Molukkers en Nederlanders leren van elkaar

Van drs. G. Boer, die een aantal jaren (na zendingsdienst op Ambon) gewerkt heeft in opdracht van de synode aan de relatie tussen de Molukkers en de Nederlanders alhier, met name ook de relatie van de kerken, zond ons een communiqué, dat is opgesteld na gesprekken tussen de kerkeraden van de hervormde gemeente(n), de Gereformeerde Kerk en de Molukse Evangelische Kerk in Barneveld. Het communiqué is gelijktijdig in de Barneveldse kerkelijke organen geplaatst. Het verdient echter bredere aandacht.

"Het is beter dat u harde en scherpe dingen zegt over ons en tegen ons, wanneer die in uw hart leven, dan wanneer u ze verzwijgt en wij toch aanvoelen hoe u over ons denkt." Deze uitspraak van Molukkers is tekenend voor de openheid, waarmee vertegenwoordigers van Molukse en Nederlandse kerkeraden in Barneveld vijf keer met elkaar in gesprek zijn geweest. Bedoeling van de ontmoetingen was elkaar over en weer beter te leren kennen om zo een bijdrage te kunnen leveren aan een betere verstandhouding tussen Molukkers en Nederlanders, met name gericht op de Barneveldse situatie. Gebleken is dat er duidelijk bereidheid bestaat om dit gegroeide contact vast te houden en te verdiepen. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden aangegeven. Die worden eerst in de eigen kerkeraden doorgepraat, daarna samen (opnieuw) in bespreking genomen. Gedacht wordt aan het bezoeken van elkaars kerkdiensten, contacten tussen Molukse en Nederlandse jongerenen vrouwengroepen, samenkomsten van gemeenteleden en dergelijke. Aan de gesprekken namen deel vertegenwoordigers van de Molukse Evangelische Kerk (Geredja Indjili Maluku), de Hervormde Gemeente, de Hervormde Deelgemeente (Immanuëlkerk) en de Gereformeerde Kerk in Barneveld. Zij vonden de resultaten van de gesprekken van dusdanig belang, dat zij besloten hebben de uitkomsten niet voor zich te houden maar bij een breed publiek - binnen en buiten de kerken - onder de aandacht te brengen.

Al jaren wonen er Molukkers in Barneveld. Barnevelders en Molukkers weten van elkaars bestaan af - via school, het werk, gewoon op straat, noem maar op. Daarmee is nog niet gezegd dat men elkaar ook begrijpt, nog minder dat men waardering heeft voor elkaars manier van leven en zeker niet te vergeten: geloven. Daar komt bij dat sommige gebeurtenissen duidelijk spanningen kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld de treinkapingen en gijzelingen door jonge Molukkers. Leven we als Nederlandse en Molukse inwoners van Barneveld vaak niet totaal langs elkaar heen? Zijn de Molukse en Nederlandse kerken dichter bij elkaar gekomen, omdat zij hetzelfde christelijke geloof belijden? Zou de een niet het nodige van de ander kunnen leren? Dit soort vragen is voor de kerkeraden aanleiding geweest om begin 1980 een eerste gesprek te hebben, in het Molukse kerkgebouw, dat door vier ontmoetingen is gevolgd. Steeds was één van de kerken gastvrouw.

Begrip en respect

Gebleken is dat Nederlanders - en de Barnevelders maken daarop geen uitzondering - veel minder afweten van de Molukse manier van leven en geschiedenis dan de Molukkers op de hoogte zijn van de Nederlandse samenleving. Openhartig is er gepraat over alle mogelijke problemen tussen Molukkers en Nederlanders: het verschil in taal en in gebruiken, de gevolgen van de treinkapingen en gijzelingen, de vooroordelen en misverstanden over en weer en de toekomst verwachting van de Molukse gemeenschap. De Molukkers zijn indertijd onvrijwillig, op dienstbevel naar Nederland overgebracht. Zij ervaren hun verblijf hier nog steeds als tijdelijk en houden vast aan hun recht om terug te keren naar de Molukken. Daarom willen zij als gemeenschap bij elkaar blijven en hun eigen cultuur bewaren.

Noch voor de Molukkers zelf, noch voor de Nederlanders is dit een gemakkelijke zaak. De Molukkers zijn na een dertig jaar verblijf in Nederland niet dichter bij de verwerkelijking van hun ideaal gekomen en een grote vraag is hoe jonge Molukkers zullen omgaan met de opvattingen van de ouderen. Spreken Molukkers over hun ideaal van terugkeer, dan bekruipt Nederlanders vaak een gevoel van ongeloof en onmacht.

De ervaring van Molukkers is dat Nederlanders nauwelijks begrip en respect opbrengen voor hun anders-zijn. Daarom houden de Nederlanders zich ver van de Molukse gemeenschap, ook al woont men dicht bij elkaar. Vandaar ook dat de Molukse deelnemers aan de gesprekken aandrongen op grote openheid: zeg de dingen liever scherp dan ze achter te houden.

Bron van misverstanden en vooroordelen is ook het Nederlandse verlangen dat Molukkers zich beter moeten aanpassen aan deze samenleving. Molukkers wordt verweten dat zij het isolement kiezen. Van de andere kant wordt dat heel anders ervaren. De Molukkers stellen dat zij zich op allerlei manieren hebben aan te passen aan de Nederlandse omgeving: werk, wonen, allerlei maatschappelijke regels. Dat is op zich niet zo erg, als die aanpassing maar niet betekent dat de Molukse gemeenschap in de Nederlandse samenleving opgaat. Daardoor zou die gemeenschap worden vernietigd. Ook jongeren voelen zich in de eerste plaats Molukker, hoe goed zij ook hun weg weten te vinden in de Nederlandse samenleving. De band als familie, dorpsgenoten en volksgemeenschap is wezenlijk voor het Molukse karakter. Trouwens, ook de Nederlanders zijn sterk groepsgericht, al ervaren zij dat niet zo duidelijk.

Geloof en leven

Grote onduidelijkheid is er ook over het kerkelijk leven en de invloed daarvan op de dagelijkse gang van zaken. In de Molukse gemeenschap zijn geloof en leven sterk met elkaar verbonden. Bijbellezen en gebed horen bij alle belangrijke gebeurtenissen. Om een paar voorbeelden te noemen: een huisdienst met bijbellezing en gebed wanneer iemand voor het eerst een AOW-uitkering krijgt; in de wieg van een pasgeboren baby wordt een opengeslagen bijbel gelegd als teken voor de toekomst van het kind; ook de treinkapers hebben de bijbel gelezen en gebeden. Voor veel Nederlanders is dat moeilijk te verteren. Zij vragen zich af of God op deze manier niet voor een slechte zaak wordt gebruikt, terwijl de Molukkers zelf dit beleven als het vragen om kracht en leiding bij het vechten voor een rechtvaardig verlangen.

Zo hebben de Molukkers het ook geleerd tijdens de militaire acties in Indonesië, toen Nederlandse legerpredikanten tot God baden.

De Molukse gemeenschap beleeft het christelijke geloof in ballingschap, ver van het vaderland. Zij voelen zich in Nederland niet werkelijk thuis. De Molukse christenen begrijpen de grote verdeeldheid onder de Nederlandse protestanten niet. Ze zijn ook bezorgd dat de wind van de verdeeldheid door hun eigen kerk zal gaan waaien als de contacten steviger worden. Gezegd is: 'wij willen geen partij kiezen in conflicten en stellen prijs op een goed contact met de Barneveldse kerken samen.' Daarop is van Nederlandse kant geantwoord dat de onderlinge verschillen niet verdoezeld moeten worden, maar ook niet moeten worden uitgespeeld ten koste van de relatie met de Molukse mede-christenen.

Leren van elkaar

De Barneveldse kerken hebben erkend dat de onderlinge band, die bij de Molukkers zo sterk aanwezig is, van grote waarde is. In de Nederlandse samenleving is die vrijwel verdwenen: veel mensen vereenzamen en de hulpverlening ligt grotendeels in handen van betaalde beroepskrachten. Nederlanders kunnen hierin het nodige van de Molukkers leren.

Onderkend is ook dat Molukkers en Nederlanders ten diepste metdezelfde vragen bezig zijn, niet om de verschillen uit te vlakken, wel om elkaar werkelijk te ontmoeten. Gesteld is dat wanneer Christus Nederlanders tot een nieuw leven oproept, ook zij zich niet echt thuis zouden voelen in Nederland. Onze samenleving is bepaald niet in overeenstemming met het Rijk van God, waarvan de bijbel spreekt. Wanneer Molukse en Nederlandse christenen dit samen zo beleven, krijgt het contact met elkaar toekomst.

Misschien is wel de belangrijkste lering uit deze contacten dat Molukkers en Nederlanders elkaar niet in de eerste plaats als probleem hoeven te ervaren, maar als 'geschenk' aan elkaar. De een kan zich aan de ander spiegelen: in hoeverre gedraag ik mij meer als Nederlanderdan als christen, of meer als Molukker dan christen?

Een begin

De Molukse en Nederlandse kerken in Barneveld zien het als een opdracht elkaar beter te Ieren kennen en zo door afstand en vooroordeel heen te breken..Zij hopen dat deze ontmoetingen een vervolg krijgen en zullen doorwerken binnen de gemeenten en daar buiten. Uiteindelijk gaat het om de gehele Barneveldse gemeenschap, waarin Molukkers en Nederlanders samen hun plaats hebben.

De kerkeraad van de Hervormde Gemeente De kerkeraad van de Gereformeerde Kerk De kerkeraad van de Molukse Evangelische Kerk De kerkeraad van de Hervormde Deelgemeente Immanuëlkerk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen