Boekbespreking

Tim Downley: Handboek van de geschiedenis van het christendom; uitgave J. H. Voorhoeve, Den Haag, 656 blz., ƒ 59, 50.

Dit boek is een fraai uitgegeven werk, oorspronkelijk in het Engels verschenen met medewerking van zeventig wetenschapsmensen, waaronder dr. Auke Jelsma, hoogleraar Kerkgeschiedenis aan de Theologische Hogeschool te Kampen, die ook voor de Nederlandse bewerking zorgde. Verder werkte uit Nederland mee dr. J. Lever (hoogleraar in de biologie aan de V.U.). De medewerkers vormen een zeer oecumenisch gezelschap uit alle delen van de wereld, van Pinksterkringen tot Rooms Katholieken. Het boek, dat met veel foto's, kaartjes en grafieken is verlucht, laat zich gemakkelijk lezen en geeft op boeiende wijze inzicht in de geschiedenis van het christendom, gerangschikt naar de jaren 1-325 (hetbegfn), 325-600 erkenning en uitbreiding, 600-1500 (een christelijke maatschappij), 1500-1650 (hervorming), 1650-1789 (rede, revival en revolutie), 1789-1914 (steden en rijken), 1914 (naar 2000).

Hoewel we zeer veel in dit prachtige werk waarderen roept het boek ook kritiek op. De positieve waardering b.v. van de Katholieke Reformatie roept vragen op. Als gezegd wordt dat Trente - waar de Reformatie in feite werd vervloekt - erin slaagde ook het geestelijk leven binnen de R.K. Kerk in tal van opzichten tot nieuw leven te brengen, dan kan men zich afvragen welk geestelijk leven wordt bedoeld. Toch niet dat van de rechtvaardiging van de goddeloze. Geschiedschrijving is nooit objectief. De achtergrond van de auteurs spreekt een woordje mee. Wreekt zich hier niet de té oecumenische opzet? Onder de namen van Nederlanders, die in deze geschiedschrijving een plaats kregen, troffen we de dichter Willem Bilderdijk uit de vorige eeuw aan, de gereformeerde theoloog G. C. Berkouwer, Johannes Bogerman (van de Dordtse synode) en uiteraard ook Franciscus Gomarus. Uit de vorige eeuw worden Hendrik de Cock en Abraham Kuyper wel behandeld, hun hervormde pendanten evenwel niet.

De beschrijving van de eigen tijd (naar 2000) is - hoe kan het anders - tamelijk willekeurig. Om in 70 pagina's de ontwikkelingen van het christendom, waarvan men zelf deel uit maakt, te schetsen is geen sinecure. Subjectiviteit is daarbij onvermijdelijk. Aandacht krijgen Martin Luther King, Albert Schweitzer, Dietrich Bonhoeffer, Moeder Teresa, Toyohiko Kagawa, de priester-arbeiders, de Pinksterbeweging, Teilhard de Chardin, Billy Graham, Helder Camara, Alexander Solzjenitsyn, Paus Johannes XXIII, en het eenheidsstreven. Het echt gereformeerde element daarin is spaarzamelijk.

Dit alles neemt niet weg dat we dit werk een belangrijke eigentijdse uitgave vinden, waarin huidige inzichten, op grond van voortgaande wetenschappelijk onderzoek, op aansprekende wijze zijn verwerkt. De uitgever zorgde voor een zeer fraaie uitgave, letterlijk zeer veelkleurig. Zo bezien is de prijs van dit boek toch ook weer niet te hoog.

Dr. G. Puchinger: Colijn en het einde van de Coalitie, deel H. De geschiedenis van de kabinetsformatie 1925-1929, uitgave J. H. Kok Kampen, 922 pag., ƒ 185, - .

Het eerste deel van dit imposante werk van dr. Puchinger verscheen in de zestiger jaren. Dit deel, dat de jaren 1918-1925 van de coalitie beschreef was de dissertatie van dr. Puchinger, die ook als handelseditie verscheen, waarvan in 1970 een 2e druk verscheen. Thans - 10 jaar later - verscheen het tweede deel. Er zal nog een derde deel verschijnen over de jaren 1929-1939. Hopelijk zal de termijn, liggende tussen verschijning van het tweede en het derde deel korter zijn dan die tussen het eerste en het tweede, al moeten we zeggen dat het op zich al imposant is, dat Puchinger zo'n lijvig en gedocumenteerd werk, na zijn dissertatie op tafel heeft gelegd, terwijl bij bovendien óók T\og wel het één en ander heeft gepubliceerd (men denke aan zijn vele doorwrochte interviewbundels over uiteenlopende thema's).

Puchinger heeft ons in deze 'pil' spannend Leeswerk geboden. Veel jaren van Colijns regering, waarin zich de zogeheten Vaticaanscrisis voordeed, gaan aan ons oog voorbij. Het gezantschap bij de Paus ontmoette verzet, met name bij C.H.U., S.G.P. ends. Lingbeek van de Hervormd Gereformeerde Staatspartij. In Anti-Revolutionaire Kring speelde het optreden van twee hervormd-gereformeerde fractieleden t.w. prof. dr. H. Visscherenlt. gen. Duymaer van Twist een niet onbelangrijke rol. Zij namen een eigen positie in in de rooms-protestantse coalitie. Het kabinet vielop deze kwestie door initiatief van ds. G. H. Kersten, terwijl genoemde hervormd gereformeerde antirevolutionairen zich aan de stemming onttrokken. Zeer uitvoerig worden we in dit van vele documenten voorziene werk ingelicht omtrent alle parlementaire verwikkelingen, die zich rondom deze kwestie voordeden, en ook over (de pogingen tot) kabinetsformatie na de val van het kabinet Colijn. Zeer interessant zijn ook de brieven uit allerlei archieven, die in extenso zijn afgedrukt, bv. de correspondentie tussen Heemskerk en Colijn, toen Heemskerk niet meer gekozen was als fractievoorzitter van de A.R.P., maar hij zich door Colijn gepasseerd zag, een zaak die bij hem bitter viel. Juist ook hier bleek de rol van bv. prof. dr. H. Visscher, aan wiens optreden Heemskerk in een nota, waarin hij zijn bezwaren over het optreden van Colijn uiteenzet, veel aandacht geeft. De plaats van de hervormden in de A.R.P., die vooral partij van de gereformeerden was, komt dan uitvoerig aan de orde.

We bevelen dit kapitale werk van harte aan. De auteur wordt gefeliciteerd met dit werk, dat we bepaald een standaardwerk willen noemen, waarin een stuk confessionele politiek uit het eerste kwart deel van deze eeuw voor ons oog oprijst. Er is sindsdien alweer veel veranderd. De stukken op het politieke schaakbord zijn wel verschoven. In ieder geval wordt dit boek aanbevolen aan alle politiek-en historisch geïnteresseerden. De uitgever zorgde voor een voorname uitgave. Slechts één puntje van kritiek. De grote tijdsafstand tussen de verschijning van het eerste en het tweede deel had een aparte inleiding nodig gemaakt, waarin over het eerste deel één en ander was vermeld. Maar overigens niets dan lof.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen