Veel beschrijving weinig leiding

We geven hieronder een globaal overzicht van de belangrijkste dingen, die op de synode vorige week hebben plaats gevonden.

Nieuw moderamen

De synode is begonnen met het kiezen van een nieuw moderamen. Tot praeses werd gekozen, in de plaats van ds. G. Spilt, die vijfjaar achtereen synodevoorzitter was, ds. C. B. Roos, predikant te Amsterdam.

Ds. Roos zei 'bepaald niet tot de Gereformeerde Bond noch tot de confessionele vereniging te behoren'. De verschillende modaliteiten vertegenwoordigen wél samen de kerk, meent hij. 'Laten we elkaar niet afschrijven, niet overvragen, elkaar niet overheersen en onszelf niet overschatten', zei hij. Zelf heeft hij een zeer oecumenische instelling en voelt zich - naar zijn zeggen - verwant met veel wat de zogeheten basisgroepen en kritische gemeenten beweegt. Ds. Roos noemde zich leerling van o.a. Nietzsche, Barth en Bonhoeffer en 'een beetje van Marx'.

De nieuwe synodepraeses is in de synode een uitgesproken voorstander geweest van de candidatuur van dr. G. H. ter Schegget aan de Amsterdamse faculteit, als opvolger van prof. dr. K. Strijd in de vakature van kerkelijk hoogleraar. Verder heeft hij zich terzake van de classicale herindeling, toen het ging om een betere vertegenwoordiging van de kerk in de synode, uitgesproken voor een sterkere vertegenwoordiging van juist de grote steden in de synode, omdat daar thans de problemen liggen.

Als eerste assessor (de man, die de praeses b.v. bij diens afwezigheid vervangt) werd gekozen ds. P. V. d. Heuvel te Harmeien. Ds. S. Kooistra, ds. C. B. Bot en mevr. W. J. van der Schans-den Duyf zijn de overige moderamenleden, die echter al eerder in het moderamen zitting hadden.

Arbeid en herderlijke zorg

Ter tafel lag op de synode een arbeidsnota, handelend over het werkloosheidsprobleem. De nota, opgesteld door de Raad voor de Zaken van Overheid en Samenleving (ROS) signaleerde, dat er in Nederland 200.000 werklozen zijn, 450.000 mensen, die arbeidsongeschikt zijn en 200.000 mensen die onder de ziektewet vallen. Het stuk signaleert financiële en psychologische problemen voor de betrokkenen en verder ook toenemende wéérstand tegen werklozen in de samenleving en noemde verder het toenemend ziekteverzuim een slecht teken. De Raad kon geen oplossingen aandragen maar wilde het vraagstuk, omdat het om mensen ging, wel bespreekbaar maken.

Het stuk kreeg geen beste ontvangst in de synode, juist omdat er helemaal geen conclusies werden getrokken. 'De berg heeft een muis gebaard', meende prof. dr. P. J. Roscam Abbing. Sommige synodeleden vonden het stuk te vaag, anderen vonden dat het te laat kwam en diaken drs. W. J. Jansen te Heemstede vond, dat het stuk helemaal niet nodig was geweest, omdat iedereen tóch al wel doordrongen is van de werkloosheidsproblemen.

In ieder geval komt er toch een meer definitieve nota, zo werd besloten.

Vorige week hebben we in deze kolommen onder de titel 'Pastoraal geschrift zonder pastoraat' reeds geschreven over de beleidsnota van de Raad voor de Herderlijke Zorg, waarmee de synode al voor een voldongen feit werd gesteld omdat deze nota reeds als boekhandeleditie bij Boekencentrum is gereed gekomen.

De wens van oud. J. Kuiken (Maassluis) ter vergadering, dat het boekje nooit verder zou komen dan 'déze vergadering' is dan ook een illusie. Ds. S. Kooistra (Menaldum) laakte het ter vergadering, dat de nota niet eerst in concept was aangeboden.

Ds. G. Kaastra (Amerongen) stelde, dat de nota al te zeer de mens in het middelpunt stelt. De mens moet zichzelf om zo te zeggen hervinden. Maar als het daarbij blijft is het niet best, zo stelde hij.

Drs. W. Verboom (Waddinxveen) merkte op, dat een 'getroost geweten' heeft te maken met de toeëigening van het heil. Daarbij moet uitgegaan worden van pastoraat zoals Jezus het zélf bedreef. (Ds. L. de Liefde, voorzitter van de Raad voor de Herderlijke Zorg, had n.l. opgemerkt dat pastoraat geschiedt in de ruimte van de Geest, waardoor ruimte geschapen wordt om met 'een getroost geweten' te kunnen leven).

Dr. L. G. Zwanenburg (Huizen) miste in het stuk juist de pastorale vragen over bekering en zondekennis. 'De Raad gaf weinig raad', vond ouderling Kuiken. Maar de synode kon niet anders doen dan de nota zoals die er lag (voor kennisgeving? ) aannemen,

IKON

Enige tijd geleden riep de synode een commissie in het leven ter nadere bestudering van het radio en t.v.-werk van de I(nter) K(erkelijke) O(mroep) N(ederland). Deze commissie heeft nu rapport uitgebracht, waarin geconcludeerd wordt, dat in de huidige werkwijze van de IKON de breedte van de Hervormde Kerk te weinig weerspiegeld wordt (men zie voor een uittreksel uit dit rapport, verzorgd door het Hervormd Persbureau, de rubriek Kerknieuws).

De synode heeft nu een commissie ingesteld, die de hervormde leden in het IKON-bestuur moet begeleiden, teneinde de vragen van de kerk aan de IKON en van de IKON aan de kerk door te praten en bespreekbaar te maken voor de synode.

De IKON wil niet toegeven aan 'de roep om evangelisatie', zo werd gezegd in het rapport. Ds. G. Kaastra (Amerongen) en oud. J. van Bruggen (Kampen) wilden dit nu juist wél en vooral. Dr. L. G. Zwanenburg (Huizen) vond dat evangelisatie en dialoog best te combineren zijn. De IKON moest echter niet zo krampachtig op de dialoog willen staan maar óók willen evangeliseren.

Prof. dr. F. O. van Gennep (Leiden) vond echter de verwijten, dat de IKON geen gevoel heeft voor het geheel van de kerk niet terecht. De IKON is daar niet voor. Zij moet juist 'feeling' hebben voor wat er in de samenleving gaande is. De IKON zou ontrouw zijn aan de Messias als zij niet juist en vooral op de samenlevingsvragen ingaat. Van verwijten hoeft de IKON zich dan niet zo veel aan te trekken, want ook Christus at met hoeren en zondaren. De IKON moet dan ook niet achter de kerk aan maar de kerk moet achter de IKON aan. 'De taak van de IKON is meer de kerk te bekeren dan de wereld.'

Al met al een teleurstellende discussie. Na een rumoerig debat in 1978 werd de eerder genoemde commissie van onderzoek ingesteld. Maar de karavaan kan nu weer verder trekken. De Hervormde Kerk blijft medeverantwoordelijk voor het IKON werk.

IKON beleid stond nu, om zo te zeggen, niet ter discussie. De kwalijke uitzendingen over de Bhagwan-sekte mochten ook niet ter sprake komen, omdat die na vaststelling van het rapport plaatsvond.

IKON bestuurder dr. A. H. v. d. Heuvel kon zich terecht blij tonen met de nu weer ingestelde commissie. Een commissie praat verder en de IKON gaat verder.

IKON wil gewoon linkse omroep zijn en blijven. Dat bleek op een avond kortgeleden in Rotterdam waar VARA, VPRO en IKON gedrieën kwamen vertellen v/at linkse omroep is. Niet zo verwonderlijk derhalve, dat Barend de Ronden eerst van IKON naar de VARA kon om vervolgens weer van de VARA terug te kunnen naar de IKON, nu als mede-directeur. Maar ook dat is al niet verwonderlijk meer sinds we weten, dat de secretaris-generaal van onze kerk, tevens IKON bestuurder, zelfs voorzitter van de VARA kan worden.

Intussen mag de IKON - zo meent prof. Van Gennep - de kerk bekeren. Een bekering dunkt me tot het (marxistisch-) socialisme. En de wereld mag onbekeerd tot God voortleven. Ook hier heeft de berg een muis gebaard. Maar de muis onder de omroepen gaat voort bergen van met-de-roeping-der-kerk-strijdige programma's te baren.

Opvolging prof. dr. K. Strijd

Opnieuw is de nu al vier jaar durende vacature van prof. dr. K. Strijd, die van kerkelijk hoogleraar aan de universiteit van Amsterdam, in de synode aan de orde geweest. De commissie voor het Theologisch Wetenschappelijk Onderwijs (TWO) wil de voordracht van de Amsterdamse faculteit van de theologen G. H. ter Schegget en N. T. Bakker niet. Ds. C.B. fior wilde nu, dat de commissie voor TWO de voorgestelde namen met een eigen aanvulling en desnoods een negatief advies erbij aan de synode voor zou leggen, zodat 'het debat over de vraag of mensen als Ter Schegget kerkelijk hoogleraar kunnen worden' dan eindelijk in de synode aan de orde kan komen en niet TWO de Zwarte Piet krijgt toegespeeld, als het gaat om het beoordelen van deze theologen inhoudelijk en naar hun bekwaamheid. Ds. Bot verwachtte overigens dat, als dit voorstel zou worden aangenomen, geen van de voorgestelde candidaten het dan in de synode zou halen. (Dr. G. H. ter Schegget heeft vanwege zijn dogmatisch-marxisme en zijn wijze van optreden niet zo'n brede aanhang, ook in de synode niet, v. d. G.).

Toen ds. A. J. Wilzing stemming vroeg, om verdaging van de vergadering voor overleg met ds. Bot en zijn sympathisanten, werd dit verzoek met 23 tegen 22 stemmen (!) afgewezen. Daarop trok ds. Bot zijn voorstel terug. En hiermee zit opnieuw de opvolging in Amsterdam muurvast.

Terecht heeft prof. dr. A. J. Bronkhorst, voorzitter van de commissie TWO, intussen op de synode gezegd: 'Wij hebben steeds op de bres willen staan voor het recht van de hervormde synode haar eigen kerkelijke hoogleraars zelf te benoemen.' Dit is een zaak, die niet door de faculteiten behoort te geschieden met inspraak van alle geledingen aan de faculteiten, zoals dat heden te doen gebruikelijk is.

Beleid?

Al met al een synode, waarin veel zaken aan de orde waren, die om een duidelijk beleid vragen. Hoe pastoraat uit te oefenenen inzake zoveel omstreden vragen en problemen als zich vandaag in onze geseculariseerde samenleving voordoen? Hoe als kerk present te zijn in de omroep binnen de samenleving en de vragen die daarin spelen?

Intussen lijkt het zo te zijn alsof binnen de synodale organen en ook in de synode zelf slechts sprake is van een seismograaf-functie. De verschijnselen worden geregistreerd en er wordt niet of nauwelijks leiding gegeven. Of er wordt leiding gegeven op een wijze, die in het licht van het evangelie veel vragen oproept.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen