Het arbeidsterrein van de vrouw (2)

Als hét gaat over 'de taak en plaats van de vrouw vroeger en nu' geeft het discussiestuk van het Vrouwenberaad in Zeeland ons informatie over de geschiedenis van de emancipatie. Grofweg drie perioden worden daarin onderscheiden:1. tot ongeveer 1930 2. van 1930-1960 en 3. van 1960 tot heden. De eerste periode kenmerkt zich door een streven de vrouw gelijke rechten en meer bewegingsvrijheid te geven. De vrouw krijgt stemrecht. De tweede periode vertoont weinig beweging.

Andere problemen domineren: de crisisjarende Tweede Wereldoorlog en de herstelperiode daarna. De derde periode brengt een nieuwe fase in de vrouwenemancipatie. Daar is de roep om een verder gaande democratisering en de toenemende kritiek op de heersende arbeidsethiek met zijn nadruk op prestatie, concurrentie, carrière enz. In dit klimaat kan de beweging van de vrouwenemancipatie gemakkelijk nieuw leven krijgen. Naar de aard van deze tijd is zij aktie-gericht. Ging het in de eerste periode om 'gelijke rechten', nu gaat het om 'gelijke kansen'. Vandaar de werkcarrière van de vrouw. Vandaar de nadruk op de opleiding.

Kommentaar: Het klimaat, waarin de vrouwenemancipatie nieuw leven krijgt, is dat van deze tijd. Het Vrouwenberaad in Zeeland voelt aan dat dit 'nieuwe leven' niet een garantie is voor een maximale ontplooiing. Terecht wordt gesteld: 'De vraag kan worden opgeworpen of deze akties, qua presentatie en provocatie niet averechts werken'. We willen meeluisteren als gezegd wordt dat de emancipatie van de vrouw voor alles een zaak van man èn vrouw is. En wanneer we lezen dat zij samen het geheim van het volledig mens-zijn dienen te ontdekken, waardoor tegelijkertijd het mede-menszijn wordt beleefd. Gevraagd wordt: 'Hoe verwerken we dit? ' Nu, we zijn benieuwd.

Huishouden en maatschappij

We lezen en vatten samen: 'Kijk eens om u heen en zie hoe voor veel vrouwen het huishouden het belangrijkste is en het maatschappelijk functioneren op de twee plaats komt. Verschuilen veel vrouwen zich niet achter allerlei huishoudelijke bezigheden bij gebrek aan moed of lust buiten deze huishoudelijke kring te komen? Het statische beeld van De Vrouw wordt gekozen en men wenst niet te worden aangesproken als maatschappelijk medeverantwoordelijk. Hoeveel vrouwen, ook weduwen, voelen zich buiten de maatschappij staan? Er is sprake in verband met een studie of een beroep van een beknotte persoonlijkheidsontplooiing en een verarming van geest. Heeft de man dan geen oog voor deze kant van de persoonlijkheid van de vrouw? Of wil hij dat niet? Veelal blijkt dat vrouwen zich lang niet altijd opgenomen voelen in de brede stroom van het maatschappelijk leven. Zij wordt niet op alle fronten van het leven als mens gezien. Er zijn deuren voor haar gesloten en vanuit de traditie en haar trouw aan het haar bekende cultuurpatroon sluit zij zelf ook vaak deze deuren. Hierachter staat echter geen Bijbelse visie, maar veeleer de dominering van natuur en geschiedenis.'

Kommentaar: Weet u wat me zo opvalt? Dat hier helemaal geen aandacht wordt geschonken aan het feit dat door de eeuwen heen ongetrouwde vrouwen op andere plaatsen dan in het huishouden en in het gezin werkzaam waren. Uiteraard zijn de mogelijkheden voor de werkende vrouw in dit opzicht terecht toegenomen. We moeten positieve kanten ook signaleren. Toch komt het vreemd bij me over als huishouden en maatschappij zo uit elkaar getrokken worden. Hoe zou de maatschappij eruit zien zonder ónze huishoudens en zonder onze gezinnen in huizen? Kan een gezin juist niet middenin de stroom van het maatschappelijke leven staan? Zeker, er is de mogelijkheid van afzonderen en isoleren, maar er is evenzeer de mogelijkheid van deelname en participeren. En de normen, die daarbij gehanteerd worden zijn dan van doorslaggevende aard voor de vulling van een en ander. Welke deuren zijn gesloten? Het zal zo meteen blijken, namelijk de deuren tot voldoende deelname aan politieke, maatschappelijke en kerkelijke verantwoordelijkheden. En de gezinsverantwoordelijkheid dan? En de verantwoordelijkheid binnen het huwelijks-en gezinsleven dan in een over en weer van man en vrouw in hun eigenheid? Het komt mij vóór dat het uiterst gevaarlijk is in dit verband maar rustig te poneren: 'Hierachter staat geen Bijbelse visie, maar veeleer de dominering van natuur en geschiedenis'. Het is niet alleen gevaarlijk, maar het is gewoon niet waar. De Bijbelse feiten worden verdraaid en zo gedraaid dat een eigen visie opgekomen vanuit de tijdgeest na 1960 overheerst. Het christelijk gezin heeft allereerst de verantwoordelijkheid t.o.v. de basis van het eigen gezinsleven en vandaaruit zal dat gezin staan in de opdracht de weg van de principiële keuze te gaan, in overeenstemming met Gods geboden. De Bijbel geeft mij los van cultuurpatronen argumenten om te geloven dat God heel nadrukkelijk de huwelijksgemeenschap geheiligd heeft, zodat binnen die huwelijksgemeenschap er de opdracht ligt voor de man verdienend en onderhoudend zijn werk te doen en voor de vrouw om de spil te zijn in de huishouding waaromheen man en kinderen draaien in een wederzijdse gerichtheid van liefde en trouw. Het volledig menszijn wordt binnen het huwelijk daar beleefd waar die sterke gebondenheid tussen man, vrouw en kinderen niet wordt verstoord doordat de vrouw uit het gezin wordt weggehaald om een aantal andere taken te vervullen of opgeëist te worden door een ander werkterrein waardoor haar wezenlijke werkterrein in het gedrang komt. Uiteraard gaan we nu niet in op die situaties, waar een en ander valt te combineren. Toch stellen we dat ook wanneer er gecombineerd wordt... dit met veel zorg moet geschieden en men uit moet gaan van het stellen van prioriteiten. Het vrouwenberaad in Zeeland wijst ons een andere weg tot volledig mens-zijn.

Volledig menszijn

Daar lezen we: 'Dit alles (bedoeld wordt wat geschreven staat onder 'Huishouden en maatschappij') vraagt om, verandering in onze mentaliteit, waarin het sexeverschil als dienende factor wordt erkend in een proces, dat ons op alle terreinen van het leven tot volledig menszijn voert'. Daartoe moeten vrouwen niet de man na willen doen. De vrouw moet trots zijn een vrouw te zijn. Juist het vrouwelijk inzicht, haar op het persoonlijke gerichte gevoelens, kunnen het rationele standpunt van de man aanvullen. Frappante voorbeelden zijn er dat een vrouw de inspiratrice van de man was: De wijze waarop zij haar leven naar hem richtte en ondanks alles in hem bleef geloven. Hoeveel vrouwen hebben als moeder of echtgenote hun man niet gestimuleerd tot betere prestaties en tot vertrouwen in zichzelf? Zij vulden lacunes aan. Het is nu bij uitstek de tijd voor de man om diezelfde dienst aan de vrouw te verrichten Om haar te bevrijden van haar minderwaardigheidsgevoelens en haar te stimuleren tot een bredere belangstelling, haar daarin te begeleiden en haar uit te nodigen mede deel te nemen aan politieke, maatschappelijke of kerkelijke verantwoordelijkheid. De man, hetzij als vader, echtgenoot of opvoeder is medeverantwoordelijk voor de onhandigheid en de achterstand van de vrouw ten aanzien van haar maatschappelijke bijdrage. Maar zijzelf moet evengoed haar neiging tot terughoudendheid en tot het afschuiven van grotere verantwoordelijkheid overwinnen en vooral haar angst voor relatie-verlies doorzien.

Kommentaar: De genoemde aanvulling van het rationele standpunt van de man willen we graag laten staan. Ook het feit, dat een vrouw een inspiratrice, een stimulans kan zijn, dat zij lacunes aanvult. In het verband wordt met name de gehuwde vrouw bedoeld. Maar wat moet een man nu concreet volgens het bovenstaande doen? Bevrijden van minderwaardigheidsgevoelens... dat kon nog wel eens meevallen! En hoe is dat bedoeld met die deelname aan politieke, maatschappelijke of kerkelijke verantwoordelijkheid? Moet de vrouw lid worden van de gemeenteraad soms? Of moet ze een baan nemen en moeten man en vrouw het huishouden doen? Moet ze in kerkeraad of commissies een plaats innemen? Het ligt in de lijn van het stuk om de vragen positief te beantwoorden. Maar dan stel ik de tegenvraag: Komt haar van God gegeven plaats en taak tegenover haar man en kinderen niet in het gedrang? Ik zou verder wel eens aan gehuwde vrouwen willen vragen of onhandigheid en achterstand t.a.v. haar maatschappelijke bijdrage wel zo zwaar wegen als hier gesuggereerd wordt. Is het allemaal niet sterk overtrokken? , Herkennen gehuwde vrouwen zich erin als zij opgeroepen worden de neiging tot terughoudendheid en tot het afschuiven van grotere verantwoordelijkheid te overwinnen? En hoe denken gehuwde vrouwen over de angst voor relatie-verlies? Maar wacht, het wordt boeiend, want zowaar gaat het stuk terug naar de scheppingsgegevens. Nu beginnen ze eindelijk, waar God begint. Bij Adam en Eva. Laten we niet te gauw juichen, want het gebeurt wel.., maar op een wijze dat aan de medemenselijkheid en het volledig menszijn een merkwaardige slinger wordt gegeven. Dat Adam eerst geschapen is en daarna Eva krijgt een inhoud, welke geheel aangepast is aan de in het discussiestuk gehanteerde visie op en over de vrouw.

Adam en Eva

We lezen: 'Tenslotte dienen wij bij de bepaling van ons standpunt altijd grote waarde te hechten aan het scheppingsverhaal, waarin Adam een tijd alleen is geweest, vrij van mede-menselijkheid. Hij was de Mens, meteen uitgeroepen om persoon te zijn tegenover de Persoon van Zijn Schepper. Eva heeft dat moment nooit gekend. Zij was meteen medemens, geroepen tot aanvulling en completering van het menselijk zijn. Haar komst maakte Adam tot mede-mens of hij wilde of niet. En hij moest hierin ontdekken, dat hij hulpbehoevend in zijn mens-zijn was. Haar taak aan hem is hem dit mede-menszijn bewust te maken, omdat hij alleen via deze ontdekking pas werkelijk mens wordt. Zijn taak aan haar is haar tot het zelfstandig medeverantwoordelijk menszijn uit te roepen, omdat zij pas daardoor de mede-menselijkheid ten volle uit kan oefenen'.

Kommentaar: Het klinkt allemaal zo vindingrijk, maar in wezen wordt niet geluisterd naar de openbaring. God sprak 'Het is niet goed, dat de mens alleen zij; Ik zal hem een hulpe maken, die als tegen hem over zij'. En Adam kwam in het gemis van een hulpe, die als tegen hem over ware. En wel toen hij namen gaf aan het gedierte van het veld en de vogels van de hemel. God Zelf zorgt ervoor dat - ook de schepping van Adam goed is doordat Hij een van Adams ribben in een diepe slaap nam en daarvan een vrouw bouwde. De vrouw werd uit de man gebouwd. God bracht de vrouw tot Adam. Hij bracht ze bijeen en Adam spreekt door God onderwezen: 'Deze is ditmaal been van mijn benen, en vlees van mijn vlees! Men zal haar Manninne heten, omdat zij uit de man genomen is. Daarom zal de man zijn vader en zijn moeder verlaten, en zijn vrouw aankleven; en zij zullen tot één vlees zijn'. Daar zien we dat Man en Manninne (let op de van de man afgeleide naam) tot een van God gezegende eenheid worden gebracht. Adam en Eva hadden helemaal geen vader en moeder en toch zorgt God dat deze twee mensen een vader en een moeder zullen worden. Hun kinderen zullen bij het volwassen worden vader en moeder verlaten om in een huwelijksgemeenschap te komen tot een nieuwe gezinsgemeenschap. En dan zien we dat het sexuele leven wordt 'ingekaderd' binnen het huwelijk van één man en één vrouw. God schiep de mens - man èn vrouw - naar Zijn beeld. Manlijk en vrouwelijk. In de verscheidenheid van de sekse. In deze geslachtelijke verscheidenheid is de mens niet uniform, maar verscheiden geschapen. De mens is niet eenvormig, maar tweevormig, niet eenzaam, maar tweezaam. Naar het beeld van God, dat is in een recht kennen, liefhebben en prijzen van God. Een zin als 'Eva's komst maakte Adam tot mede-mens of hij wilde of niet en Adam moest ontdekken hulpbehoevend te zijn in zijn mens-zijn' valt hier helemaal uit de toon. Het is andere muziek. Vals van toon. En wat moet je in Genesis 2 beginnen met 'Adams taak was Eva tot het zelfstandig medeverantwoordelijk menszijn uit te roepen'. Dat is een visie, gevoed vanuit de vrouwenemancipatie na 1960, indragen in Genesis 2. Dat is inlegkunde in plaats van uitlegkunde. Man en vrouw zijn gelijkwaardig als schepsel voor de Schepper, maar ze zijn niet gelijk. Dat verschil is met de schepping gegeven. Het wordt later door Jezus en met name Paulus overgenomen en uitgewerkt. Vandaar dat een huwelijksformulier bij een huwelijk van man en vrouw in de banen van de Schrift spreekt als daar staat: 'Gij man zult uw vrouw liefhebben, gelijk Christus de Gemeente heeft liefgehad. Hij heeft Zich voor haar overgegeven en geheiligd als hoofd... zo bent u het hoofd van uw vrouw en zult haar in gevende en sparende liefde dienen, leiden en beschermen... Gij zult getrouw uw arbeid verrichten tot onderhoud. Als hoofd van uw gezin hebt u uw verantwoordelijkheid tegenover de samenleving en haar noden in kerk en maatschappij te verstaan. Gij, vrouw, zult weten, dat God u aan uw man heeft verbonden, gelijk de Gemeente aan Christus verbonden is. Zoals de Gemeente haar Heere liefheeft en gehoorzaam volgt, zo zult gij uw man liefhebben en volgen in alle dingen, die recht en billijk zijn. In vertrouwen op God zult gij aan uw gezin goede zorg besteden en het bewaren in de vreze des Heeren, opdat allen, die aan uw hoede worden toevertrouwd. God daarvoor zullen danken en verheerlijken.' Voor man en vrouw, beiden erfgenamen van de genade des levens, wordt gezegd: 'Wilt in wijsheid met elkaar samenleven en nimmer verbitterd tegen elkaar zijn, opdat uw gebeden niet verhinderd worden'.

(wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen