Prediking en politiek (2)

In het heden

De kerk heeft - in de gereformeerde visie - duidelijk een profetische roeping naar de samenleving toe. Zij zal vanuit het Woord voorlichten inzake de vragen van het menselijke leven, in het groot en in het klein, waar het in het politieke leven óók om gaat. En als we dan de uitdrukking profetische roeping gebruiken, dan kan dat onmogelijk losstaan van de prediking, waar de profetie ten diepste tot uiting wordt gebracht.

Nu is het in een voluit christelijke samenleving, of wel in een samenleving, waar de tekenen van het Evangelie duidelijk aanwezig zijn en waar het Evangelie ook bekend is, op het eerste gezicht eenvoudiger om over de roeping van de kerk voor het politieke leven te spreken dan in een samenleving - als de onze - waar de christelijke tekenen één voor één zijn vervallen. Nog een randschrift op de gulden: 'God met ons'.. Nog een koningin bij de gratie Gods! Nog een zondag en bepaalde feestdagen, als vrije dagen uit een christelijk verleden, maar dóór en dóór gesuculariseerd. De bede uit de troonrede weg. Beschermwaardigheid van menselijk leven méér en méér een aangevochten zaak en verder politiek gelegaliseerd.

Misschien dat in zo'n tijd - als de onze echter de profetische roeping van de kerk de meeste diepgang krijgt. Was het voor de apostelen, toen ze de wereld introkken, zo eenvoudig om profetisch tot voor koningen en overheden te staan? Ze moesten hun getuigenis met de dood bekopen. Was het ten tijde van de Reformatie eenvoudig om voluit de Schrift, ook voor het hele geordende leven, tot gelding te brengen? Men ging ervoor de brandstapel op. Was het in de Tweede Wereldoorlog eenvoudig voor de Duitse Bekennende Kirche om 'nee' te zeggen (zevenvoudig) tegen de demonie van het Nationaal Socialisme in de Barmer Thesen?

Zeggenschap van het Woord, ook in de politiek, is niet een zaak van de helft plus één, maar van een door God Zelf verleende autoriteit. Daarom mag en zal - om zo te zeggen - de dominee ook nu de straat oversteken naar de burgemeester en de kerkeraad ook nu de gemeente aanschrijven. Daarom zal ook nu de kerk in haar ambtelijke vergaderingen verantwoordelijkheid moeten tonen voor het politieke leven. We zullen dat dunkt me in toenemende mate nodig hebben. Naarmate de samenleving verder aan de secularisatie ten prooi valt zal de profetische roeping van de kerk pregnanter worden. De kerk zal echter alleen spreken wanneer de gehoorzaamheid aan het Woord Gods écht in het geding is en zich daarbij niet plaatsen op de stoel van de politicus, die een eigen verantwoordelijkheid heeft.

Romeinen 13-Openbaring 13

Intussen zullen we dunkt me moeten bedenken, dat de secularisatie zover kan doordringen in de samenleving, dat de staat méér en méér verdemoniseert. Romeinen 13 is in de Schrift de éne pool. Openbaring 13, waarover het beest uit de zee gesproken wordt, is de andere:

'En de gehele aarde verwonderde zich achter het beest.

En zij aanbaden de draak, die het beest macht gegeven had; en zij aanbaden het beest, zeggende: Wie is dit beest gelijk? wie kan er krijg tegen voeren?

En het werd een mond gegeven, om grote dingen en godslasteringen te spreken; en het werd macht gegeven, om zulks te doen, twee en veertig maanden.

En het opende zijn mond tot lastering tegen God, om Zijn Naam te lasteren, en Zijn tabernakel, en die in de hemel wonen.

En het werd macht gegeven om de heiligen krijg aan te doen, en om die te overwinnen; en het werd macht gegeven over alle geslacht, en taal, en volk. En allen, die op de aarde wonen, zullen het aanbidden, wier namen niet zijn geschreven in het boek des levens, des Lams, Dat geslacht is, van de grondlegging der wereld.

Indien iemand oren heeft, die hore. Indien iemand in de gevangenis leidt, die gaat zelf in de gevangenis, indien iemand met het zwaard zal doden, die moet zelf met het zwaard gedood worden. Hier is de lijdzaamheid en het geloof der heiligen.'

In dit Schriftgedeelte gaat het om de grote, apocalyptische strijd der geesten, die wereldwijd is (de hele wereld gaat achter dit beest aan) en waar de heiligen het te verduren krijgen, maar waar ook de lijdzaamheid en de volharding van de heiligen blijkt. Hitlers Derde Rijk is er een voorbeeld van geweest. Zo zijn er meer godevijandige structuren in de wereld. Het communistische politieke systeem is er, dunkt me, vandaag hét sprekende voorbeeld van. Hier past het profetisch getuigenis van de kerk tegen elk van die systemen, die zich tegen de heerschappij van Christus ten principale keren. Christus is Kurios, dat is de onopgeefbare, in het Nieuwe Testament diep verankerde belijdenis van de christelijke gemeente. Dat zal de kerk profetisch uitzeggen tegenover fascistische systemen en tegenover marxistisch bepaalde systemen, die in communistische landen een praktische uitwerking krijgen.

Mondiaal

De wereld is intussen klein geworden. We zijn van provinciaal en nationaal, mondiaal gaan denken. Op zichzelf is dat dunkt me een verrijking. Het is in het licht van het Koninkrijk Gods winst. Tenslotte is de aarde - als totaliteit, als Schepping - des Heeren. En tenslotte heeft God de aarde aan de mensenkinderen gegeven, aanallen (Psalm 115 : 16). Dat betekent, dat de profetische roeping van de kerk mede mondiaal wordt bepaald en dat in de prediking, waar vroeger de opdracht van Godswege plaatselijk, provinciaal of landelijk werd toegepast, thans een mondiale toepassing op zijn plaats is, ook al weten we dat het individuele gemeentelid minder vat krijgt op de structuren als de kringen wijder, mondialer wórden. Maar de verhouding van arme en rijke landen, de wereldvoedselvoorziening, de milieuproblematiek, de tegenstelling Oost-West, het vraagstuk van oorlog en vrede - mondiaal bepaalde vraagstukken - liggen in het blikveld van de kerk, juist vanwege die belijdenis, dat de aarde des Heeren is, en omdat we geroepen zijn tot het rentmeesterschap. Wie ooit de nood in de grote steden van de wereld, in de arme landen zag - om één voorbeeld te noemen - beseft, dat hier een eigentijdse roeping ligt voor de kerk, ook in haar profetische getuigenis, dat mag en moet worden doorvertaald door de politici. Zullen wij in het Westen de rechthebbenden zijn op de goederen der aarde (met nota bene onze schrikbarende secularisatie) en de armen in de wereld de rechtelozen? De aarde is des Hee­ren. Hij heeft ze aan de mensen gegeven om daarin te wonen. Dat mag bij de bede voor het dagelijks brood, in de behandeling van de Catechismus bijv., toch niet ontbreken.

Wanneer de behandeling van de Catechismus in de prediking toekomt aan de geboden Gods: stelen, liegen en doodslaan, dan kunnen en moeten deze geboden heel concreet persoonlijk worden toegepast. Maar het gebod Gods is ook zeer wijd; het geldt de ganse samenleving, het geldt ook het samenleven der volkeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen