Enkele opmerkingen over echtscheiding (5)

De procedure

Aan het begin van deze artikelenserie stelde ik, dat het huwelijk uit de schepping voortvloeit en niet uit de herschepping. Het huwelijk is daarom ook geen sacrament, zoals de R.K. kerk leert. De gereformeerde traditie heeft dan ook altijd het burgerlijk huwelijk bepleit.

De huwelijksvoltrekking geschiedt door de overheid, het uitspreken van de echtscheiding eveneens (door de rechterlijke macht).

Echtscheiding wordt (afgezien van hoger beroep en cassatie) bij vonnis uitgesproken door de Arrondissementsrechtbank, op vordering van één van de twee partijen of op beider verzoek. Echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek komt minder vaak voor. Het meest wordt de scheiding uitgesproken na een precedure tussen de beide echtgenoten, al dan niet op tegenspraak.

Het is op zichzelf reeds een weerzinwekkende gedachte, dat twee echtgenoten, die 'tot één vlees zijn', op een gegeven moment elkaars tegenstanders worden. Zo ver kan het komen. Een echtgenoot, die aan de breuk geen schuld heeft komt dan toch maar tengevolge van de opstelling van de ander in een dergelijke situatie terecht.

Alimentatie

Naast de vraag of er al dan niet grond bestaat voor het uitspreken van de echtscheiding is voorts het belangrijkste punt, dat het onderwerp uitmaakt in de echtscheidingsprocedure: de alimentatie en de hoogte daarvan. Alimentatie is een periodieke uitkering voor levensonderhoud, welke de man na de scheiding en tijdens de procedure aan de vrouw verschuldigd is. Deze alimentatie en de hoogte daarvan wordt door de rechter in het vonnis bepaald. Nadien kan de alimentatie steeds op verzoek van één der partijen, door de rechtbank bij beschikking worden gewijzigd op grond van veranderde omstandigheden. Voor de hoogte van de alimentatie gelden hoofdzakelijk 2 criteria: de mogelijkheid om te betalen aan de kant van de alimentatieplichtige (de man) en de behoeftigheid aan de kant van de alimentatiegerechtigde (de vrouw).

De alimentatie is op dit moment volop een punt van discussie. Tegenstanders ervan voeren o.m. aan, dat deze niet meer past in de gedachte van de vrouwenemancipatie. Het is thans in elk geval wel wordend, recht om de alimentatie te binden aan een bepaalde periode, zodat mannen daar niet zonder meer hun leven lang aan vast zullen zitten. Persoonlijk acht ik de alimentatie een nuttige en noodzakelijk zaak. Hiermee wordt nl. tot uitdrukking gebracht, dat de verplichtingen van een man jegens zijn vrouw ook na een echtscheiding niet ophouden. Bovendien fungeert, de alimentatie vaak als een rem op de neiging tot echtscheiden.

De kinderen

In een zijdelingse procedure bepaalt de rechtbank bij beschikking welke echtgenoot de kinderen zal krijgen, wie tot voogd of voogdes over de minderjarige kinderen wordt benoemd. Zonodig wordt door de rechtbank daarvoor de Raad voor de Kinderbescherming erbij betrokken, die dan een advies uitbrengt over de vraag bij welke van de gewezen echtelieden de kinderen het beste op hun plaats zullen zijn.

Na de aanvang van de procedure wordt er eerst een persoonlijke verschijning van de partijen voor de rechter gelast. Daarbij doet de rechter nog een poging tot verzoening. Bij tegenspraak zal de eisende partij zich moeten verantwoorden, waarom hij de scheiding wil doorzetten. Hier zien we dat de procesgang bij echtscheiding er in de eerste plaats toch op is gericht om scheidingen te voorkomen en partijen weer bij elkaar te brengen. Het wil nog wel eens voorkomen, dat een verzoeningspoging van de rechter succes heeft. Vaak wordt dan op de zitting op aandringen van de rechter de zaak voor enige tijd uitgesteld, in welke periode de echtgenoten elkaar weer vinden. Zelf heb ik in de praktijk met name de laatste tijd meerdere gevallen meegemaakt van verzoening tijdens de procedure.

Wanneer echter de verzoening niet mogelijk blijkt te zijn, moet er helaas worden doorgeprocedeerd tot bij vonnis de echtscheiding is uitgesproken. Ook na het uitspreken van de echtscheiding kan men nog terug en ook dat komt voor. De echtscheiding wordt nl. pas een feit, wanneer het vonnis wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente, waar het huwelijk voltrokken is.

De titel van deze artikelen is: enige opmerkingen over echtscheiding. Meer dan 'enige opmerkingen' heb ik niet bedoeld te geven. Ik wilde slechts een aanzet geven tot een principiële doordenking en een practische benadering van de echtscheidingsproblematiek, die helaas ook aan onze kringen niet voorbijgaat. Ik ben me er ook van bewust, dat men voor een concreet geval met algemene opmerkingen soms niet veel verder komt. Elk geval dient op zichzelf te worden bezien onder het licht van het Woord en met barmhartigheid bewogen. Het is nodig, dat het pastoraat zich ook meer gaat richten op mensen, die gescheiden zijn of bezig zijn met een scheiding. Daarmee wordt niet de zonde goedgepraat, maar wel zal elk geval in zijn juiste proporties moeten worden bezien. En bovenal: wie zonder zonde is...

Eén en ander vereist een wel doordachte aanpak. Is deze materie misschien niet wat aan onze aandacht ontsnapt? Het is wel zaak, dat we ons gezamenlijk hierover buigen. Wanneer er daarom lezers op-of aanmerkingen hebben, wil ik daarover graag met hen van gedachten wisselen. Laten we ons in deze tere materie echter niet door misverstanden laten leiden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen