Huisvrouw: een creatief beroep

In New York verscheen enige tijd geleden een boek onder de titel: Vrouwen thuis (Woman at home). Dit boek van de hand van Ariene Rossen Cardozo werd in het Nederlands uitgegeven onder de titel: 'De vrouw thuis: een creatief beroep'* Nu zou dit boek niet mijn aandacht getrokken hebben, als ik niet overspoeld werd door gezegdes als 'de vrouw moet het huis uit', 'de vrouw loop achter', 'huisvrouwzijn is onder de maat'. U kent het wel... Nu kan iemand denken, waarom we ons zo druk maken over dit gegeven. Uiteraard hebben heel veel andere dingen mijn belangstelling. Toch geven we aandacht aan dit hoek. Het is niet geschreven voor godsdienstige mensen. Een humanist kan het ook lezen. Dat betreur je dan weer. Nu is het onderscheid tussen de algemene en de bijzondere genade meer dan eens gemaakt en dit onderscheid wordt ook wel weer van kritische kanttekeningen voorzien. In weerwil van dit alles leek het me, dat de schrijfster in algemene genade een aantal dingen mocht opmerken. We nodigen u uit om zelf de bijbelse toepassing te maken.

Voorwoord

In haar voorwoord schrijft Ariene: 'De vrouw die verkiest thuis te blijven om haar kinderen groot te brengen, heeft de laatste tien jaar weinig sociale steun gekregen voor haar beslissing. Vooraanstaande woordvoerders voor en over vrouwen zijn feministen, die hun energie aanwenden tegen de eeuwenoude norm dat elke vrouw hoort te trouwen, kinderen te krijgen, en thuis te blijven om ze groot te brengen. Hun acties hebben veranderingen teweeggebracht voor de ongehuwde vrouw, voor de kinderloze gehuwde vrouw, en voor de vrouw die verkiest buitenshuis te werken en terzelfdertijd voor haar kinderen te zorgen. De ongehuwde vrouw wordt nu gezien als een vrouw met eigen optie, in plaats van als een vrouw die geen man kon krijgen. De kinderloze gehuwde vrouw wordt gezien als iemand die een huwelijk, maar geen gezin wenst. De gehuwde vrouw die uit werken gaat, wordt niet beschouwd als een nalatige moeder, maar als een vrouw die een bepaalde levenswijze gekozen heeft.'

'De woordvoerders van het feminisme hebben, gewild of ongewild, in hun ijver om een alternatieve zienswijze te scheppen, een standpunt ingenomen dat regelrecht ingaat tegen dat van de vrouw die thuisblijft voor haar kinderen.'

'Nu lopen we het risico de oude norm door een nieuwe te vervangen. Het is even schadelijk voor onze maatschappij om de idee op te dringen dat elke vrouw buitenshuis moet gaan werken om een gevoel van eigenwaarde en voldaanheid te kennen, als om de mythe te bestendigen van de vrouw die enkel voldoening kan vinden in het huwelijk en het moederschap.' 'Eén van deze alternatieven is haar keuze om te trouwen, kinderen te hebben, en indien financieel mogelijk, thuis te blijven om ze op te voeden. Dit boek spreekt over de eigen noden en belangen van de vrouw die haar gezin voorop wenst te stellen en haar persoonlijke interesses levendig wil houden zonder daarvoor thuis weg te gaan.'

Ten geleide

De vertaalster van dit boek schrijft: 'Wat in ons land aanleiding gaf tot het massale uit werken gaan van de moeder lag gewoon in de lijn van het feminisme: de vrouw, ook al had ze kinderen, moest even 'belangrijk' en even 'vrij' zijn als de man; en in de lijn van ons materialisme: hoe meer geld men verdient, hoe beter men kan leven. Deze levensinstelling doet nog steeds meer moeders hun kinderen elders onderbrengen, om buitenshuis te kunnen werken. Een moeder die thuisblijft wordt soms minderwaardig of slaafs gevonden, of gaat zichzelf, onder invloed van onze maatschappij, zo voelen. In ons economisch bestel wordt zij als 'non-produktief' gezien, en op haar identiteitskaart staat de vermelding: 'zonder beroep'.' Nog enkele opmerkingen: 'In geval dat de vrouw moet werken om financiële redenen 'de kinderen zullen vlug aanvoelen dat hun moeder gedwongen is uit werken te gaan, en dat ze in feite liever bij hen zou blijven' - in het geval van de gestudeerde vrouw 'haar' instelling is te materialistisch.

De financiële waarde van gelijk welk diploma weegt niet op tegen het geluk van een rustig, evenwichtig gezinsleven' - in het geval dat de gestudeerde vrouw thuis het probeert, maar zich gaat vervelen 'hier wordt overvloedig aangetoond dat een vrouw zich thuis niet hoeft te vervelen of alleen te voelen, en dat zij haar leven er boeiend kan maken.' Dan wijst de vertaalster op een lacune in het onderwijs: 'aan haar eventuele latere taak in een gezin wordt praktisch geen aandacht gewijd...'

Verruimd feminisme

De schrijfster analyseert de context waarin het moderne feminisme is ontstaan om vervolgens een brug te slaan tussen de feministische theorie en de praktijk. Vandaar: naar een verruimd feminisme. Het huidige feminisme is haar te eenzijdig en te eng. Ze huivert terug van een nieuwe kortzichtige zienswijze tegen de achtergrond van de oude. Eerst dan een analyse van de context.

Het modern feminisme ontstond na de Tweede Wereldoorlog, toen de westerse wereld in materiële weelde en in geestelijke armoede was gaan leven. God was dood verklaard en vervangen door een atheïstische wanhoopskreet, geuit door de nihilisten van de Franse cafés, in het bijzonder Jean-Paul Sartre - de in angst levende mens - en de exponenten van de nieuwe vrouwelijkheid, zoals Simone de Beauvoir. Zij had de vrouwen, theoretisch, veel te vertellen over hun leven, en beïnvloedde veel vrouwen ook al koos ze zelf noch voor het huwelijk noch voor een gezin. Een boek van Betty Friedan, door haar geïnspireerd, gaf in 1963 stuwkracht aan de beweging voor de bevrijding van de vrouw in Amerika. Dit boek had een geweldige weerslag op gehuwde vrouwen met een gezin, die zich afgesneden voelden van de hoofdstroom van het leven (terwijl Simone de Beauvoir nooit huwelijksen gezinsgeluk kende... zichzelf afsneed van de hoofdstroom van het leven! v. Sl.). Urenlange arbeid volgde. Meer geld kwam binnen.

Banden met familieleden en vrienden verslapten. Eenzaamheid werd een manier van leven. Het leven scheen hol en leeg. De vrouw moest dus van huis en werken buitenshuis om een gevoel van eigenwaarde en voldaanheid te krijgen. Volgens de sociale norm van de succes-ethiek. De waarde van een man wordt immers bepaald door zijn functie in het leven: zijn job, de titel en het loonstrookje. Persoonlijke ontwikkeling, persoonlijke relaties, zijn minder belangrijk dan zijn carrière. 'Prestaties' hebben voorrang. Mannen hebben niet langer een job; de job heeft hén. Nu heeft de job ook de vrouw. De vrouw dacht vrij te zijn, maar ze viel in de val van de succes-ethiek. Man en vrouw waren zo minder vrij, en meer aan banden gelegd dan ooit tevoren! Juist toen gezinnen meer dan ooit nodig hadden hecht aaneen te groeien, groeiden ze uiteen...

Zo komt de schrijfster na een korte, kernachti­ge analyse tot het constateren van een diepe kloof tussen de feministische theorie en de werkelijkheid, waarmee werkende moeders geconfronteerd worden. Die kloof is het gevolg van déze grote paradox (tegenstelling) van de vrouwenbeweging: de meeste vrouwen uit het feminisme kennen geen gelukkig familieleven (vaak gescheiden of ongehuwd) èn nochtans volgen vele vrouwen, die gehuwd zijn en kinderen hebben. Feministische theoretici geloven een carrière (full-time) te kunnen verenigen met een voldoeningschenkend gezinsleven. De vrouw kan wel degelijk deze twee kanten op... echter het is theorie. De praktijk leert anders! Ook de vrouw heeft maar één lichaam en één leven.

De feministische theorie

Kinderen vormen geen reden om thuis te blijven, argumenteren de theoretici. De man is ook 'ouder', en hij blijft niet thuis bij de kinderen; waarom zou zijn vrouw het dan moeten doen? De vrouw zou kunnen werken, en toch haar vrouw-en moederzijn kunnen vervullen. Het ging niet om kwantiteit, maar kwaliteit van het samenzijn. Uit deze mythologie - stelt de schrijfster - rees het grootste fenomeen van de twintigste eeuw: de Supervrouw!

Zij weet het alles goed te regelen. Ze is bij het gezin tot de oppas komt, de kinderen naar dagverblijf of school zijn gebracht. Dan gaat zij zelf de deur uit voor een druk bezette creatieve dag. Werkt! Neemt geen thuiswerk mee. Haast zich rond vijf uur naar huis, waar ze weer klaar staat in het gezin. Ook een paar hobby's lukken. In het weekend haalt ze haar achterstand in. De theoretici zeggen, dat de echtgenoot in moet springen en moet bijstaan. Carrière en huwelijk gaan samen, ten koste van het weekend en wat erger is ten koste van de zondagsrust. De praktijk is echter heel anders dan de theorie aangeeft.

Praktijk van de werkende moeder

In plaats van een uitdaging en een bron van vreugde brengt de dubbele rol gevoelens van frustratie en spanning met zich mee. Het gevoel uit elkaar getrokken te worden. Er is een algemeen gevoel van overbelasting. Vervreemding van het gezin. Verveling op het werk. Gebrek aan tijd voor eigen ontwikkeling. Geld geeft nog geen creatieve voldoening. Een advocate kwam ervan terug: 'Mijn beroep heeft meer van mij en ons gezinsleven geëist dan het waard was'. Een ontwikkelingspsychologe zei: 'al breng ik het nog zo ver, er zou altijd wel iemand te vinden zijn die het in mijn plaats had kunnen doen. Bij mijn kinderen, echter, kan niemand mij vervangen'. Een vrouwelijke professor in de geschiedenis verzuchtte in een missen van persoonlijke groei: 'Ik heb promotie gemaakt en gepubliceerd in vooraanstaande tijdschriften, maar de prijs, die ik, buiten het gebrek aan tijd voor mijn gezin, nog betaald heb, is de erkenning dat mijn ontwikkeling als mens ver achtergebleven is bij mijn ontwikkeling als professor in de geschiedenis'. Ook dat werk kan routine worden!

Vrouwen met een jaren durende werkkring vragen net zogoed als vrouwen met ouder wordende kinderen: 'Waar ligt mijn weg nu? ' Hoeveel oudere mannen zoeken een nieuwe zingeving, omdat de carrière geen vervulling gaf?

Vele werkende vrouwen met een gezin komen naderhand tot de conclusie, dat het geen verrijking in het gezinsleven heeft gebracht. Het is echter moeilijk om het geld af te staan: 'We zouden soberder moeten leven als ik niet werkte, en ik weet niet waarop we zouden moeten bezuinigen'.

De schrijfster trekt haar conclusie: 'Het is duidelijk dat een job buitenshuis niet iedere vrouw met opgroeiende kinderen een gevoel van eigenwaarde, vervulling of vreugde geeft. Vele verstandige, bekwame vrouwen verenigen hun taak als moeder liever niet met een carrière buitenshuis. Maar evenmin wensen zij verveeld en eenzaam thuis te blijven zitten... Zij hebben een alternatief gevonden.'

Onze praktijk

Hoe is het in uw persoonlijk leven? In uw gezins-en gemeenteleven? Moet bovenstaande informatie ons als mannen en vrouwen niet bereiken om in de stroomversnelling van een feministische tijd ons te bezinnen op plaats en taak van man en vrouw in het gezin? Moet de werkende vrouw en moeder zich niet bezinnen naar aanleiding van het bovenstaande? Ik heb in het begin het onderscheid gemaakt tussen algemene en bijzondere genade. Het is algemene genade als we in een feministische tijd zo'n ander tegengesteld geluid als hier aangegeven horen. Het is bijzondere genade, als we dit overdenken in bijbels licht. Dan valt me op - als ik nog even de hierbovenstaande laatste conclusie van de schrijfster in gedachten neem - : wat is dit een concluderen met de vrouw als middelpunt. Het gaat om haar gevoel van eigenwaarde, vervulling of vreugde in haar keuzevrijheid. Er is meer dan een taak als moeder!

Ook de taak als vrouw van de man. Misschien dat nog wel voorop. Hoe zullen we dit verstaan dan alleen als God in Zijn bijzondere genade ons bepaalt bij de bijzondere openbaring, dat Hij man en vrouw schiep naar Zijn Beeld en Gelijkenis? Om het te beamen, dat een gevallen man, een gevallen vrouw, gevallen kinderen alleen wezenlijk kunnen opstaan tot de vreugde in Jezus Christus. Om in Zijn licht man, vrouw en kinderen te zien. In het licht van Zijn Koninkrijk. Zo hebben we geen behoefte aan een verruimd feminisme, maar zien we uit naar de ruimte van Zijn Koninkrijk. We weten ons met ons gezin in de lengte van de eindtijd, temidden van de antichristelijke machten, op weg naar Zijn, wederkomst. Is de aanval op het gezin soms één van de verdrukkingen, waar de apostel het heeft over: 'wij moeten door veel verdrukkingen ingaan in het Koninkrijk Gods'? Dat neemt niet weg dat we belangstellend luisteren naar een alternatief-tegenover de combinatie moeder en carrière. Om het te onderzoeken, met oog op het goede.

* Arlene Rossen Cardozo: 'De vrouw thuis: een creatief beroep', Lannoo, Tielt en Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen