Vaccinatie en Pelagianisme

Vorige week is in ons blad aan de orde gesteld het feit dat de heer W. van der Zwaag, hoofd van de ds. J. Fraanjeschool te Barneveld, een pagina in het R.D. kreeg toebedeeld om o.a. zijn visie te geven op de vaccinatie. Ten inleiding citeren de schrijvers J. en S. van Klinken niet wat door mij over de heer Van der Zwaag geschreven is maar wat volgens de heer Van der Zwaag zélf door mij geschreven is. Dat was een partijdige weergave van mijn woorden.

Eens heb ik in een artikel in De Waarheidsvriend, toen de goede naam van allerlei mensen als onze eindredakteur ir. Van der Graaf, ds. H. G. Abma, ds. J. H. Velema en anderen door Van der Zwaag door het slijk was gehaald, men kan ook zeggen: toen door Van der Zwaag met deze mensen 'de vloer was geveegd', daarop (verontwaardigd) gereageerd. Mijn artikel was scherp. Maar dat kón gewoon niet anders. Als zo laatdunkend geschreven wordt over mensen die niet alleen vrienden zijn, maar die, om een bijbelwoord te gebruiken, de hitte van de dag en de koude van de nacht verdragen hebben voor het welzijn van de kerk in ons land, dan kan ik - ik wil het eerlijk bekennen - niet anders dan scherp zijn. Niet uit haat tegen Van der Zwaag maar wel uit sympathie voor mijn medebroeders.

De zaak zelf

Nu dan wat meer de zaak zelf. Van der Zwaag dekt zich vooral met Kohlbrugge. Kohlbrugge was tegen vaccinatie, en daarmee uit! Kohlbrugge, zo zegt hij, was 'de grote theoloog van de vorige eeuw'.

Ik wil hier het volgende bij opmerken. In de eerste plaats, dat ook wij Kohlbrugge hoogachten. Ik vermoed bovendien dat Kohlbrugge in hervormd-gereformeerde kring heel wat meer gelezen en gewaardeerd wordt dan in de gereformeerde gemeenten in Nederland, waartoe Van der Zwaag behoort.

In de tweede plaats: hoe groot Kohlbrugge ook was, hij was niet onfeilbaar. Van der Zwaag zelf zegt dat er 'enkele opvattingen van Kohlbrugge' zijn die 'door ons' niet worden gedeeld. Precies hetzelfde zeggen wij ook. Maar dan moet Van der Zwaag niet opeens, als het over de vaccinatie gaat, aan Kohlbrugge een bijkans canoniek gezag toekennen.

De 'inenting' was in de vorige eeuw een nieuw verschijnsel. En hoe gaat het als er zich wat nieuws voordoet? Dan krijg je voor- en tegenstanders. En zij werken beiden met principia. De rechtzinnige Kohlbrugge was tegen, maar andere niet minder rechtzinnige broeders waren voor.

Zo was het een poosje later ook met de trein. Er waren er die om principiële redenen niet in een trein wilden stappen (dat duivelsding); weer even later (ik heb ze nog goed gekend) die om principiële redenen niet in een vliegtuig wilden stappen (God heeft de lucht voor de vogels geschapen en niet voor de mensen); en er waren er ook die om principiële redenen het een vrouw verboden gebruik te maken van een fiets. En moeten wij daar nu Kohlbrugge op vastpinnen, zoals Van der Zwaag doet? Neemt hij dan óók voor zijn rekening hoe Kohlbrugge over de Afscheiding gedacht heeft, die hij immers vervloekt heeft?

Zomin ik Luther kan volgen in zijn houding tegenover de Joden, en zomin ik Luther en Calvijn kan volgen in hun houding tegenover de heksen en hun geloof dat de duivel heksen bevrucht, zodat zij duivelskinderen voortbrengen, zomin kan ik Kohlbrugge (en Capadose) volgen in hun afwijzing van de inenting. Waarbij dan ook nog dient verdisconteerd te worden (wat Van der Zwaag niet doet) dat het in die tijd ging over de gevaarlijke koepokinenting.

En nu het Pelagianisme. Typerend voor Van der Zwaags rechtlijnigheid in denken, door hemzelf verward met 'rechtzinnigheid', dus trouw aan de leer der vaderen, is zijn opmerking, dat de voorstanders van de inenting tegen polio, want daar gaat het in het hele interview over, wel gereformeerd zijn in de leer, maar verfijnd pelagiaans in de toepassing. Op zichzelf genomen al een heel vreemde redenering. Alsof men gereformeerd zou kunnen zijn in de leer en tegelijk pelagiaans. Of behoort de 'toepassing' soms niet tot de leer? Rechtlijnige mensen kunnen soms heel krom redeneren! Maar ach, het zal wel een van de diepzinnigheden wezen van Van der Zwaag waar de heren Van Klinken zo van onder de indruk zijn gekomen!

In ieder geval wij weten het: alle voorstanders van inenting zijn pelagiaans. Voor de lezers die dit woord niet kennen, dit ter verduidelijking: Pelagianisme is remonstrantisme in de allerergste graad.

Tot deze Pelagianen behoren, aldus Van der Zwaag, behalve ik zelf, ir. J. van der Graaf, drs. A. van Brummelen, ds. J. H. Velema, de hoogleraren W. H. Velema en J. Douma, en volgens zijn boekje Vaccinatie en Christendom, ook de hele Hervormde Mannenbond, en de kroniekschrijver van het Gereformeerde Weekblad. Verder ook, uit vroeger tijd, prof. Helenius de Cock en nog vele anderen, genoemd of ongenoemd. De lezers bemerken wel: er blijft niet veel over wat in de ogen van de heer Van der Zwaag nog voor voluit rechtzinnig kan doorgaan. Het zijn in feite allemaal verkapte of openbare Remonstranten en Pelagianen, die mensen die zeggen dat vaccineren geen zonde is.

Drs. A. Vergunst van de Gereformeerde Gemeenten hoort daar ook bij, al wordt in dit interview zijn naam (misschien om politieke redenen) niet genoemd. Voor ons hervormdgereformeerden komt het niet zo hard meer aan, dat de volgelingen van dr. Steenblok ons Pelagianen noemen; wij zijn al sinds jaar en dag daaraan gewend. Bijna elk willekeurig nummer van De Wachter Sions kan het ons leren. Eerlijk gezegd: wij halen er onze schouders over op; zij doen maar... Maar voor ds. Vergunst ligt het anders. Je zal in het blad, waarbij je zelf een bestuurlijke functie hebt, het Reformatorisch Dagblad, een klein stukje toegemeten krijgen - wat inderdaad gebeurd is - , om te vertellen dat je het boekje van de hoogleraren Douma en Velema met geen mogelijkheid zomaar op de schroothoop kunt werpen en, heel voorzichtig, stellen dat je niet tegen de polio-inenting kunt zijn, en dan een paar weken later in datzelfde lijfblad een hele pagina toegemeten zien aan een man, die zonder blikken en blozen alle voorstanders, dus ook drs. Vergunst, in de hoek der Remonstranten zet. Ik wens hem sterkte toe bij het slikken van deze bittere pil. Hopelijk heeft zij toch nog een gezonde uitwerking; de bitterste pillen zijn vaak de beste.

Argumenten?

Je vraagt je aan het slot af, en waar haalt de heer Van der Zwaag nu al zijn argumenten vandaan. Immers, in zo'n belangrijke kwestie, waarin het gaat orn kleine kinderleventjes (hoevelen zijn er al niet aan polio bezweken? ) is het toch wel, dunkt ons, de moeite waard, Gods Woord te raadplegen. Als je zo'n geweldige verantwoordelijkheid op je neemt dat je tegen ouders durft zeggen: De Vreze Gods verbiedt het u uw kinderen te laten vaccineren! dan moet men toch wel stevige grond onder de voeten hebben.

Heeft Van der Zwaag die? Ik heb zijn pas verschenen boekje er eens wat op nagekeken, en wat bleek? Dat nergens door de heer Van der Zwaag ook maar één bijbeltekst voor zijn standpunt besproken wordt!

De hoogleraren Douma en Velema hebben in hun boekje de Schrift laten spreken. Van der Zwaag laat dat alles blauw-blauw. Ik zelf heb in mijn lezing voor de Mannenbond de Dordtse Leerregels laten spreken. Van der Zwaag laat het blauw-blauw. Zijn die Dordtse Leerregels soms ook al Remonstrants?

Van der Zwaag heeft, bijbels en confessioneel gesproken, geen been om te staan en toch meent hij alle tegenstanders in de hoek der ketters, der Pelagianen te kunnen drukken. En aan dat onwaardig bedrijf heeft èn de uitgever Kool èn de redaktie van het R.D. hand-en spandiensten durven verlenen.

Het is hemeltergend dat men zo, zonder zelfs maar Gods Woord te noemen, en zeker zonder ernstig na te gaan welke de exegese van bepaalde bijbelteksten is, arme kindertjes, wanneer een epidemie losbreekt, aan de dood overgeeft.

Maar hierin heeft Van der Zwaag inderdaad gelijk: zijn standpunt inzake de vaccinatie heeft alles te maken met zijn 'theologie'. Hetzelfde fatalisme dat zich bij hem uitspreekt in zijn afwijzing van de inenting en dat door hem als in de kringen van dr. Steenblok gehandhaafd wordt ten aanzien van de weg der zaligheid. Dit is een 'hardheid' die niets te maken heeft noch met het recht noch met de liefde Gods.

Tot slot, in hetzelfde nummer van het R.D. waarin dit fraais van de heer Van der Zwaag voorkwam, trof ik gelukkig, op andere pagina's, ook een heleboel goeds aan; ondanks Van der Zwaag (en zijn beide secondanten), op wie ik nu voor het laatst heb gereageerd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen