Een gezegend prediker (2)

Onderwijzer

Zo werd hij, 18 jaar oud, onderwijzer aan de Openbare School te Nieuwpoort. Hij deed zijn werk met liefde. Hij hield erg veel van de kinderen, een liefde, die hem levenslang is bijgebleven. Hij zong graag en veel, had al gauw een piano, werd lid van een zangvereniging, die hij later mede dirigeerde. Hij genoot van allerlei literatuur, vooral van gedichten. Na enkele jaren werd hij benoemd in Bergstoep (halverwege Groot-Ammers en Sreefkerk) aan een school waarvan de heer T. den Hertog hoofd was. Diens vrouw heette ook weer Dekker, uit hetzelfde geslacht als mijn grootmoeder. Merkwaardig dat 3 zoons uit dit gezin predikant werden en de Hervormde Kerk dienden o.a. in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam.

Huwelijk

In 1887 huwde mijn vader met Maria de Vos. Dit is een zeer gelukkige verbintenis geweest. Van huisuit was zij liberaal opgevoed. Maar wanneer de grote ommekeer later in het leven van haar man zal plaats hebben, zal ook voor haar hart en leven een radicale verandering plaatsvinden. Wel zal zij dan nog heel lang worstelen met de zekerheid des geloofs, totdat zij na een leven van veel beproeving en kruis in maart 1901 op 32jarige leeftijd heenging op een zondagmorgen met de woorden: vrede,  eeuwige sabbat! Zij heeft in de verschillende perioden van het leven met mijn vader meegeleefd eerst alleen maar in de natuurlijke verbondenheid hunner harten, later ook in de genade, waardoor zij samen de vreugden en de smarten konden beleven - de smarten o.a. door het verlies van die nog drie nog zeer jonge kinderen. Maar daarover later meer.

Roepstemmen

Toen mijn vader huwde zag hij het leven vooral van de zonnige kant. Toch waren er wel roepstemmen geweest, die ook wel een voorbijgaande indruk maakten.

In 1878 was een broer van hem overleden, 17 jaar oud. In diens ziekte kenmerkte hem een grote verootmoediging. Het was de boetepsalm Psalm 38 waarin hij de gebeden van zijn hart terugvond. Hij is goed heengegaan. De HEERE was ook zijn Heil (vs. 23).

Zulk een sterfbed is dan toch ook een realiteit, waaraan je niet zo gemakkelijk voorbij kunt gaan.

Toch - levenslust, vriendenkring en optimistische levensopvatting drongen de ernstige overwegingen weer op de achtergrond.

Zo ging het ook met het lezen van miss Young's bekende boek: De erfgenaam van Redclyffe, dat ook op dr. A. Kuyper zulk een diepe indruk maakte door de ontmaskering, in één van de hoofdfiguren, van de eigengerechtigheid. Na enkele weken vervaagden weer de indrukken. Dan was het weer via de muziek, die hem lief was, dat er bij hem op de deur geklopt werd. Dat was toen hij met zijn koor Mendelssohn's Psalm 42 instudeerde (ik heb nog het program van de uitvoering). Bij de repetities kon het gebeuren, dat de roep uit de diepte en de bemoediging van het geloof (waarin hij ook weer verwantschap met het leven van zijn moeder ontdekte) hem zó trof, dat hij het koor een ogenblik aan zichzelf overliet, om zgn. achterin beter te kunnen luisteren hoe het klonk, maar in werkelijkheid, omdat hij z'n ontroering niet goed baas kon blijven.

De grote ommekeer

Dit waren wel bloesems, maar ze zetten geen vrucht. De grote ommekeer in zijn leven heeft plaats gehad door een tweetal gebeurtenissen, die hem plaatsten voor de verantwoordelijkheid voor de kinderen, waarmee hij dagelijks omging. Deze waren het middel in Gods hand om hem te leiden tot de overtuiging, dat de weg, die hij ging, niet Gods weg was.

Eerst stierf er een meisje van zijn klas; en de vraag kwam op hem af; wat heb je dat kind in haar korte leventje, meegegeven?

Het beslissende keerpunt bracht een brand op een avond, waarop niet alleen de zangvereniging zong, maar ook een kinderkoor een kinderoperette zou uitvoeren. Ternauwernood brachtten alle kinderen er het leven af. Maar de ontsteltenis over een zo nabije, vreselijke catastrophe en de ernst van de vraag naar de grote toekomst, die zo dichtbij kan zijn, kwamen hard bij hem aan.

De verantwoordelijkheid voor de vervulling van zijn levenstaak drukte hem te zwaarder, omdat hij van huis uit de diepe ernst van het leven met God en de grote realiteiten van zonde en genade zo concreet voor zich had gezien. In dat alles kwam de achtergrond van het Woord Gods, waaraan hij de voorrang in zijn leven geweigerd had, met kracht naar voren. Hij hoorde de aanklacht: jij bent de grote schuldige, want jij hebt die kinderen het allervoornaamste onthouden. En je wist het!

Dit alles greep hem aan. En nu niet alleen in zijn gevoel, al is dit steeds een belangrijke factor in zijn leven gebleven. Maar in zijn geweten.

Dit leidde een periode in van grote verootmoediging. De kerk in Groot-Ammers werd weer opgezocht, al achtte hij zich eigenlijk niet waard zich onder de kerkgangers te bevinden. Hoe lang dit precies duurde, weet ik eigenlijk niet. Ik weet wel, dat toen zijn ogen en zijn hart opengingen voor het Evangelie van Gods genade in Christus, dit een periode van grote blijdschap inluidde.

Hij heeft in die tijd veel gezongen.

Merkwaardig was, dat de liederen van Ira D. Sankey hem bijzonder aanspraken.

Er was in die tijd in Amerika een omvangrijke opwekkingsbeweging, waaraan verbonden is de naam van de Amerikaanse Spurgeon Dwight L. Moody (Moody en Spurgeon hadden trouwens levendige contacten). Bovengenoemde Sankey was een vriend van Moody, die zijn veilige rijksbetrekking er aan gaf om met Moody rond te trekken door Amerika en ook door Engeland. Het Evangelie, dat Moody predikte werd door Sankey gezongen. Hij componeerde de eenvoudige geestelijke liederen zelf, zong ze met zijn prachtige stem en begeleidde ze ook in de samenkomsten van duizenden. Deze beweging golfde ook uit over ons land.

Mijn vader heeft de dankbaarheid voor de aanraking met deze toch wel wat methodistische beweging nooit verloochend, 'k Herinner me nog dat mijn vader mij in mijn gymnasiumtijd een boek over Moody in handen gaf ter lezing.

En al zou hij later nóg een veel diepere zondekennis krijgen en ook een veel diepere blik leren slaan in de absoluutheid van Gods genade en in de wisselende gestalten van het leven des geloofs, toch is die overgang voor mijn vader beslissend geweest. Beslissend voor zijn afwending van het tot dusver geleide leven, voor het afscheid van zijn vriendenkring - en zelfs voor het afscheid van de Openbare School.

Zijn hart werd toen zo vervuld van het Evangelie en van de naam van de Heere Jezus Christus en van Zijn werk, dat hij er ook op school niet van zwijgen kon. Die kinderen hadden niet alleen enige 'nuttige kundigheden' nodig voor dit korte poosje op aarde, maar zij hadden bovenal den Zaligmaker nodig. De ernst en het vuur, dat hem bezieldde maakten hem ongeschikt voor het neutrale onderwijs. Ook een toen nog in sommige situaties bestaande betrekkelijke tolerantie kon zulk een levend en levendig getuigenis niet aanvaarden.

C. v. d. Wal

P.S. Een bijzonder geïnteresseerde en deskundige lezer maakt er mij op attent, dat de voornaam van ds. Den Oudsten (ook in Groot-Ammers geboren) A. M. was en niet N., zoals zijn zoon. En ik moet zeggen: o ja, ik had het toch kunnen weten.

Verder: de voornaam van ds. Ott, die van 1835-1891 predikant was in Groot-Ammers (dus niet ten volle 57 jaar, zoals de overlevering luidde), was niet G., zoals ik ergens las, maar J. Ph. Hij stierf in 1894.

Hartelijk dank voor deze belangstellende correctie.

v. d. W.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen