Boekbespreking

Ds. mr. B. C. Carp, Wat geloven de 'evangelicals'? , 96 blz. Echo, Herv. Bond voor Inwendige zending, Amersfoort 1980.

Wat de evangelicals geloven, wordt duidelijk uit de zgn. Verbintenis van Lausanne (1974), welke door ds. Carp, predikant van de Ver. Prot. Kerk in België te Antwerpen, is bekommentariëerd. Ds. Carp is er vast van overtuigd, dat o.a. op het terrein van zending en evangelisatie deze verbintenis een welkome aanvulling vormt op het klassieke gereformeerde belijden. Voor ons staat dit niet zo erg vast, a) omdat de deelnemers aan het Internationale Congres voor Wereldevangelisatie, waar deze tekst werd vastgesteld, een bonte samenstelling van deelnemers vertoont. De kracht van het gereformeerde belijden lag en ligt in een grotere eenheid dan die o.i. Lausanne vertoonde; b) omdat de kerkelijke kontekst van het Lausanner belijden niet duidelijk is. Daar zegt trouwens de schrijver ook zelf behartenswaardige dingen over. In sommige gevallen, zoals bij de uitverkiezing (par. 3) en bij de geestelijke strijd (par. 12) valt de kommentaar van ds. Carp heel wat gereformeerder uit dan de Lausanner tekst en de samenstelling van het congres doen vermoeden. Daarom kunnen wij met de lofzang van ds. Carp in dit overigens zeer lezenswaardige boekje slechts ten dele instemmen.

Inhoudelijk vertoont de Verbintenis van Lausanne allerlei onevenwichtigheden, zoals bijvoorbeeld paragraaf par. over eschatologie en de afwijzing van valse leringen in dezen laten zien. In het algemeen moet men o.i. oppassen met het opstellen van belijdenissen en verbindende formules als deze, buiten een kerkelijke kontekst.

C. A. Tukker

Prof. dr. J. T. Bakker: Geloven-Vragenderwijs. Uitgave van Kok-Kampen. Prijs ƒ 35, - .

In verband met het feit dat dr. Bakker dit jaar vijfentwintig jaar als hoogleraar aan de Theologische Hogeschool te Kampen verbonden is, hebben een aantal vrienden en collega's een bundel samengesteld uit artikelen en opstellen die dr. Bakker zelfgeschreven heeft in de loop der jaren. De bundel is in vier hoofddelen onderverdeeld:

Oorsprongen - meditaties over hoofdmomenten van het kerkelijk jaar;

Geloven-vragenderwijs - een behandeling van de Apostolische Geloofsbelijdenis, de betekenis voor nu;

Leven - de verhouding van de kerk tot de wereld, de plaats van de christen in de maatschappij;

Theologie - Over Luther, Calvijn, Noordmans en Barth én een niet eerder gepubliceerde studie over de gelijkenissen.

Verder is er in deze goed uitgevoerde paperback een bronverwijzing opgenomen en een beknopte bibliografie én een lijst van intekenaren.

De titel van het boek is ontleend aan de bijdragen over de geloofsbelijdenis: al vragende wijs worden én we zijn niet de eerste die met deze stof bezig zijn, we beginnen niet met nul.

De artikelen, korte en lange(re), lezen goed; ze zijn boeiend geschreven en laten zien dat de jubilerende hoogleraar rustig, alles overwegende tot een bepaalde stellingname komt. Het is onmogelijk om elk artikel apart aan de orde te stellen. Het boek is bestemd voor een ieder die met veel belangstelling de ontwikkelingen in de theologie van week tot week volgt.

Al lezende in deze feestbundel wordt duidelijk op welk gebied, ook als schrijver in het Gereformeerde Weekblad (Kampen!), prof. Bakker zich bewogen heeft en met welke onderwerpen hij zich in het bijzonder bezig gehouden heeft. De voorzichtige begrijpende wijze waarop er geschreven is, komt heel sympathiek over en dat is één van de redenen waarom je blijft lezen; aan de andere kant heb ik vaak gedacht wat zou ik graag de relatie tot de gereformeerde geloofsleer, ook ten dele verwoord in de gereformeerde belijdenisgeschriften(!), benadrukt hebben willen zien. Het gaat toch ook om de toerusting van het gewone kerkvolk én in andere publikaties gaat het om denkmateriaal voor predikanten en andere groepen geestelijke verzorgers, in het gereformeerde denken en doen. Ter kennisname aanbevolen.

I. A. Kole

Paul Sporken: Heb jij aanvaard dat ik sterven moet - stervenden en hun helpers, uitg. Ambo-Baarn, 191 blz.

Sporken is hoogleraar in de medische ethiek, verbonden aan de Medische Faculteit te Maastricht. Van zijn hand verschenen verschillende publicaties op medisch-ethisch gebied. Van zijn boek 'Ethiek en gezondheidszorg' (vroegere titel: 'Voorlopige diagnose') verscheen al een vierde druk. In dit meest recente boek gaat hij in op de stervensbegeleiding die hij omschrijft als 'solidariteit en ondersteunende verbondenheid met de stervende'. Aan de hand van verbatims (gespreksanalyses) wordt geïllustreerd wat onder deze solidariteit dient te worden verstaan. De schrijver ziet begeleiding van stervenden als een zaak die ieder mens aangaat. Ieder is immers geroepen medemens te zijn. Een grondregel is daarbij dat de ander in zijn waarde gelaten wordt en gerespecteerd wordt in zijn zelfontplooiing. In dit model verdwijnt het verkondigend element in de christelijke omgang met de stervende toch wel heel sterk naar de achtergrond. Wanneer de auteur bij de bespreking van de bekende 'stadia' van Kübler-Ross aan de 'aanvaarding' is toegekomen, gaat hij wel expliciet in op de relatie van aanvaarding en geloof. Gesteld wordt dat het geloof van de stervende de norm voor de hulpverlener is. Met andere woorden: op het sterfbed mag de visie van de patiënt niet ingrijpend weersproken worden. Vanuit de gereformeerde theologie blijft hier toch de klemmende vraag liggen of er geen sprake kan zijn van valse rust en zelfs van ijdele hoop, waarop het pastoraat heilzaam verontrustend moet ingaan. In de praktijk is dit een uiterst aangrijpende aangelegenheid, maar het gaat niet aan die mogelijkheid categorisch uit te sluiten.

Het euthanasievraagstuk plaatst Sporken in het kader waarin het zijns inziens wezenlijk thuishoort, dat van de stervenshulp in het algemeen. De onvrijwillige actieve euthanasie wordt als ethisch onaanvaardbaar afgewezen. Wel laat de auteur ruimte voor actieve euthanasie in die uitzonderingsgevallen, waarin de stervende kiest voor 'een menswaardig sterven' boven het leven tot in de meest absurde aftakeling ten einde toe. Er wordt heel voorzichtig geformuleerd - toch kan ik Sporken in deze positiekeuze niet volgen.

Ondanks fundamentele bezwaren hier en daar beveel ik dit boek aan als een zeer goede oriëntatie in de vragen rond stervenshulp.

J. Hoek

Uitgelezen 5. Reakties op boeken. Onder red. van het Christelijk Lektuur Centrum. Uitg. Ned. Bibl. en Lektuur Centrum. 's-Gravenhage 1981. Ing.

De reeks Uitgelezen blijft het goed doen. Het vijfde deel is nu uit, het zesde deel wordt voorbereid en van het eerste, tweede en vierde deel verscheen (weer) een herdruk. Ik volsta nu met een korte aankondiging, omdat verschillende delen reeds uitvoerig in dit blad zijn besproken. De volgende auteurs komen aan. de orde: Maarten Biesheuvel, Geert Boogaard, Maria de Groot, F.B. Hotz, Muus Jacobse, Dek de Jong, Gerrit Krol, Harry Mulisch, Nescio, H. M. van Randwijk, Marten Toonder en Theun de Vries. Twee belangrijke lijnen van de reeks worden doorgetrokken: aandacht voor het werk van christelijke auteurs én een gedegen analyse, in begrijpelijk Nederlands, van werken uit de moderne literatuur, waarbij vaak een (voorzichtige) poging wordt gedaan tot kritisch commentaar. Voor belangstellenden in literatuur en in het bijzonder voor de leerlingen bij het voortgezet onderwijs een waardevolle bundel.

J. de Gier

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen