Een pak rammel van Elia

Ter gelegenheid van het vijfenzeventigjarig bestaan van de Gereformeerde Bond - officieel: 'Gereformeerde Bond tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde (Gereformeerde) Kerk' - is een bundel met artikelen verschenen. Je komt uit deze bundel allerlei dingen aan de weet, bijvoorbeeld dat de bond onder een politiek gesternte geboren is. Toen veel, meestal confessionele, hervormden ertoe bijgedragen hadden Abraham Kuyper een stembusnederlaag te bezorgen, was dat voor Hugo Visscher, die op zeer goede voet met Kuyper stond, mede een reden om de Gereformeerde Bond op te richten: Kuyper moest aan de stembus gesteund worden.

Maar er was natuurlijk ook nog een ander motief: eerherstel voor de belijdenis der vaderen. De kohlbruggianen in de hervormde kerk waren overigens ontzet over de oprichting van de Gereformeerde Bond: zij verwachtten het herstel van de kerk alleen van een trouwe bediening van het Woord in de gemeenten, en zij sloegen het parmantige gedoe van Visscher en de zijnen met afgrijzen gade.

Het belangrijkste artikel uit deze bundel is m.i. dat van dr. A. van Brummelen over de religie van de belijdenis. Hij laat alle historische en kerkelijke vragen liggen en vertelt waar het de Gereformeerde Bond geestelijk om te doen is. Het spijt me om het te moeten zeggen, maar ik vond zijn artikel beklemmend. Niet dat er één onvertogen woord in staat, maar hij zegt nergens dat we vierkant mogen leven uit wat God in Jezus Christus voor ons gedaan heeft. Zou Van Brurnmelen bang zijn, dat er allerlei misverstanden ontstaan, wanneer je dat zegt? Dat kan wel, maar hoe wil je die misverstanden nu bestrijden, als je niet met het evangelie voor den dag komt? Over het geheel genomen maakt deze bundel een naar buiten toe gesloten indruk. Met gevoelige punten in de eigen kring (Woelderink!) gaat men heel voorzichtig om, maar tegenover mensen buiten de Gereformeerde Bond hebben de schrijvers aanmerkelijk minder remmingen. Zo vernemen we op blz. 207 dat Berkhof de midden-orthodoxie heeft meegenomen naar de Ariaanse oerketterij, die de Godheid van Christus loochent. Het is best mogelijk dat de theologie van Berkhof niet deugt, maar dat zou dan met de stukken moeten worden aangetoond. Zoals het er nu staat wordt Berkhof eenvoudig gevonnist.

Onvruchtbaar

Ds. C. den Boer veegt in zijn artikel de vloer aan met het streven van de hervormde kerk om na de Tweede Wereldoorlog een Christus belijdende volkskerk te worden. Je kunt wel met hem eens zijn dat dit streven is mislukt, en dat het de hoogste tijd wordt dat de hervormde kerk daaruit de consequenties trekt, maar Den Boer en de zijnen hebben nooit iets anders dan een totale mislukking verwacht. Ze hebben zo weinig meegeleefd en ze zitten zo genoeglijk bij elkaar in hun Gereformeerde Bond ter verbreiding en verdediging van de Waarheid enz. Dat maakt het allemaal zo onvruchtbaar.

Is het toevallig dat de goed-hervormde ds. M. Groenenberg, die ook een bijdrage heeft mogen leveren, bij de inhoudsopgave in de rubriek 'Uit andere kerken' terechtgekomen is? Het is in ieder geval wel een schrijnende vergissing.

Ingrijpend

Van de vertegenwoordigers van de (echt) andere kerken heeft de Kamper hoogleraar Runia een zeer goed afgewogen en daarom diep ingrijpende bijdrage geleverd: Runia praat met de Gereformeerde Bond, vriendelijk maar zeer beslist.

Het artikel van de ledeboeriaanse heer Dankers is geestig en tegelijk heel merkwaardig: hij behoort tot een oud-gereformeerde gemeente, die het herstel van de in haar ogen diep gevallen hervormde kerk afwacht. Het merkwaardige is dat Dankers het herstel van de oude vaderlandse kerk niet meer zou afwachten, als 'Samen op weg' succes zou hebben en hervormden en gereformeerden samen zouden gaan: de hervormde kerk zou dan opgehouden hebben te bestaan.

Plaatselijk

Intussen blijven de hervormde kerk en de gereformeerde kerken wel naar elkaar toegroeien, zoals blijkt uit de nu al weer vijfde, pas verschenen, brochure uit de reeks die dit proces wil bevorderen. Deze brochure gaat over de moeilijkheden op het plaatselijke vlak en die zijn niet gering. Bijvoorbeeld omdat een hervormde kerkvoogdij en een gereformeerde commissie van beheer zo verschillend georganiseerd zijn, dat het niet gemakkelijk is om samen zaken te gaan doen. Dan zijn er de kleine menselijke dingen: een hervormde diaconie gaat een stuk land verpachten, en een gereformeerde boer komt daarvoor graag in aanmerking, maar het gaat niet door, omdat de hervormde diakonie alleen aan hervormde lidmaten verpacht, en nu wordt die gereformeerde boer kwaad. Wie de praktijk van het kerkelijk leven kent, weet dat dit soort problemen bestaat, en dat ze ook opgelost moeten worden, maar verheffend is het allemaal niet.

Onder de maat

Wanneer je de bundel van de Bond en de brochure van 'Samen op weg' overdenkt, zie je dat we met ons allen ver onder de maat van de belijdenis van de Reformatie zitten en om die belijdenis gaat het tenslotte. Daarom is het zeer te hopen, dat er nog eens een Elia verschijnt, die de Gereformeerde Bond, de nietbondse hervormden, de gereformeerden, de christelijke gereformeerden en wie-vergeet-ik-nog? zo een hardhandig pak rammel geeft, dat we met ons allen weer met niets moeten beginnen. Anders haalt de Gereformeerde Bond nog zijn honderdjarig bestaan en zitten we dan nog te urmen over 'Samen op weg'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen