Boekbespreking

Dr. L. de Jong: Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog; Uitgave Martinus Nijhoff, 's Gravenhage, deel 10a (twee helften), 1100 pag.

Deze delen van het imposante werk van dr. De Jong over de Tweede Wereldoorlog beginnen met D.-day, de dag der beslissing (5 juni 1944), waarmee het grote geallieerde offensief werd ingeluid. Later kwam 'Dolle Dinsdag', 5 september 1944, toen op grond van onjuiste berichten dat de geallieerden al in Breda waren, de verwachting leefde dat Nederland binnen enkele dagen bevrijd zou zijn. Maar het zou nog enkele maanden duren voor de bevrijding kwam. Na veel strijd werd eerst het Zuiden bevrijd, waardoor Nederland in twee delen uiteen viel, een bevrijd en een bezet deel.

Dr. De Jong beschrijft in deze twee halve delen o.a. deze geallieerde doorbraak (ook de aanslag op Hitler), bezet Nederland in de zomer 1944 (met de spoorwegsabotage), de zware strijd in het Zuiden, ook de val van het Tweede Kabinet Gerbrandy en de periode van het Derde Kabinet Gerbrandy (met de komst van de koningin in het Zuiden van het land). Wat de strijd in het Zuiden betreft wordt ook de Bommelerwaard genoemd, waar de dorpen onder zwaar geallieerd vuur lagen en de bewoners moesten evacueren (de gemeente Hedel met name komt nogal eens aan de orde).

Telkens passeren in deze delen ook gegevens uit of over de concentratiekampen de revue. B.v. dat er in sept. 1944 van de gedeporteerde Joden nog ca. 13.000 in leven waren (5000 in Theresienstaat, 4000 in Bergen-Belsen, 4000 in Auschwitz).

Met meer dan gewone belangstelling las ik wat dr. De Jong schreef over het concentratiekamp in Vught. Dit vanwege een familielid dat daarheen getransporteerd was, om later overgebracht te worden naar schepen die in de Oost-Zee bij de bevrijding de zee in zijn geboord. Over dit laatste kwam ik geen gegevens in deze boeken tegen. Wel gaat het over treintransporten na 5 september van de gegijzelden die in Vught zaten naar Duitsland. Maar over de definitieve bestemming van hen lezen we niet.

Vermeld wordt dat de kerken veel deden voor de gezinnen van de onderduikers (Katholieken en Hervormden brachtten elk ongeveer ƒ 8.000.000, - bijeen). Overigens krijgt wat het kerkelijke betreft ook een plaats dat (uitgerekend) in deze jaren zich een scheuring voltrekt in de Gereformeerde Kerken (de kwestie Schilder). In een kanselboodschap werd getuigd van 'verslagenheid' hierover, alsook van droefheid over 'al te vrije en losse omgang van sommigen onzer meisjes met militairen en de droeve nasleep van deze'.

Opvallend is dat de namen van bepaalde personen, die zich in deze tijd grote staatsburgers betoonden, vele malen voorkomen (b.v. W. Drees, J. A. W. Burger, J. E. de Quay, H. M. v. Randwijk). Even opvallend is dat bij de behandeling van de Germaanse S.S. in Nederland de naam van W. Aantjes, die hieroever de laatste jaren (juist door toedoen van dr. De Jong) zo in het nieuws is geweest niet voorkomt. Of komt dat nog in een nadere evaluatie?

We konden uiteraard slechts een greep doorgeven uit deze delen van het grote werk van dr. De Jong. Aanbeveling onzerzijds heeft deze serie niet meer nodig. Wanneer we de vele nu voltooide delen naast elkaar zien staan is het een gigantisch geheel. En nog is het einde niet in zicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen