. Enkele dingen vielen ons op. Prof. Runia betoont zich in deze bundel een eerlijke en zeer tegemoetkomende gesprekspartner. Ook naar de kant van hen die, naar het heet, de 'rechtervleugel' van de Gereformeerde Gezindte vertegenwoordigen. Hijzelf vertegenwoordigt binnen zijn kerk, de Geref. Kerken (synodaal), de vleugel bij wie de band met het verleden nog sterk gevoeld wordt, en die de Gereformeerde Belijdenis zeker niet zomaar wil prijsgeven. Vandaar zijn onomwonden kritiek op allerlei uitlatingen van zijn gereformeerde collega Kuitert en van Wiersinga en enkele andere vertegenwoordigers van de 'nieuwere theologie' binnen de Geref. Kerken, alsook op de inzichten van representanten van diezelfde theologie in de Hervormde Kerk, b.v. prof. Berkhof en mevr. Flesseman. Bekend zijn ook de sympatieën van prof. Runia voor de zogenaamde 'evangelicals' ofwel bijbelgetrouwe christenen.
Toch blijft Runia, ook blijkens dit boek, een typisch vertegenwoordiger van de Geref. Kerken in hun huidige gedaante. Zo waarderend hij is naar 'rechts' is hij het in menig opzicht toch ook naar 'links'. Zijn artikelen nemen in theologisch en kerkelijk opzicht een 'middenpositie' in. Dat constateerden wij ten aanzien van de houding die ingenomen wordt tegenover onze belijdenisgeschriften, die hij, ook inhoudelijk, naar mijn gevoelen, te zeer bepaald ziet door de denkkaders van hun tijd; en ook ten aanzien van de houding die ingenomen wordt tegenover allerlei nieuwere theologische inzichten, tegenover de verhouding kerk en wereld, tegenover de Heilige Schrift en haar gezag en tegenover de eschatologie.
Een en ander had ten gevolge dat dit boek door mij gelezen werd met gemengde gevoelens, variërend van hartelijke instemming tot ondubbelzinnige afwijzing.
Ik heb me ook afgevraagd of op de duur de positie die door prof. Runia wordt ingenomen in de wereld der theologie en ook in zijn eigen kerk wel houdbaar zal zijn. Moet niet eens de keus vallen, óf het een óf het ander. Tot slot, gaarne bevelen wij dit boek aan bij allen die met onderscheid kunnen lezen en er, zoals reeds opgemerkt is, ook veel goeds in zullen vinden.
K. Exalto

Vreemdelingen en bijwoners: Vredesgetuigenissen uit het Nederlandse Doperdom, Amsterdam 1979, 64 blz., ƒ 8,–.
Dit boekje is nr. 3 van de Doperse Steinmen, een uitgave van de Doopsgezinde Historische Kring. Samensteller van de bundel is Sjouke Voolstra. De weerloosheid is al een oud thema binnen het Doperdom. Soms hield men zich er aan in doperse kring, soms ook niet. De samensteller, de heer Voolstra, biedt daarover, in de Inleiding, een eerlijk relaas.
Vredesgetuigenissen uit meer dan 4 eeuwen zijn hier bijeengebracht; de meeste uit de eerste eeuwen van het Doperdom. Vaak uit moeilijk toegankelijke bronnen. Wat een winst is.
Het nadeel van zulk een verzameling is altijd dat de contekst van de stukken wegvalt. Door verbindende teksten heeft de samensteller getracht dit nadeel zo goed als mogelijk op te vangen.
Een paar kritische vragen. Loopt er wel werkelijk zulk een directe verbindingslijn van het oude doperse weerloosheidsideaal naar het moderne pacifisme als hier gesuggereerd wordt? Maakt het niet verschil uit of men stelt: het geloof mag niet met het zwaard verdedigd (eventueel: verbreid) worden, of dat men stelt: zelfs volk en vaderland mogen niet met het zwaard verdedigd worden?
Het onderscheid komt in dit boekje niet helder aan het licht. Het lijkt of politiek en geloof door elkaar gemengd liggen. De Reformatie maakte onderscheid. Tussen Reformatie en Doperdom ligt een diepe kloof. Als informatiebron vinden wij dit boekje zeer geschikt.
K. Exalto

E. J. Beker/M. G. L. den Boer: J. H. Gunning jr.; een theologisch portret, 144 pagina's, prijs ƒ 18,50, uitg. Ten Have, Baarn.
Dit jaar (20 mei) was het 150 jaar geleden dat Gunning jr. in Vlaardingen werd geboren, waar zijn vader predikant was. De schrijvers, prof. Beker en ds. Den Boer vonden hierin mede een aanleiding dit teologisch portret van Gunning te schilderen. Ze hebben dit gedaan door Gunning zoveel mogelijk zelf te laten spreken via allerlei citaten. Dat kan een wat riskante methode zijn, want citaten staan altijd bij een schrijver in een groter verband en met citaten kun je iemand laten zeggen, wat je graag horen wil en zelf zeggen wil. Maar ik neem aan dat de bijzondere verbondenheid met Gunning de schrijvers zo eerlijk mogelijk zal hebben doen handelen. Ik moet zeggen dat je na het lezen van dit boek inderdaad Gunning als op een portret voor je krijgt. Hij was me grotendeels onbekend. Want laten we wel wezen. Gunning is onder ons geen favoriete schrijver. Vroeger hoorde ik in mijn jeugd een prediker weleens als ethisch afschilderen en dat betekende niet zoveel goeds. Wel, het zijn veel dingen die de schrijvers in Gunning boeien. Inhun inleiding sommen ze dat allemaal op. O.a. zijn afkeer van een gesloten systeem en een afgeronde leer, zijn opkomen voor de nederigheid Gods, zijn fel verzet tegen alle individualisme, zijn toekomstverwachting waardoor hij alle partijschap in de kerk kon relativeren, zijn voor die tijd opmerkelijke aandacht voor Israël en op grond daarvan zijn 'Israëlitisch' denken. Een uitvoerige levensschets neemt ons mee langs Gunnings 75 boeiende levensjaren. Dan volgen 7 hoofdstukken waarin de schrijvers telkens een hoofdpunt uit Gunnings denken nader analyseren o.a. over de verwachting van de toekomst des Heeren die heel zijn theologisch denken en zijn kerkelijk handelen bepalen, ook wordt uitvoerig uiteengezet wat nu de ethische theologie bedoelde te zijn, een hoofdstuk over Gunnings veelgehanteerde uitspraak Het geloof der gmeente. De schrijvers besluiten dan hun boek met 14 punten uit zijn theologie die voor het heden volgens hen nog steeds van groot belang zijn. Mij viel op hoe vaak de schrijvers een verbinding leggen van Gunning naar Barth. Steeds zien ze in Gunning wat ze ook in Barth hebben gevonden. Zelfs de opvatting van Ter Schegget komt al bij Gunning voor. Daar zal veel van waar zijn, neem ik aan. Veel 'ethischen' in onze kerk voelden zich later heel sterk door Barth aangesproken en hadden niet veel moeite te gaan behoren tot de midden-orthodoxie in onze kerk. Maar wat Ter Schegget betreft, krijg ik dan toch even het gevoel van: zie je wel hoe dom u bent om die man geen professoraat in Amsterdam te gunnen. Er valt uit dit boek veel over Gunning te leren, maar ook is er van Gunning te leren door ons. Al is het alleen maar zijn watervrees voor partij-zijn binnen de kerk. Voor het dreigen van dat gevaar hebben wij beducht te zijn, steeds weer. Maar dat geldt evenzeer voor de kring waarbinnen de schrijvers zich geestelijk thuivoelen. Als ze dat bedoelen in punt 13 van hun samenvatting van de betekenis van Gunning voor nu, ben ik het van harte met ze eens. Wie kort en bondig zich wil laten informeren over de betekenis van Gunning, kan in dit boekje uitstekend terecht.
J. M., Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen