Man en vrouw in nieuwtestamentisch licht (2)

Paulus

Inmiddels hebben we reeds af en toe zijdelings Paulus aangehaald, zij het in direkt verband met Jezus. Nu aandacht voor Paulus afzonderlijk, waar hij als ongehuwd man markante uitspraken deed over man en vrouw. Sommigen prijzen de apostel. Anderen vechten hem aan. Nog anderen maakten hem monddood in een tijdgebonden spreken, en weer anderen... Wij willen proberen hem te volgen in de meest opvallende gedeelten uit zijn brieven over man en vrouw. De Bijbel heeft daarbij het gezag van Gods Woord. Inhoeverre wij Paulus verstaan, hangt niet in de laatste plaats samen met in hoeverre Gods Woord voor ons gezag heeft. Het gezag van de apostel rust in het gezag van Jezus, van God Zelf. Nu reeds stellen we dat Paulus niet fundamentalistisch spreekt, maar fundamenteel. Hij fundeert, in navolging van Jezus, in Genesis.

Voordat we nu overgaan om ons te bezinnen op belangrijke schriftgedeelten van Paulus over man en vrouw een opmerking. Een uitvoerige exegese kan hier niet gegeven worden. Wel hebben we een sleutel gevonden om samen niet alleen de deur tot het verstaan op een kier te zetten, maar ook te openen. Daarbij is het nodig dat u zelf aktief aan het schriftonderzoek mee doet. Een bijbel is daarbij onmisbaar. Misschien zijn er wel die andere bronnen binnen hun bereik hebben. Ook dat kan helpen om een dieper inzicht te ontvangen in de gedeelten, die we samen doornemen. Als we er nu toe overgaan verschillende gedeelten uit de brieven van Paulus aan de orde te stellen, dan gaan we er van uit dat u zelf het bedoelde schriftgedeelte opzoekt, doorleest en mee nadenkt. De bij elk schriftgedeelte gegeven overwegingen willen daarbij helpen. We zoeken op een lezen 1 Korinthe 7 : 1-9.

1 Korinthe 7 : 1-9 - charisma

'Maar een iegelijk heeft zijn eigen gave van God, de een wel aldus, maar de andere alzo' (vers 7b).

Met deze woorden maakt Paulus zijn ongehuwd zijn wat betrekkelijk. Hij relativeert enigszins, wat hij in het eerste deel van hetzelfde vers gezegd heeft: 'Want ik wilde, dat alle mensen waren, gelijk als ik zelf ben'. Uit het verband genomen lijkt het wel een pleidooi voor het ongehuwd zijn! De apostel beschouwde het ongehuwd zijn als een charisma, dat is een gave. Een genadegave van de Heilige Geest. Paulus heeft het vermogen ontvangen om alleen - in dit opzicht - door het leven te kunnen gaan. De ongehuwde staat is voor hem echter een gave en daarom geen bevel, dat hij anderen heeft opgelegd. Wij weten dat verschillende apostelen wel getrouwd waren. Wie de eerste negen verzen aandachtig doorleest, krijgt niet de indruk dat Paulus alleen aandacht heeft voor de man, maar evenzeer voor de vrouw. Hier kan een tegenstelling opgemerkt worden met heidense auteurs. Heel belangrijk is gelijk al het eerste vers. Wanneer de apostel over het ongehuwden het gehuwd-zijn gaat schrijven, dan doet hij dat vanuit konkrete vragen, die er in de gemeente van Korinthe leven.

Het is niet waar - wat de apostel wel verweten is - , dat hij een preuts en ascetisch man was, die zich tegen elke vorm van sexualiteit kantte. Paulus verzet zich fel tegen de verwording van de sexualiteit. In het heidendom draagt de natuurlijke, sexuele liefde een dwingend, heerszuchtig en vernielzuchtig karakter. We mogen de tegenstelling tussen toen en nu niet ongeoorloofd groot maken... Toen wist men ook wat sex in verwording was. De zogenaamde sexuele vrijheid in het uitgaansleven van Korinthe was niet anders dan een gebonden zijn in slavernij en hoererij. Vandaar dat Paulus de gemeenteleden ertoe wil aanzetten God met lichaam en ziel in christelijke vrijheid te dienen. Als ongehuwde en als gehuwde. Daarbij moet het ongetrouwd zijn niet geïdealiseerd worden en het getrouwd zijn niet geromantiseerd worden. Binnen het geloofsleven is plaats voor huwelijk en sexualiteit. Door Woord en Geest wil God ons onderwijzen in liefde en trouw. Ook al was een huwelijk voor de bekering gesloten, dan mocht dat zomaar niet ontbonden worden. Gehuwd zijn is maar niet een formaliteit. Het dient ook geleefd en beleefd te worden. Daarom wordt het de gehuwden toegestaan zich te onthouden, maar alleen voor een korte tijd, met onderling goedvinden. Dat is geen gebod, maar een concessie. Als eigentijds kommentaar bij dit gedeelte lazen we: 'Terwijl de revolutionaire maatschappijvernieuwers hun strijd tegen de discriminatie van de ongehuwde combineren met een pleidooi voor 'het recht op alternatieve samenlevingsvormen, leert de apostel ons dat de her-waardering van de ongehuwde staat nooit gepaard mag gaan met onderwaardering van het huwelijk. Elke speelruimte voor alternatieve leefvormen wordt hier weggenomen en getypeerd als plaats van Gods toornvuur. Dit heeft ook betekenis voor de wijze van omgaan in een verlovingstijd. De lichamelijke gemeenschap tussen man en vrouw behoort volgens dit bijbelwoord alleen een plaats te hebben binnen het huwelijk. De bijbel verbiedt de lichamelijke omgang vóór het huwelijk omdat een mens niet geschapen is tot het uitleven van zijn natuurlijke verlangens, maar tot het goed beheer ervan. Buiten het huwelijk en in het huwelijk.' Opmerkelijk in dit verband: 'Mocht het in het Oude Testament zo zijn, dat alleen de vrouw tot onvoorwaardelijke huwelijkstrouw verplicht was, in het Nieuwe Testament wordt het recht van de man op sexuele vrijheid ontkend en is de man volledige echtelijke trouw aan zijn vrouw verschuldigd. Er wordt dus niet langer met twee maten gemeten. De beide echtgenoten hebben gelijkelijk trouw te zijn aan elkander.' Opgemerkt dient nog te worden dat het huwelijk nooit negatief omschreven mag worden als een remedie tegen ontucht. Duidelijk zal het nu zijn dat sexueel verkeer alleen legitiem binnen het huwelijk kan plaatsvinden. Wij nodigen u uit na te lezen 1 Korinthe 7 : 10-24.

1 Korinthe 7 : 10-24 - echtscheiding

'Den getrouwden gebied niet ik, maar de Heere...' (vers 10a) en 'de anderen zeg ik, niet de Heere...' (vers 12a).

Paulus beriep zich rechtstreeks op Jezus, wanneer hij zijn standpunt inzake echtscheiding bepaalt. Vervolgens spreekt hij eigen woorden vanuit een gedelegeerd gezag. Hij is er vast van overtuigd dat hij de Geest van God heeft. Daarom hebben zijn woorden niet alleen apostolisch, maar daarmee ook goddelijk gezag.

Wie eens rustig dit schriftgedeelte overleest, wordt getroffen door de evenwichtige aandacht van de apostel voor man èn vrouw. Paulus had er behoefte aan het normatieve woord van Jezus inzake echtscheiding centraal te stellen. Een woord, dat nadrukkelijk pleit voor ongebroken huwelijken.

Binnen het jodendom waren verschillende echtscheidingsgronden gemeengoed geworden, maar op grond van Genesis 2 is het - naar het woord van Jezus - de man niet toegestaan zijn vrouw om allerlei redenen weg te zenden. De Heiland paste het echtscheidingsverbod toe op man en vrouw. 'De Heiland heeft de vrouw serieus genomen. Meer dan vele mensen in die tijd. En de apostel volgt de Meester.'

Alleen overspel kan tot echtscheiding leiden. Nu is naar aanleiding daarvan wel de vraag gesteld: 'Opent overspel de deur naar het tweede huwelijk? ' De mogelijkheid, in het geval van overspel, blijft aanwezig dat het huwelijk wordt voortgezet. Gescheiden mensen mogen echter niet hertrouwen, tenzij het huwelijk vanwege overspel werd ontbonden. Hoe verder te gaan met de ongelovige man of vrouw, waarmee getrouwd werd? Het gemengde huwelijk kon in Korinthe ontstaan zijn door de omstandigheid dat één van de twee tot het geloof was gekomen. In zo'n geval is het niet de bedoeling elkaar te verlaten. De ongelovige wordt mee-geheiligd en ook de uit dit huwelijk geboren kinderen. De relatie van ouders en kinderen blijft zo gehandhaafd. Uiteengaan is de weg niet. Ook al vraagt het offers van de gelovige, maar wie weet... wordt de ongelovige nog wel gelovig! Wil daarentegen de niet-gelovige scheiden, dan verzette de gelovige zich niet.

Het probleem van het gemengd huwelijk was vanouds binnen het jodendom bekend. Ondanks de bepaling, die een Jood verbood om met een heidin te trouwen, die een Jodin niet toestond met een heiden een huwelijk aan te gaan. De regel gold dat de kinderen, vóór de overgang tot het jodendom geboren, 'niet in heiligheid' waren verwekt, maar de kinderen daarna wel 'in heiligheid' voortgebracht waren. Paulus rekende bij een gemengd huwelijk de kinderen en de niet-gelovende echtgenoot/ echtgenote tot het christendom.

Vanaf het zeventiende tot en met het vierentwintigste vers geeft Paulus voor iedereen dit advies: 'Een iegelijk blijve in die beroeping, daar hij in geroepen is' (vers 20).

Dat geldt de besnedene en de onbesnedene, de dienstknecht en de vrije. Allen zijn duur gekocht en zijn geen dienstknechten van mensen. Lees vers zeventien nog eens en onderstreep het voor man èn vrouw: gelijk God aan een ieder heeft uitgedeeld...' Nu we toch de bijbel open voor ons hebben, laten we ook lezen wat staat in 1 Korinthe 7 : 25-38.

1 Korinthe 7 : 25-38 - de tijd is kort

'De gedaante dezer wereld gaat voorbij'. Wij vliegen daarheen en de wederkomst van de Heere is nabij. Daarom: de tijd is kort. Met oog daarop heeft Paulus het over de nog ongetrouwde meisjes in de gemeente. Het hoeft niet vanzelfsprekend te zijn, dat zij uitgehuwelijkt worden. De vader (voogd of oudste broer) moet zich daarmee maar eens bezig houden. In die dagen had de vader het recht zijn dochter al dan niet uit te huwelijken. Zijdelings zou je kunnen overwegen in hoeverre ouders hun kinderen mogen afremmen of opjagen in de richting van een bepaald huwelijk. Om bij de zaak te blijven: Paulus signaleert voor de gehuwden een verzwaring van het christenleven. Gehuwden kunnen immers door vele zorgen in beslag genomen worden. Voor meisjes en vrouwen, die ongehuwd blijven, ziet de apostel een mooie taak weggelegd. Zeker waar sprake is van een leven in een eschatologische nood. Het huwelijk behoort trouwens tot deze bedeling. In het licht van de eeuwigheid wordt alles, ook het huwelijk, gerelativeerd. Het advies van Paulus om ongehuwd te blijven heeft een eschatologisch -een pastoraal-praktisch - (Van het uithou­dingsvermogen wordt meer gevraagd. De ongehuwde kan zich onverdeeld aan de zaak des Heeren wijden), en misschien ook een ascetisch motief.

We nodigen u uit te lezen 1 Korinthe 11 : 2-16.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen