De opleiding tot catecheet

Het is een verblijdend verschijnsel, dat er vooral de laatste jeren meer aandacht besteed wordt aan het geven van catechese. Dit geldt in de brede zin.

We denken aan het terrein van de universiteit. Aan de Theologische Faculteit van de universiteit van Utrecht heeft dr. J. H. van de Bank een speciale opdracht gekregen voor het geven van catechese.

We denken aan de toenemende belangstelling voor het volgen van de catechetenopleiding. De catecheten-cursus van dr. H. Bout was uitgegroeid tot enkele honderden cursisten. (De laatste jaren is er een splitsing gekomen in de opleiding. Naast de catechetenopleiding is er nu ook de theologische vorming van gemeenteleden..)

We denken tenslotte aan de catechese-dagen, die sinds kort door de H.G.J.B, worden georganiseerd. Ze bedoelen een hernieuwde oriëntatie op het geven van catechese door predikanten en catecheten.

De catechetenopleiding

a. Algemene oriëntering: De catechetenopleiding leidt op voor een examen, dat moet worden afgelegd voor het verkrijgen van een Testimonium.

Dit testimonium verklaart iemand benoembaar tot catecheet in de Ned. Herv. Kerk. Alleen leden van de Ned. Herv. Kerk kunnen dit Testimonium ontvangen, aangezien de bediening van catecheet een functie in de Ned. Herv. Kerk is.

Wel is het mogelijk, dat ook niet-leden van onze kerk deelnemen aan de opleiding. Wanneer ze de examens met gunstig gevolg afleggen, ontvangen zij een diploma. De opleiding bestaat uit een onderbouw van twee jaar en een bovenbouw van twee jaar. Ook de onderbouw wordt afgesloten met een examen: Kat. Opl. I (eerste deel).

Wat de vooropleiding betreft: sinds enkele jaren is er een wijziging gekomen in de toelatingsvoorwaarden. Eerst was M.A.V.O.-niveau de voorwaarde, nu is dat H.A.V.O.-niveau.

Deze verzwaring van het toelatingsniveau is terecht, gezien de bevoegdheid, die aan het Testimonium verbonden is.

In de eerste plaats is er de bevoegdheid tot het geven van catechese en het doen van kerkewerk, dat daarmee direct of indirect verband houdt. Het houdt echter geen preekbevoegdheid in.

In de tweede plaats is er de bevoegdheid tot het geven van godsdienstonderwijs op basisscholen, M.A.V.O.-scholen en scholen voor nijverheidsonderwijs. De zogenaamde derde graads-bevoegdheid.

b. Inhoud van de opleiding:

Deze bestaat uit drie hoofddelen.

1. Bijbelse vakken. 2. Kerkelijke vakken.

3. Practische vakken.

Uiteraard krijgen de bijbelse vakken een eerste plaats. In de catechese zelf staat ook de Bijbel centraal.

Vandaar dus in de opleiding de brede aandacht voor de bijbelse geschiedenis, met de daarbij behorende historische en aardrijkskundige gegevens, bijbelse kernbegrippen, de geschiedenis van de Bijbel, de inleidingsvragen en de exegese.

Zij vormen de basis van de opleiding. Aan de noodzaak van deze basisvorming ten dienste van de catechese kan en mag niets worden afgedaan.

Nauw hieraan verbonden zijn de kerkelijke vakken.

Deze omvatten de onderdelen:

1. Kerkgeschiedenis.

2. Oecumenica, apostolaat, diaconaat, secten en stromingen.

3. Geloofsleer, symbolische en liturgische geschriften.

4. Ethiek.

Ook deze onderdelen komen in de catechese zelf constant aan de orde. Een enkele opmerking hierover:

Ad 1 Voor het inzicht in de gang van de kerk door de eeuwen is de kennis van de kerkgeschiedenis van grote betekenis. We denken ook met name aan de refomatie.

Ad 2 Bij het onderdeel oecumenica etc. gaat het om de oriëntering op oec. ontwikkelingen, om oriëntering op de roeping van de kerk, om oriëntering op godsdienstige stromingen en secten buiten de kerk.

Ad 3 Met name de geloofsleer neemt op onze catechese een zeer grote plaats in: Het gebruik van de Heideibergse Catechismus. Het gaat hierbij om een systematische samenvatting van de bijbelse boodschap.

Ad 4 Brede informatie over ethische vraagstukken is geen overbodige luxe in de catecheten-opleiding. Ze komen in de catechese veelvuldig aan de orde.

Na deze korte weergave van de inhoud van de bijbelse en kerkelijke vakken, willen we graag wat breder ingaan op de practische vakken in de opleiding.

Practische opleiding:

U begrijpt, dat de practische vorming van de toekomstige catecheet een belangrijke factor vormt in het geheel van de opleiding.

Het gaat om niet minder dan de wijze van overbrenging van de stof van de catechese. Wanneer iemand zich breed en grondig verdiept heeft in de veelheid van de stof, die in de bijbelse en kerkelijke vakken aan de orde is geweest, betekent dit nog niet, dat hij ook in de praktijk van de catechese op de juiste wijze zal functioneren. Centraal in de practische opleiding staan de didactiek en de methodiek in de catechese. Dat wil zeggen: Welke regels dien je in acht te nemen om de stof van de catechese zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen. Welke methoden gebruik je en hoe?

Ook is nodig, dat er aandacht besteed wordt aan de paedagogiek en de psychologie. Gedurende de eerste twee jaar van de opleiding worden verschillende hoofdmoten en hoofdlijnen uit de opvoedkunde en de psychologie besproken.

De noodzaak hiervan zult u begrijpen. Het geven van catechese houdt ook in: begeleiding van kinderen en jongeren.

Het kennis nemen van paedagogische regels en achtergronden komt de catechese ten goede.

Dat geldt eveneens de psychologie. Het gaat hierbij vooral om het inzicht in de ontwikkeling van de mens. Waar ligeen bijvoorbeeld de problemen in de ontwikkelingsfasen.

De catechese zal zich dankbaar laten voorlichten over wat vanuit de paedagogische psychologie wordt aangereikt.

In de bovenbouw staat, wat de practische vakken betreft, de catechetiek centraal. Via een speciaal leerboek komen de verschillende facetten van dit leervak aan de orde.

Het loopt tenslotte uit op de praktische oefening van de catechese.

Voor het Testimonium is vereist, dat de toekomstige catecheet kennis heeft genomen van de praktijk. Hij moet gedurende een catechetisch jaar kennis maken met de catechese in een gemeente en vier catechisatie-uren geven.

Bovendien moet hij gedurende een schooljaar kennis maken met het godsdienstonderwijs op een school en ook daar vier lessen geven.

In de derde plaats moet hij praktisch werk doen op het terrein van het jeugdwerk of zondagsschoolwerk.

Naast deze genoemde praktische oefeningen is er de oefening in het maken van een catechetische schets. Deze speelt ook op het examen een belangrijke rol.

Bij die catechetische schets gaat het er om. dat de catecheet op papier zet, hoe hij de stof bij de catechisanten aanreikt. Een kort overzicht dus van een catechisatieles.De verwerking van didactische regels is daarbij erg belangrijk.

Enkele vragen, die zich dan voordoen: Hoe moetje de catechisanten zo goed mogelijk bij de stof betrekken? Wat doe je, als de motivatie erg gering is? Ben je zelf niet te veel aan het woord? Heb je voldoende rekening gehouden met de leeftijd van de catechisanten?

Met deze, uiteraard summiere weergave van wat er alzo aan de orde komt bij de catechetenopleiding, hebben we willen benadrukken, dat er voor het geven van catechese een goede voorbereiding nodig is om tot het gestelde doel te geraken. Catechese is een wezenlijke functie van de kerk en vraagt daarom er met ernst en liefde en kennis van zaken in bezig te zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen