De medisch gestoorde situatie

Om uw geheugen na een natte én warme zomer wat op te frissen is het goed om even te memoreren wat er in het laatste artikel stond. Daar kwam ik tot een principieel verschil tussen de natuurlijke en kunstmatige methoden. Bij de natuurlijke methode blijft de Scheppingsrelatie tussen sexualiteit en vruchtbaarheid onaangetast, deze wordt juist gerespecteerd. Dit in tegenstelling tot de kunstmatige methoden, waar de mens ingrijpt, vaak ook in ongestoorde situaties.

Ik besloot het laatste artikel met bezwaar aan te tekenen tegen het voorschrijven van recepten aan gezonde mensen, bij mensen bij wie de Scheppingsrelatie tussen sexualiteit en vruchtbaarheid ongestoord is. Als het goed was, zou je als dokter alleen maar recepten moeten schrijven in de gestoorde situatie, in geval van ziekte en lijden.

We mogen ons gelukkig prijzen en God danken dat er via de vooruitgang van de geneeskunde steeds meer ziekten en kwalen te genezen zijn. Via medische (dus menselijke) ingrepen in de vorm van medicijnen en operaties kunnen velerlei stoornissen in de lichamelijke gezondheid verholpen worden. En er zal niemand zijn, die tegen dit medisch handelen bezwaar zal maken, hoewel dat handelen veelal kunstmatig zal zijn (het mes van de chirurg snijdt de zieke delen weg, de röntgenstralen doden de kwaadaardige cellen, de chemische samenstelling van de meeste medicamenten beogen herstel van diverse organen enz.). Neen, kunstmatigheid is op zich niet te verwerpen. Daar waar 'de natuur' verstoord is geraakt, kan op kunstmatige wijze veel hersteld worden. Zonder nu dieper in te gaan op de relatie tussen zonde en ziekte, kunnen we in het algemeen zeggen: waren er geen zonden, dan waren er geen wonden, en dan konden alle doktoren ook wel inpakken. Een trieste ondertoon eigenlijk in het medische beroep. Maar wil de man of vrouw opstaan, die een beroep heeft zonder die trieste achtergrond? Elk beroep heeft immers te maken met 'het zweet des aanschijns', waarmee we ons brood zullen eten. Een gegeven na de zondeval.

En zo is er veel verstoord in de Schepping. Vele ziekten en afwijkingen zijn reeds aangeboren of leiden zelfs vóór de geboorte tot de dood van het kind. Juist op het gebied van de voortplanting van de mens zijn er vele 'medische storingen' mogelijk.

Men mag zich gelukkig prijzen als de Scheppingsrelatie tussen sexualiteit en voortplanting ongestoord is en blijft, want velen zijn er die van meet af aan in de problemen zitten. In een eerder artikel schreef ik over een vrouw die drie keizersneden had ondergaan en toen met sterilisatie-vragen kwam te zitten. Dat was het uiteindelijke probleem, maar laten we nu eens bij het begin beginnen. Bij deze vrouw was de Scheppingsrelatie tussen sexualiteit en voortplanting zodanig verstoord dat ze blijkbaar niet via de normale weg een gezond kind ter wereld kon brengen, althans niet het eerste kind. Was er in dat geval geen mogelijkheid tot een ingreep als de keizersnede, dan zou dat de dood betekend hebben voor het kind én wellicht ook voor de moeder. Daarom kunnen we niet genoeg danken voor deze mogelijkheden. Daar waar de natuurlijke weg geblokkeerd leek, wordt op kunstmatige wijze een weg geopend, en met dank aan God (!) en grote blijdschap berichtten deze gelukkige ouders de geboorte van hun kindje.

En zo mochten ze dat nog tweemaal daarna doen, beide keren eveneens na een keizersnede. Maar ieder weet dat elke ingreep een litteken achterlaat, en een litteken blijft altijd een zwakke plaats, zeker een herhaald litteken op dezelfde plaats. En vanuit dezelfde medische hoek waar de reddende keizersnede ontdekt en ontwikkeld is, wordt gewaarschuwd voor de risico's van zo'n litteken in de baarmoederwand. Dat zou de volgende keer een scheur kunnen geven, en dat kan levensgevaarlijk zijn voor moeder én - uiteraard - kind.

Met andere woorden: op de kunstmatige lijn mag je de natuur maar niet zijn gang laten gaan. Het betreft hier een zuiver medisch geval. De medici beslissen wanneer ingegrepen moet worden, beter gezegd: zij adviséren. De beslissing ligt altijd bij de patiënt, maar wie zal het medisch advies in zo'n situatie naast zich neerleggen. Als diezelfde medici later ook een eerlijk advies inzake verdere voortplanting geven, dan mogen we dat ook niet negeren, tenzij we de indruk hebben dat het advies niet op louter medische gronden rust. In het geval van de herhaalde keizersneden is de toestand van de baarmoederwand zoals die tijdens de ingreep beoordeeld kan worden een belangrijk gegeven. De éne baarmoeder kan meer hebben dan de andere.

Zoals eerder gezegd zijn vele medische adviezen niet zuiver medisch, maar hebben die ook te maken met levensopvattingen van de dokter in kwestie. Maar als duidelijk is dat het wél zuiver medisch is, dan moeten we ook onze verantwoordelijkheid kennen.

Als zónder het bestaan van keizersneden de weg der voortplanting gesloten was en de dood er zelfs mee gemoeid zou zijn, mogen we mét het bestaan van keizersneden nooit zover gaan dat er alsnog de dood mee gemoeid kan zijn. De kinderzegen is een groot goed, maar we hoeven daarvoor nooit ons leven op het spel te zetten. Het huwelijk kent een hoger doel, het huwelijksformulier richt de aandacht vooral op de onderlinge hulp en bijstand in goede en in kwade dagen. En ten aanzien van de reeds geboren kinderen bestaat er ook een grote verantwoordelijkheid.

En zo komen veel echtparen in gewetensnood, als ze het advies van de dokter krijgen van verdere gezinsuitbreiding af te zien. Hun lichaam laat dat niet verder toe, en terwijl zij bij interne ziekten geen enkel bezwaar zouden hebben tegen geneesmiddelen, en bij andere afwijkingen een operatieve ingreep meestal zonder meer toestaan, toch wordt bij een gynaecologische afwijking of een verloskundige complicatie de gemoedsrust van velen geweld aangedaan omdat het voorgeschreven geneesmiddel de 'pil' heet of de voorgestelde ingreep een sterilisatie betekent.

De woorden pil en sterilisatie hebben voor velen een mysterieuze klank gekregen, en dat komt omdat er in kerkelijke kringen teveel stiekum of te generaliserend over gesproken wordt.

We moeten gewoon eerlijk zijn, voor velen is de pil een tijdelijk geneesmiddel en voor anderen blijft er geen andere weg over dan sterilisatie. Ik ben onder de indruk gekomen van diverse reakties, waarin soms het éne drama na het andere drama beschreven worden in één gezin en vooral rond de geboorte van de kinderen. Al zou zoiets lichamelijk nog op te brengen zijn, dan was het dat in ieder geval geestelijk onmogelijk. Dan heeft een vrouw, een man, een huwelijk even rust nodig en soms zelfs voorgoed.

Deze mensen adviseer ik dan ook zonder meer voorlopig de pil om daarna in alle rust te beslissen wat ze verder zullen doen. Voor sommigen wordt sterilisatie aktueel, omdat de pil medisch verboden is, zoals bijvoorbeeld bij een herhaalde zwangerschapsvergiftiging (toxicose), met ook tussen de zwangerschappen een blijvend verhoogde bloeddruk. Bij een verhoogde bloeddruk mag de pil niet gebruikt worden, daarbij komt dat in zo'n situatie bij elke volgende zwangerschap de toxicose steeds ernstiger wordt, tot zelfs levensbedreigend toe, allereerst voor het kind maar ook voor de moeder.

Uit diverse reakties en ook uit eigen praktijkervaring blijkt dan, dat in zulke situaties het spiraaltje geadviseerd wordt. Maar omdat ik daarvan het 'ethisch onaanvaardbaar' had aangetoond, vroeg men in diverse reakties zich af: wat dan?

Nogmaals: de middelen die vóór de conceptie ingrijpen, de echte anticonceptiva dus, zijn verantwoord. Dat kon betekenen dat ik in diverse gevallen heb moeten vechten voor de pil of zelfs sterilisatie als zijnde meer verantwoord dan het geadviseerde of reeds geplaatste spiraaltje. En dan praten we nog steeds over de medisch gestoorde situatie, de situatie waarin de Scheppingsrelatie tussen sexualiteit en vruchtbaarheid verstoord is.

Wat is nu medisch gestoord? Dat zal door de één anders beoordeeld worden dan door de ander. Maar dat geldt voor alle soorten ziekten. De één is door een griepje drie weken arbeidsongeschikt en de ander kun je met hoge koorts nog niet van zijn werk afhouden. De draag-en spanningskracht varieert nog al per persoon. Daarbij speelt de motivatie een grote rol. Hoe belangrijk vindt men, ook als Goddelijke roeping, zijn werk en hoeveel arbeidsvreugde brengt dat met zich mee? En doorgetrokken naar de gezinsvorming: hoe belangrijk vindt men - ook in het licht van Gods Koninkrijk - kinderen krijgen en hoeveel gezins-en oudervreugde brengt dat met zich mee? Heel individueel verschillende antwoorden, denk ik.

En daarom slikt de één de pil al bij de minste geringste oneffenheid, en de ander heeft de grootste gewetenswroeging over de pil bij echt ernstige problematiek.

Echt medische storingen noem ik bijvoorbeeld: de vrouw die een operatie aan haar schaambeen moest ondergaan, of de vrouw die geopereerd moest worden wegens een zgn. verzakking. In beide gevallen moest met absolute zekerheid ten dienste van de genezing tijdelijk van zwangerschap worden afgezien. En terecht.

Naast de reeds genoemde herhaalde keizersnedes en de herhaalde in ernst toenemende zwangerschapsvergiftigingen (let wel: een ernstige zwangerschapsvergiftiging bij een éérste zwangerschap hoeft zich per definitie niet te herhalen!), zou ik nog kunnen opsommen: borstkanker en andere kwaadaardige ziekten, een dominant erfelijke belasting, bepaald medicijngebruik, chronische ziekten zoals reuma, multiple sclerose, hartaandoeningen enz. enz.

Ook ernstige ziekten of gebreken bij de vader of de andere kinderen kunnen een rol spelen bij de - steeds persoonlijke! - beslissingen inzake de, gezinsvorming.

Het is zondermeer duidelijk dat bij een min of meer gestoorde situatie in medische zin, geval voor geval beoordeeld moet worden. Velen in reformatorische kring vinden dat een vaag standpunt, en zouden liever zien dat een man met pauselijk gezag opstond en een alom geldend verbod of gebod uitvaardigde. Dat zou nu eens principieel zijn. Welnu, deze lieden bestaan er genoeg en er verschuilen zich hele menigten achter. We moeten echter wel bedenken, dat het daarbij vaak om mensen gaat zonder alle bovengenoemde gezondheidsproblemen, of mensen die anderen een juk opleggen, dat ze zelf niet kunnen dragen of hoeven te dragen of waar ze zelf niet mee voor de dag durven komen. Dit soort pausen zijn er m.i. de oorzaak van dat middelen als de pil en sterilisatie een welhaast demonische klank hebben gekregen. En al zal ik niet ontkennen dat de demonen op zeer grote schaal genoemde mogelijkheden uitbuiten, toch zijn pil en sterilisatie in menig gestoorde situatie een geneesmiddel. En als we zeker zijn van een zuiver medische indicatie (dus zonder ideologische of egoïstische achtergronden), dan hoeven we voor de gynaecologie en verloskunde geen uitzondering te maken ten opzichte van andere specialismen.

Met hetzelfde recht én met dezelfde plicht als een KNO-arts bij bepaalde oorafwijkingen zwemmen verbiedt, de internist bij diabetes suiker, de huisarts bij hoge bloeddruk zout, mag de gynaecoloog bij diverse bovengenoemde en andere afwijkingen verdere gezinsuitbreiding (voorlopig of definitief) afraden of verbieden.

En het is ieders persoonlijke verantwoordelijkheid om zo'n medisch advies op te volgen of naast zich neer te leggen.

We moeten goed begrijpen dat het enige alternatief in deze gevallen totale onthouding is. Zonder te bestrijden dat enkelen deze singuliere gave hebben, wijst Paulus in 1 Korinthe 7 : 5 deze weg af: 'Onttrekt u elkander niet, tenzij dan met beider toestemming voor een tijd, opdat gij u aan vasten en bidden moogt wijden; en komt weer bijeen, opdat de satan u niet verzoeke, omdat gij u niet kunt onthouden'.

En in vers 6 bewijst Paulus zichzelf ook niet als een paus te willen opwerpen: 'Doch dit zeg ik uit toelating, niet uit bevel'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen