Misbruik van Israël

Een paar maanden geleden zijn we ingegaan op de oratie, waarmee prof. Wessels zijn ambt als hoogleraar te Amsterdam aanvaardde. Daarbij hebben we gewezen op de twijfelachtig te noemen verbindingen die gelegd worden tussen de 'drie zonen van Abraham', de christenen, de joden en de moslims, vooral wanneer die verbindingen eerder op godsdienstigheid en humaniteit dan op exclusieve openbaring berusten.

Er is op dat stuk en op de daarin gestelde vragen geen reaktie gekomen, en men gaat zich dan onwillekeurig afvragen of men misschien misgetast heeft of de rede wellicht totaal misverstaan heeft. Eén dezer dagen kwam ons nu onder ogen een zogenaamde Informationsbrief van de beweging Kein anderes Evangelium in Duitsland. Het blijkt dat men daar met dezelfde vragen bezig is. Daarin werd verslag gedaan van een konferentie in februari jl., en op die konferentie heeft prof. dr. Beyerhaus ervoor gewaarschuwd dat we de belijdenis aangaande Christus niet moeten prijsgeven aan een monotheïstische oecumene tussen jodendom, christendom en islam. Wat bedoelde prof. Beyerhaus met die woorden? Mijns inziens dit. De aanhangers van de verregaande dialoog, ja eigenlijk van de broederschap tussen joden, christenen en islamieten gronden dat eenheidsstreven op een godsdienstigheid waarin de ene God centraal staat. Of men Hem nu benoemt met het hebreeuwse El of het arabische Allah - de woorden zijn ook nog met elkaar verwant en stammen uit een gemeenschappelijke semietische wortel - dat alles maakt niet zoveel uit. Deze ene God, Die Zich aan Abraham geopenbaard heeft, wordt door joden, moslims en christenen gelijkelijk, zij het niet op dezelfde wijze, gediend.

Waarom is zo'n stelling nu zo gevaarlijk en waarom waarschuwt prof. Beyerhaus er ernstig tegen? Om twee redenen. De eerste is, dat er - als de zaken zó liggen - uiteindelijk geen reden is om de God der joden, moslims en christenen definitief te onderscheiden van God in een andere religie. Misschien is het verschil nog een kwestie van ontwikkeling, maar dat is dan een zaak van ontwikkeling in het mens-zijn en het zich bewust zijn van de humaniteit Gods. Een principieel verschil is er niet, laat staan een definitief verschil, ook al omdat God de God van alle mensen wil zijn. Vandaag de dag wordt de religiositeit van mensen en religies opnieuw onderzocht, en wij voor ons zijn er zeker van dat dit geschiedt omdat men hoopt tot de ontwaring van één God in alle godsdienstigheid en godsdiensten te komen, zij het op een andere manier dan het modernisme van de vorige eeuw dit deed.

De tweede reden is, dat - om met Beyerhaus te spreken - op deze manier de belijdenis aangaande Christus wordt prijsgegeven. En we zouden erbij willen zeggen: de definitieve openbaring van God wordt zo prijsgegeven. Niet het feit dat God de God van Abraham is, maakt Hem tot de waarachtige God, maar het feit dat de God en Vader van Jezus Christus tegelijk de God van Abraham is, maakt Hem tot de enige Waarachtige. Beyerhuis gaat zover dat hij wat Israël betreft, in dit soort monotheïstische oecumene 1) een poging ziet om de verwerping van Jezus door Israël achteraf theologisch te rechtvaardigen, en hij zegt dat niet zomaar, doch kan dat gronden op verschillende studies die in de zestiger jaren over 'het proces van Jezus' verschenen zijn.

Dus komt de vraag op ons af: wat willen wij eigenlijk? Willen we een algemene God, Die geen gezicht heeft omdat Hij terwille van de intergodsdienstige oecumene van de trekken van het heil in Christus is ontdaan? Of kiezen we het smalle pad van kruis, dood en opstanding van Jezus Christus, door Wie alleen de Vader gekend wordt, de Vader gezien wordt en men tot de Vader komt? En we zijn ervan overtuigd dat déze vraag uiteindelijk de gemoederen de komende tijd in de kerken zal bezighouden, niet omdat het om een nieuwe vraagstelling zou gaan - ze is zo oud als de Kerk - maar omdat de oude vraag door de 'wereldoecumene' op een geheel nieuwe wijze op ons af komt en de verhoudingen binnen en buiten de kerken zal gaan kenmerken.

En wat de titel betreft, Israël wordt in het geval van de relatie tussen de 'drie zonen van Abraham' met gelijke rechten en kansen, misbruikt. Dat laat zich t.a.v. de PLO op het ogenblik ook politiek in onze eigen volksvertegenwoordiging en in het beleid van het ministerie van buitenlandse zaken zien. Maar erger is, dat Israël zo ook niet tot zijn bestemming kan komen. Dat elk zicht op Israël als factor in het toekomstige heil gaat ontbreken. Dat het gebed voor Israels bekering en de aanwijzing van Jezus als ook hun Messias en het bewijs daartoe uit de Schriften, waar Brakel zo'n nadruk op legde, gaat ontbreken. Dat hetgeen christenen, gedreven door het vuur van de Geest en de liefde tot Israels behoud, in alle eenvoud begonnen zijn te doen, verzandt in een ontmoeting waarin de godsdienstige partijen gelijke rechten hebben in plaats dat Christus alle recht heeft 2).

1) Joden, moslims en christenen hebben gemeen dat ze één God vereren.

2) Tot onze vreugde bemerkten wij dat dr. S. Gerssen, hoewel in een andere kontekst, een soortgelijk geluid heeft laten horen bij zijn rede op de jaarvergadering van de Confessionele Vereniging en dat hij daar het 'argument' als zouden de dogmata van Jezus Christus' Godheid (Nicea) en twee naturen (Chalcedon) berusten op de vergrieksing van het Evangelie, van de hand heeft gewezen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen