De weg van het Woord

Al enige tijd ligt een boekwerk op bespreking te wachten, dat de moeite waard is het u aan te schaffen en door te nemen. Ik bedoel een bundel opstellen van de onder ons welbekende ds. W. L. Tukker. In de loop der jaren heeft hij als voorzitter van de Gereformeerde Bond en uit hoofde van zijn predikantschap op verschillende plaatsen lezingen en referaten gehouden over een keur van onderwerpen. Deze lezingen blijven gewoonlijk bewaard in allerlei bladen en kerkbodes, maar komen doorgaans niet verder dan de kring van toehoorders van deze of gene vergadering. Dat is jammer. Daarom is het een goede gedachte geweest van de heren Van der Graaf en Van der Waal dit materiaal op te zoeken en in dit boek bijéén te brengen ter gelegenheid van het veertigjarig ambtsjubileum van onze oud-voorzitter.

Uitvoering

Het resultaat mag er nu ook wezen: wij hebben een boek van meer dan driehonderd bladzijden voor ons, voornaam ingebonden, gedrukt op goed papier, voorzien van een heldere letter en een fraai portret. Er is een oud Frans spreekwoord, dat het toilet iemands geestesstructuur aangeeft. Kleren maken de man, zeggen wij, welnu, dan mogen wij zeggen, dat dit geschrift eenvoud, maar ook degelijkheid aangeeft. Ik zou bijna zeggen: het is een deftig boek met een fraaie titel, die precies de inhoud dekt. De uitgever mag met zulk werk eer inleggen. Het is een lust het in de hand te nemen, te openen en door te lezen. Wie een weinig thuis is in onze tijd weet terstond dat weinig boeken in zulke uitvoering de markt meer bereiken. Des te groter kan de vreugde zijn, dat dit boekwerk een goede presentatie vindt. De inhoud is het ten volle waard. U betaalt er natuurlijk wel een goed bedrag voor, maar daarvoor ontvangt u dan ook lectuur voor meer dan maar enkele vluchtige jaren. Wij kunnen het althans niet laten u dit werk van harte aan te bevelen. Wij hebben de overtuiging dat er ook onder ons weinig gelezen wordt. Daardoor is het peil van kennis vaak ook zo gering èn het oordelend vermogen. Voor dit geschrift durven wij gerust te schrijven: een zeker kenmerk van een goed boek is, dat het iemand steeds beter bevalt, hoe ouder hij wordt. Dit werk zal weliswaar niet als een boeiende roman worden gelezen, het moet worden gekauwd en verteerd, dan werpt het vrucht af. Er zijn immers altijd drie soorten lezers: een eerste, die zonder oordelen geniet; een derde, die zonder genieten oordeelt en een middelste, die genietend oordeelt en oordelend geniet; deze schept eigenlijk het kunstwerk opnieuw. Wanneer zulke lezers dit boek ten deel valt, zullen zij erkennen: het maakt ons diep.

Inhoud

De samenstellers hebben vijf hoofdstukken gepland om de stof in te delen. Deze verdeling geeft ongewild ook een karaktertrek aan van onze oud-voorzitter. U vindt er stukken in over het geloof van de kerk; het zijn voornamelijk opstellen over de functionering van het geloof, het credo en het belijden. Vervolgens leidt het tweede hoofdstuk onze gedachten naar de kerk. Uiteraard toont dit deel ons grote variatie; omdat ook de roeping tot het ambt en de kerkelijke tucht daarin is ondergebracht. Maar de juiste indeling is van minder belangde liefde van het hart van onze voorzitter van voorheen ging juist uit naar de kerk. De beide volgende delen van het boek voeren ons naar het geestelijk leven en de praktijk der godzaligheid. De lezer vindt hier verschillende referaten op jaarvergaderingen van de Gereformeerde Bond gehouden, maar dat doet alleen maar deugd. Hij leest opnieuw met instemming wat hij tevoren hoorde. De bundel sluit met enkele opstellen, die meer speciaal de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk betreffen. Tasten wij naar de kern van dit boek, dan kunnen wij zeggen dat onze voorzitter van vroeger er uitdrukking in gegeven heeft van zijn levensgang; met de bijbel en de belijdenis in de hand door het leven te wandelen. Wie dat doet, fladdert niet door het leven. Hij staat bij momenten het landschap kritisch in zich op te nemen, geniet het volgende ogenblik van datgene wat hij waarneemt en stapt dan weer voorwaarts. Hij schrijft - zoals onze oud-voorzitter dat deed. U moet dan ook niet menen, dat dit geschrift journalistiek van aard is. Het is meditatief. De schrijver heeft bezonnen de bijbel en de confessie gelezen. Op één van de bladzijden van zijn boek haalt hij een woord van professor Van Leeuwen aan: Het is niet betamelijk, dat de dienaar gaat spreken, voordat zijn Meester heeft gesproken. Laat eerst de Meester spreken, luistert naar Zijn Woord.' En zie - dat luisteren is hier nu gestold in de vorm van geschriften. Daarom hebben ze niveau, daarom is dit boek geen eendagslectuur - het is lectuur die blijvende waarde behoudt. Wie de moeite neemt dit boek eens in zich op te nemen, wordt beloond door verdieping van kennis en inzicht in de geestelijke problematiek.

Oordeel

In het voorafgaande hebben wij als terloops ons oordeel over dit geschrift reeds gemeld. Nu willen wij nog op een punt wijzen, dat vermoedelijk aan de aandacht ontgaat. Wij hebben een trek van pastoraal-theologie in de oud-voorzitter ontdekt. Wat bedoelen wij met dit woord? Wel, vroeger werd aan de universiteit onderricht gegeven in het gedragspatroon van de aanstaande predikant. De hoogleraar gaf les in het maken van de preek niet alleen, maar ook in het zich bewegen in de wereld. De Nederlandse literatuur van de vorige eeuw heeft op dit punt kostelijke werken voortgebracht. Wij achten het nog steeds een verlies, dat deze boeken geheel verschimmeld in oude bibliotheken rusten. Maar ziehier, collega Tukker staat achter het spreek-gestoelte en deelt wijze lessen uit. Wij denken hier vooral aan enkele lezingen als 'Geestelijk ontwaken', 'Godvruchtigheid', 'Karakter bewaren', Psalmen in de eredienst', om van vele andere maar te zwijgen. Voor studenten worden hier goede adviezen gegeven. De achtergrond is naast bijbelse notie vooral ook oud-hollandse degelijkheid. Opmerkenswaardig is bijvoorbeeld de aantekening op bladzijde 319: 'Het korter preken, het veranderde preken, het vlugger en luchtiger zingen bevat toch wel één doorlopende lijn. Er verandert zoveel in de kerk. De stijl verandert algeheel. En de stijl staaf niet los van de inhoud. Wordt er nu van de inhoud aan de stijl gewerkt, accoord kunnen wij daarmee gaan, maar wordt er vanuit de stijl aan de inhoud gewerkt, dan moet dit bedenkelijk worden geacht. De gemeente voelt dit aan en wij voelen het met de gemeente zo aan.' Dat is nu een echte pastoraaltheologische opmerking, die verraadt hoe de schrijver de situatie dóór heeft.

Gebruik

Wie dit boek koopt en leest zal een pittige concentratie moeten opbrengen. Dat is voor onze tijd niet gemakkelijk. Wij zijn mensen geworden van de luchtigheid en de vluchtigheid. Nu ja, wel gereformeerd - maar soms verraadt menig oog en hand een geheime snoeplust naar andere gebieden van het leven. Wie zijn bijbel kent weet wel wat wij bedoelen. Onze oud-voorzitter wist dit verschijnsel altijd fijntjes te ontmaskeren. In de diepte van het leven wordt soms een libertinisme aangehangen waarvan men schrikt. Van deze gang hier geen enkel spoor. Goede gezonde kost wordt hier opgediend. Ordelijk samengevat, in voorname toon geschreven. Het is een boek dat ook na jaren zijn waarde niet verliest. Waarom niet? Omdat de schrijver zich gezet heeft aan de klassieke bronnen. De kracht van het Woord ruist door het boek heen als de wind door de bomen van het bos. Wanneer onze ouderlingen en diakenen, die doorgaans vanwege hun volle beroepsarbeid en hun drukke gezinnen te weinig tijd hebben om te lezen dit boek nu eens doorwerkten en tot zich lieten spreken zou de winst groot zijn. Het gaat er niet om zeer veel te lezen. Sommige mensen lezen zoveel, dat ze louter verleren nog te denken. Nu goed - één hoofdstuk per week is goed. Dit boek leert ons de voortvarendheid wat in te tomen en de stijfheid wat losser te. krijgen. Het wijst het evenwicht aan. Daarom is dit boek klassiek. Zal het daarom alleen maar geprezen worden en niet gelezen? Dat staat, lezer, voor uw verantwoording.

De weg van het Woord; in het spoor van de vaderen; verzamelde opstellen van ds. W. L. Tukker, uitgave Kok, Kampen, 323 pag., ƒ 37, 50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen