De Verhouding van het Oude tot het Nieuwe Testament (4)

Oppassen voor schema’s

Het ligt ons bepaald allerlei zaken in kaart te brengen, ook die van het geloof. Al te zeer dwingen wij zelfs het werk Gods in bepaalde kaders en schema's echter. Van jongs afleerden we wellicht het Oude Testament het boek der verwachting en het Nieuwe dat der vervulling te heten. Daarin zit natuurlijk een kern van waarheid als we oog hebben voor de betrokkenheid van beide testamenten op de Heere Jezus en Zijn werk. Maar daarmee is lang niet alles gezegd. Want anderzijds is ook de wet, het gehele Oude Testament vervolgens, wel eens als episodisch, tijdelijk of doelgericht getekend, vooral reeds in de oudchristelijke kerk, onder invloed van de Anticheense school. Men greep daartegen wel eens naar het 'redmiddel' van de allegorese om de eenheid van de testamenten te behouden. Daarbij bleek echter het middel erger dan de kwaal. Voor de prediking uit het Oude Testament heeft dat alles veel schade betekend. Met eenvoudige formules een mooie, strak opgezette schema's komen we bij de Bijbel niet klaar. Gelukkig ook maar!

De Schrift over de Schrift

Hoe kunnen we over de Schrift op de juiste wijze denken en spreken, als we het Woord zelf niet aan het woord laten komen? Want het Woord is Zelf waar en maakt Zich waar. In zekere zin kan men zeggen, dat het geheim van heel het Oude Testament de profetie is. De levende God betrouwt Zijn openbaring toe aan mensen in de persoonlijke ontmoeting, om deze door te geven en te laten verstaan. Bij de profetie mogen we niet maar alleen en eerst denken aan het optreden van de 'Schriftprofeten', maar reeds Abraham heet profeet, en niet minder Mozes. Daarom is dat Woord ook werkzaam, en daarom wordt Het als levend Gods woord ervaren. En deze lijn zet zich voort ook in het Nieuwe Testament. Op schone wijze wordt b.v. in Hebreeën 1 de lijn vanuit het oude naar het nieuwe verbond doorgetrokken.

Het belang van de exegese

Nogal eens heb ik zelf b.v. aan cursisten voor het catechese-examen gepoogd duidelijk te maken, dat het bij de uitleg van de Schrift, ook van het Oude Testament, gaat om twee a drie grote vragen. Allereerst komt aan de orde vraag: Wat staat er? De Bijbel is alleen recht te verstaan, door de leiding van de Heilige Geest uit de oorspronkelijke tekst. Woordkennis, grammatica, kennis van achtergronden zijn onontbeerlijke hulpmiddelen. Met name de reformatie leerde ons weer terug te gaan tot op de bronnen zelf. Wel moeten we daarbij waken voor de overheersing van deze elementen over andere onderdelen. Daarom is meteen de tweede vraag: wat staat er? Dus, wat heeft God met dat woord ons te zeggen en te leren? Wat is de zin en de bedoeling van de tekst? Daarbij gaat het om de benadering van de Schrift in de weg van het eerbiedig geloof? Men kan daarbij ook nog aan een derde vraag en onderdeel denken: hoe is nu het verband van een text of bijbelgedeelte met betrekking tot 'het bijbelboek, het Oude Testament en geheel de Schrift? Dan is de vertolking van de boodschap aan de orde. Ook hier liggen gevaren, vooral van een subjectieve benadering, met persoonlijke vooroordelen of beïnvloeding. Als ooit de bede van toepassing dan hier: spreek, Heere, want Uw knecht hoort.

Het verband Oude Testament en Nieuwe Testament vanuit verschillend gezichtspunt

Om de eenheid tussen beide testamenten te handhaven en toch enige onderscheiding te laten blijven, nam men nogal eens de toevlucht tot de typologie. Daarbij werd geheel het Oude Testament als verkondigende boodschap op de Heere Jezus betrokken. Stellig is deze methode is veel gevallen gewettigd, maar daarmee is niet alles gezegd. We mogen het Oude niet ondergeschikt aan het Nieuwe Testament maken. Bij de typologie moet sprake zijn van een parallellie in de beelden en gedachten. Naast de typologie is ook te denken aan de mogelijkheid van de voorbereiding, waarbij wat nog onder het Oude Verbond in schemering begint te lichten, in het Nieuwe volheerlijk straalt. Te denken is daarbij aan de heilsverwachting, aan de verwachting van het eeuwige leven ook na de dood, aan de doorbraak van de Heilige Geest en Zijn komst als Persoon. Vervolgens is er ook sprake van gelijkheid, en waarbij het Nieuwe Testament ook weer niet zonder het Oude is te denken. Laten we alleen maar eens pogen te spreken over het centrale begrip van het Koninkrijk Gods.

De verhouding is van belang voor de prediking

Het gebeurt nog wel eens, dat mensen, uit de kerk komend, zeggen: 'wat een Schriftverklaring-verklaarder'! Maar het verschil tussen Schriftverklaring en prediking is wel eens aldus aangegeven: Schriftverklaring is 't werk van de theoloog in de predikant, maar prediking is 't werk van de profeet in hem. Bij de laatste gaat het om het doorgeven van de boodschap op persoonlijke, geestelijke, bijbels verantwoorde wijze. Niet dat de prediker boven de Schrift kan gaan staan, verre daarvan, juist door de omgang met de levende God en Zijn Woord komt er een persoonlijk, levend getuigenis. En is dat mogelijk zonder een nauw exegetisch geweten? En gaat het om de verkondiging van Jezus Christus, en Dien gekruist, dan kan men deze enerzijds nimmer losmaken van de wet en de profeten in het Oude Testament, anderzijds ook nooit de wet en de profeten als Het Woord stellen, waarbij het evangelie een bijwagen of een aanhangsel wordt. Met alle kracht dient gepredikt te worden: het Koninkrijk Gods is nabij gekomen... dus het perspectief naar de voleinding van de wereld en van de tijden is een wezenlijk onderdeel.

Samenvattend: verschillende beelden

We gebruikten in het voorafgaande sommige beelden of aanduidingen om de verhouding van het Oude tot het Nieuwe Testament te duiden. Dat moesten we ook wel, om niet van te voren u en ons in systematiek te vangen.

Dan denken we aan omschrijvingen als: boek der verwachting-boek der vervulling; bloem en bol, linkerarm en rechterarm van Godsopenbaring, grondpatroon en zelfopenbaring van het Koninkrijk Gods. Al deze benamingen en uitdrukkingen zijn evenzovele onderstrepingen van de eenheid en de verscheidenheid van beide Testamenten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen