Evangelieverkondiging in de eerste eeuwen (1)

De schrijver

In de reeks Telos-boeken, uitgegeven door een groep positief-christelijke uitgevers die met hun uitgaven een richtinggevende en bijbelse oriëntatie willen bieden, verscheen bij Buijten en Schipperheijn in Amsterdam en Oosterbaan en Le Cointre te Goes het vorig jaar de vertaling van het boek Evangelism in the early church van de bekende nieuwtestamenticus Michael Green. Het is een forse paperback van 398 blz. (prijs ƒ 29,50), waarvan ongeveer 70 bladzijden in beslag genomen worden door aantekeningen en literatuurverwijzingen. Deze opzet biedt het voordeel dat de geïnteresseerde lezer en de vakman kunner nagaan waar Green zijn betoog op bouwt, terwijl diegenen die niet gehinderd willen worden door informatie uit de theologische keuken, dit deel met een gerust hart kunnen overslaan.

Het onderwerp en de wijze waarop dit behandeld is, zijn van dien aard dat ik er graag in enkele artikelen uw aandacht voor vraag. Het boek is het meer dan waard.

Allereerst iets over de auteur. Hij is rektor van St. Aldate's te Oxford en is niet alleen als vakwetenschapper bekend, maar ook als auteur van een aantal meer pastoraal gerichte boeken die getuigen van een diep inzicht in het Schriftgetuigenis en tegelijk kennis verraden van wat de moderne mens, ook de eigentijdse jongeren, beweegt. Velen kennen zijn boek 'Wie is op de vlucht? '. Ook zijn publicatie over het werk van de Heilige Geest heeft veel aandacht gekregen. De auteur wil spreken en schrijven vanuit de gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift en tegelijk in nauwlettend luisteren antwoorden zoeken op de vragen van onze tijd.

Evangelisatie... een noodzakelijke opdracht

Een van die indringende vragen is de vraag naar de Evangelieverkondiging in de hedendaagse wereld. Dat is geen vrijblijvende aangelegenheid, maar een roeping die ons van Christuswege is toevertrouwd. Christus heeft ons immers opgedragen om de blijde boodschap van het heil in Hem in de gehele wereld te verkondigen. Die opdracht geldt ook voor de kerk in de twintigste eeuw.

Maar gaat die roeping onze krachten niet te boven? Hoe kunnen we aan die opdracht gevolg geven in een wereld die door velen betiteld wordt als post-christelijk, waar enerzijds ten gevolge van de secularisatie velen elke geloof in God vaarwel gezegd hebben en anderzijds met name oosterse vormen van godsdienstigheid, geloof in occulte verschijnselen en bijgeloof welig tieren.

Wij kunnen ons in zo'n situatie laten verlammen door de situatie die we aantreffen, door alles waar we in onze wereld op stuiten. Maar dat is een vruchteloos ondernemen. Bovendien maken we ons dan schuldig aan ongehoorzaamheid. De opdracht is immers niet teruggenomen. En Hij Die zijn apostelen uitzond, gaf hen de belofte erbij: 'Zie Ik ben met u, al de dagen tot aan de voleinding der wereld'.

Green is ervan overtuigd dat de Schrift, ook als het gaat om de vraag naar de evangelisatiearbeid en de zendingsarbeid van de kerk, een normatieve weg wijst. Wij zullen ons steeds weer moeten laten gezeggen door het getuigenis van evangelisten en apostelen.

Zeker, de situatie waar wij in leven is een andere dan die van de eerste christenen. Dat mogen we niet vergeten. Maar er is ook veel waar we juist in onze tijd, nu allerlei christelijke en kerkelijke vanzelfsprekendheden ons ontvallen, op stuiten, dat ons herinnert aan de situatie van de kerk in de eerste eeuwen.

Michael Green is getroffen door de zendingsaktiviteit van de eerste christenen, door het missionair élan van de kerk van de eerste eeuwen. 'Het was maar een klein groepje van elf mannen dat van Jezus opdracht kreeg om Zijn werk voort te zetten en het evangelie te brengen aan de hele wereld. Ze waren niet voornaam, ze hadden niet gestudeerd, ze hadden geen thuisfront van invloedrijke mensen. In hun eigen land waren het mensen zonder enige betekenis, trouwens hun eigen land was niet meer dan een tweederangs provincie op de oostelijke kant van de Romeinse kaart. Als ze eerst een rustig overwogen hadden wat de mogelijkheden waren om in hun zending te slagen, dan zouden ze de wanhoop nabijgekomen zijn... Het was haast een onmenselijke taak. Maar ze gingen! (blz. 9) Zo begint Green zijn boeiende verhaal van de zendingsaktiviteiten van de eerste christenen.

De schrijver verheerlijkt die jonge kerk niet. Hij weet van dwaling, fouten en gebreken. Maar hij is diep getroffen door de geloofsmoed en de bezieling die hen dreef. De door de Geest gewerkte en gewekte ijver en daadkracht om het Evangelie te verbreiden, moet ook ons nog veel te zeggen hebben.

Daarom is het boek van Green ook een voortdurende vraag aan ons. Leven ook wij uit diezelfde bezieling? Staan we in dat geloof? Zijn wij vervuld met de Geest, ontbrand in liefde voor het getuigenis van Christus? Het zal u duidelijk zijn geworden inmiddels dat Green, hoezeer hij ook als nieuwtestamenticus te werk gaat, geen specialistische studie geschreven heeft, al zal de nieuwtestamenticus er veel in vinden wat hem vakmatig interesseert, maar een boek dat elk gemeentelid wil bepalen bij de voornaamste taak die de kerk heeft, nl. de zendingstaak.

De vroege kerk

Green neemt ons mee op een ontdekkingsreis. Ik heb zijn boek gelezen als een spannend verhaal. Daarbij wijs ik erop dat de schrijver zich niet beperkt tot het Nieuwe Testament, maar ook allerlei oud-christelijke geschriften uit de eerste eeuwen, tot circa 250 na Chr., dus ongeveer de periode van Paulus tot Origenes. Wij moeten de auteur niet misverstaan. Ook hij weet van de normatieve betekenis van de Schrift boven alle latere kerkelijke geschriften en tradities.

Maar wie zich verdiept in de vraag naar de gemeentevorming in het Romeinse rijk ten tijde van Paulus, ontdekt dat allerlei zaken in ontwikkeling zijn. Historisch lopen de lijnen door in de vroege kerk. En juist de geschiedenis van de eerste eeuwen geeft ons een goed inzicht hoe de jonge christelijke gemeente na het apostolisch tijdvak geworsteld heeft om datgene wat zij ontvangen had, nl. de gezag hebbende apostolische overlevering, getrouw te bewaren en door te geven in een tijd van vervolging, interne spanningen en problemen met de wereld rondom hen.

De schrijver is er in geslaagd om niet alleen een helder inzicht te geven in het wel en wee van de missionaire gemeente van toen, maar om ook de grote lijnen zichtbaar te laten blijven. En dat hij dit op deze wijze gedaan heeft, maakt zijn boek leesbaar voor een breed publiek. Het grote werk van Adolf von Harnack over de zending en de uitbreiding van het christendom in de eerste drie eeuwen is vakwetenschappelijk nog altijd een standaardwerk. Maar nog afgezien van het bezwaar dat het toch wel de geest ademt van het liberale protestantisme van de vorige eeuw en het begin van deze eeuw, is het bovendien geen boek voor het gewone gemeentelid.

Green's werk moge bescheidener van opzet zijn, in een aantal opzichten bouwt het voort op Harnack's werk en, zoals gezegd, het ademt een andere geest.

De inhoud

In een tiental hoofdstukken wordt aandacht . gegeven aan mogelijkheden en moeilijkheden waar de verkondigers voor kwamen te staan in de antieke wereld, aan de inhoud van het Evangelie, de wijze van verkondiging onder Joden en heidenen, het aspect van de bekering, de zendingsmethoden, - motieven en - strategie. En dat alles onderbouwd door een massa gegevens uit het Nieuwe Testament en allerlei oud-christelijke geschriften. We bevelen dit boek dan ook graag ter lezing aan. enkele aspecten ervan wil ik in een volgend artikel wat nader ingaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen