De sociaal gestoorde situatie

Diverse reakties ontving ik van echtparen, die problemen hadden met hun gezinsvorming, niet zozeer om medische of psychische redenen, maar om sociale redenen. Zij werden zo in beslag genomen door allerlei beslommeringen binnen en buiten het gezin, dat er mét de zorg voor de reeds ontvangen kinderen, gewoon geen tijd meer overbleef voor 'gezinsvorming'. In één geval zelfs geen tijd meer voor de sexuele gemeenschap! Ik zou zeggen, hier lost het probleem zichzelf op, maar gezond is het zeer zeker niet.

Geen tijd, geen tijd, een teken des tijds.

'Mijn man heeft een drukke baan, daarbij is hij nog ouderling. Samen zijn we nog op allerlei wijze betrokken bij kerkelijke aktiviteiten (verenigingen, kringen, clubs), kortom: haast elke avond is er 'iets'. Nu zult u zeggen, geef dan een deel van die werkzaamheden op.

Dat hebben we zelf ook vaak overwogen, maar het is gewoon duidelijk, dat als wij het niet meer doen, dat niemand anders het wil of kan overnemen. We zien het als een taak van God, die we overigens met liefde en enthousiasme verrichten'.

Aldus in grove trekken een brief, die me bereikte. Diverse andere brieven kwamen op hetzelfde neer. Vaak waren er in die gezinnen in korte tijd meerdere kinderen geboren, wat handenvol tijd vergde in de opvoeding en dan kwam daar nog van alles bij, van een zeer druk boerenbedrijf (waar de vrouw bij ingeschakeld was) tot vele (vaak kerkelijke) nevenaktiviteiten.

We kunnen daarbij ook aan de mensen denken, die in de zending werken. Dan moet er onder dusdanige omstandigheden en spanningen gewerkt worden, dat het huwelijks-en gezinsleven onder zeer zware druk kan komen te staan. In veel van bovengenoemde gevallen wordt gezinsuitbreiding allerminst begeerd. De meeste briefschrijvers en - schrijfsters waren met hun probleem al bij hun huisarts geweest, met het gevolg dat ze nu de pil gebruikten, gesteriliseerd waren of een spiraaltje hadden. Eén was alweer met de pil gestopt, omdat die niet beviel, een andere oplossing wist ze eigenlijk niet goed, daarom schreef ze mij. De anderen waren door mijn geschrijf in gewetensnood gekomen en schreven ook, met een beetje boze ondertoon. Ze hadden zich heus niet laten leiden door de Margriet of Libelle, eerder door de Waarheidsvriend, maar door (!) de periodieke onthouding waren er toch maar achter mekaar kindertjes geboren en daarom zaten ze nu in nood. En dan komt er nog eens een dokter om de hoek die p.o. durft aanbevelen! Man, kom nou! Wacht maar tot je zelf 6 kinderen hebt, dan piep je wel anders!

Ik schrijf dit maar eens zo rechtstreeks neer vanuit de diverse brieven, om u een indruk te geven welkeen bloemrijke lektuur ik af en toe te lezen krijg.

In genoemde gevallen wordt aangegeven dat er geen sprake is van medische of psychische nood, maar is hier de huwelijks-en gezinsnood niet zo hoog geklommen dat er kunstmatig ingegrepen mag worden? Die vraag was eigenlijk het slot van iedere brief.

Als ik hier 'ja' op antwoord, dan geloof ik dat het verwijt terecht is, dat de indicaties medisch-psychisch-sociaal niets anders dan een hellend vlak vormen. Medische en psychische stoornissen hebben we niet in eigen hand, sociale echter meestal wel, niet altijd. Daarmee wil ik niet ontkennen dat velen inmiddels het slachtoffer zijn geworden van verkeerde of niet genomen beslissingen in het verleden, maar mensen die er nog vóór staan, kunnen nog gewaarschuwd worden.

Op het gymnasium moest ik vaak uit het Latijn het zinnetje vertalen: 'De mens leeft niet om te eten, maar hij eet om te leven'. We zouden ook kunnen zeggen: De mens leeft niet om te werken, maar hij werkt om te leven. Het 'werken' staat in dienst van het 'leven'.

En ik geloof dat die volgorde of rangorde door velen tegenwoordig vergeten is. Ons léven, wat is dat? Zijn we gedwongen om dat te vullen met werkzaamheden buitenshuis of zoeken we dat? En hangen het huwelijk en de kinderen er maar zo'n beeje bij? Voelen we ons vaak niet zo belangrijk en zo onmisbaar, dat vrouw en kinderen maar een blok aan het been zijn? Van sommigen heb ik het idee, dat als ze hun duizend-en-één bezigheden ooit eens op moeten geven ze tot de slotsom zullen komen, één ding vergeten te hebben: te léven.

Ons leven, dat is in de eerste plaats ons persoonlijke leven, als kind in het gezin waarin we opgroeiden, als volwassene, als we vader en moeder verlieten om te trouwen, in het huwelijk met de vrouw of de man die God ons gegeven heeft. Ons persoonlijk leven wordt dan een twee-éénheid, die kan uitgroeien tot een gezin. Dat is in de eerste plaats ons leven, en daar liggen de eerste verantwoordelijkheden. Andere verantwoordelijkheden liggen er misschien ook, als het maar niet ten koste gaat van de eerste taak in ons leven, ons huwelijk, ons gezin.

We moeten geen filialen gaan openen, als het moederbedrijf nog al onze aandacht verdient. Het kan best zijn, en het is te prijzen, als man en vrouw bereid zijn offers te brengen ten behoeve van de maatschappij of de kerkelijke gemeente, maar dan moet dat wel gebeuren met beider toestemming. Zonder dat mag men zich niet aan elkaar onttrekken, dat geeft geheid huwelijksproblemen en daarmee gezinsproblemen.

De ellende is alleen dat hedentendage niet alleen veel vrouwen het huwelijk een sleur vinden (zowel in feministische groepen als in de kerk), maar ook veel mannen. Ze kunnen elders meer furore maken en plezier beleven dan in eigen huiselijke kring. Ze zitten in alle mogelijke commissies en besturen en werken zich in steeds meer nesten. Wat hun eigenlijke nest betreft kunnen ze vaak alleen maar met Jacob Cats instemmen, dat kinderen hinderen zijn. Ze verhinderen pa-lief steeds weer om al zijn aandacht te richten op al die belangrijke bezigheden. Deze pa's zullen er echter achterkomen dat enige tijd na Jacob Cats Jan Steen geboren is met zijn spreekwoordelijk huishouden. En al leven we in een tijd dat met een pilletje net zo veel hinderpalen als kinderen op te lossen of te voorkomen zijn, daarmee is de wortel van het kwaad niet aangepakt.

Tegen al deze vaders moet ik hetzelfde zeggen als tegen die geëmancipeerde vrouwen die, zich niet meer laten lenen om kinderen te baren: 'Dan had u maar niet moeten trouwen!' 'Ja maar...'

Priecies, u had die gave niet, daar hebt u mee te rekenen. Het feit dat u getrouwd bent, wil zeggen dat u niet bent als Paulus, die zegt: 'Want ik wilde wel, dat alle mensen waren, zoals ik ben; maar een ieder heeft zijn eigen gave van God, de een wel aldus, maar de ander alzo'. (1 Kor. 7 : 7).

U hebt een andere gave. Het huwelijk is toch ook een gave, of niet? En kinderen toch ook? Zet u daar dan voor in, dat bespaart u niet alleen veel energie, maar ook veel problemen in de echtelijke sfeer.

Nu moeten we hier gelijk aan toevoegen dat er geen tijd geweest is als de onze, waarin op zo velerlei wijze aan het gezinsleven getrokken wordt.

Vergaderen is duidelijk een ziekte geworden. De bekende uitspraak: 'Ze vergaderen en vergaderen, tot ze hun vaderen vergaderd werden', is meer dan ooit van toepassing.

De kerk doet daar vaak aan mee. In het oudejaarsnummer van het Reformatorisch Dagblad van 1979 sloeg de predikant van de Gereformeerde Gemeenten in zijn terugblik over het vervlogen jaar spijkers met koppen. In zijn analyse van de geestelijke afval en vervlakking noemde hij de verwording van de gezinnen als één van de hoofdoorzaken. Voor elke leeftijd is tegenwoordig een club of vereniging, ook van de kerk. Dat betekent dat het gezin geen avond compleet is, terwijl dat nu juist de vereniging voor alle leeftijden is. Alle taken van de ouders en het gezin behoeven niet overgenomen te worden, ze zouden het zo juist verleren.

Onlangs las ik een interview met het befaamde zingende en getuigende echtpaar Gert en Hermien. Op de vraag 'Konden jullie, éénmaal op de religieuze toer, wel jezelf zijn of werd je toen geleefd? ' luidde het antwoord: "t Was gekkenwerk in het begin. Bijna alle kerken deden een beroep op je. Overal gingen de deuren open. En wij maar denken dat het zo móest. 'Heer, blijft U maar zitten, wij zullen het wel voor U opknappen'. Ja dat is het bekende vuur van de bekeerden, hè.

Wéér dreigde ons gezin uit elkaar te groeien. Op een nacht - we waren nog maar net thuis - kwamen de kinderen naar beneden. In een rijtje van drie de trap af. Sandra voorop. Zij deed het woord. 'Wij weten dat jullie werk noodzakelijk is. Je helpt er andere mensen mee. Maar wij hebben zelf ook vragen en problemen, en voor óns heb je geen tijd'.

Toen hebben we elkaar biddend beloofd: wat er verder ook gebeurt, we houden voortaan, déze volgorde aan: éérst de Heer, dan jullie en op de derde plaats de anderen'.

En zo hoort het ook. De Heere kan niet op alle plaatsen tegelijk gediend worden. Er is weinig zo arbeidsintensief dan kinderen opvoeden, zeker in de 'voorzeide' leer. Belofte maakt schuld. En als het in de gezinnen goed loopt, dan is er steeds minder behoefte aan allerlei organisatie, vergaderwerk en opvang elders. Dat daar hedentendage toch zeer veel behoefte aan bestaat, is een bewijs dat het slecht gaat met de gezinnen.

Maar wie moet al het ambtelijke en leidinggevende werk in de kerkelijke gemeente dan doen? Dat moet toch gedaan worden? Zeer zeker. Allereerst lijken me daartoe de mannen geschikt die een zekere wijsheid en ervaring hebben opgedaan in het leven, en dan het liefst in het eigen gezinsleven. Als hun kinderen gaan uitfladderen krijgen zij de tijd om de opgedane kennis dienstbaar te maken aan anderen. Het wil er bij mij niet in, dat diegenen die hun eigen huisgezin niet (hebben) kunnen besturen, geschikt zijn voor een bestuurlijke of ambtelijke taak elders. Laat hun wijsheid en kennis eerst maar eens blijken. In Israël waren het ook de oudsten, die als wijze mannen en raadsheren fungeerden.

Verder denk ik aan de ongehuwden en de gehuwden zonder kinderen, die ongetwijfeld elders hun gaven kunnen besteden, ook voor de jeugd. Kunnen de kinderen der onvruchtbaren niet meerder zijn dan van degenen die zelf kinderen hebben gekregen? Een taak en een troost voor deze mensen, ongetwijfeld.

Kan een vader of een moeder van een opgroeiend gezin met meerdere kinderen dan geen taak hebben in dit opzicht?

Nogmaals, het kan, mits met beider toestemming. Maar het kan onmogelijk als er elk jaar of 2 jaar een kind geboren wordt, zoals in de mij bereikte brieven beschreven werd.

Of dat dan niet teveel gevraagd is voor een vader of moeder, wil ik niet zeggen. Dat dat met een pil, spiraaltje of sterilisatie opgelost moet worden, let wel ten dienste van de nevenaktiviteiten, bestrijd ik. De wissel, die deze aktiviteiten trekken op de gezinnen is ongezond. Dat is een sociaal gestoorde situatie, dat vraagt ook sociale oplossingen, geen medische.

Het tempo van kinderen krijgen is een ander probleem, wat er wél mee te maken heeft, maar doorover de volgende keer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen