Kerkelijk nieuws in de dagbladen

Het Persbureau van de Nederlandse Hervormde Kerk (waarom nog steeds der in plaats van 'van de'? ) gaf een bijzonder interessant geschriftje uit onder de titel 'kerkelijk nieuws in 19 Nederlandse dagbladen', van de hand van mevr. G. den Heijer-Geluk. Uit deze brochure, te verkrijgen door overschrijving van ƒ 2, 50 op gironummer 138211, t.n.v. het Persbureau van de Ned. Herv. Kerk, citeren we het volgende:

De bladen die op kerkelijk nieuws geknipt worden, zijn: Trouw, Algemeen Dagblad, De Telegraaf, Het Parool, Het Binnenhof, Het Vrije Volk, Reformatorisch Dagblad, Leeuwarder Courant, De Gelderlander, Nederlands Dagblad, Nieuwe Apeldoornse Courant, Brabants Dagblad, De Waarheid, NRC Handelsblad, Nieuwsblad van het Noorden, Provinciale Zeeuwse Courant, Friesch Dagblad, Haagsche Courant (Sijthoff pers) en De Volkskrant.

Onderverdeling

Van 19 juni 1980 t/m 19 juni 1981 heb ik de kranteknipsels geteld en onderverdeeld in de volgende rubrieken:

1. rooms-katholiek. Hieronder valt alles wat met de Rooms-Katholieke Kerk te maken heeft, zowel in als buiten Nederland.

2. protestants. Hieronder vallen uitsluitend berichten over de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de kleinere gereformeerde kerkgenootschappen in Nederland.

3. diversen. Hieronder valt alles wat niet roomskatholiek en niet hervormd of gereformeerd in Nederland is, dus o.a.: alle andere Nederlandse kerkgenootschappen, alle oecumenische activiteiten en organisaties (Raad van Kerken, Wereldraad van Kerken, IKV), alle protestantse en andere nietroomskatholieke kerken buiten Nederland, alle niet-christelijke religies, alle christelijke verenigingen en organisaties, voorzover ze niet rechtstreeks verbonden zijn met de Rooms-Katholieke Kerk of met een van de kerken genoemd onder 2, alle sekten en evangelicale bewegingen.

De berichten zijn alleen geteld naar aantal en niet naar omvang. Dat wil zeggen dat een groot voorpagina-verhaal telt als één bericht, maar een vijfregelig berichtje ook. Geen rekening is gehouden met de leesdichtheid van de geknipte dagbladen. Een bericht in De Telegraaf wordt natuurlijk door meer mensen gelezen dan een verhaal in het Nederlands Dagblad, terwijl juist bladen als het Reformatorisch Dagblad, Nederlands Dagblad en Trouw erg veel kerkelijk nieuws brengen (...)

In totaal heb ik in de 19 onderzochte dagbladen in de periode 19/6/80-19/6/81 14.019 kerkelijke en op de een of andere wijze godsdienstige berichten aangetroffen, waarvan er 4330 vielen onder categorie 1 (rooms-katholiek in binnen-en buitenland), 4147 onder categorie 2 (hervormd en gereformeerd in Nederland) en 5542 onder categorie 3 (diversen). (...)

Niet alle dagbladen hebben belangstelling voor kerkelijk en godsdienstig nieuws. Sommige dagbladen hebben er daarentegen zelfs een vaste rubriek of pagina voor. Regelmatige afnemers bij de 19 onderzochte bladen van kerkelijk nieuws zijn Trouw, Het Binnenhof, Reformatorisch Dagblad, Leeuwarder Courant, Nederlands Dagblad, Nieuwe Apeldoornse Courant, Nieuwsblad van het Noorden, Friesch Dagblad en De Gelderlander. Het protestantse nieuws krijgt de meeste aandacht bij Trouw, Reformatorisch Dagblad, Leeuwarder Courant, Nederlands Dagblad en Friesch Dagblad. Min of meer regelmatig brengen ook Algemeen Dagblad, De Telegraaf, Brabants Dagblad, De Waarheid, NRC Handelsblad, Provinciale Zeeuwse Courant en de Haagsche Courant kerkelijk nieuws, alhoewel dit nieuws zeer verschillend van karakter is.

Algemeen Dagblad en De Telegraaf brengen alleen opzienbarend of anekdotisch kerkelijk nieuws (aanslag op en uitspraken van de paus bij voorbeeld). Dit nieuws wordt dan wel op dezelfde manier behandeld als al het andere nieuws, dit in tegenstelling tot de dagbladen met een speciale kerkpagina. De Telegraaf levert regelmatig bijtende commentaren op activiteiten van bepaalde interkerkelijke organisaties, zoals het IKV, de Raad van Kerken en de Wereldraad. Kerkelijk achtergrondnieuws wordt in dit dagblad nooit gegeven. Brabants Dagblad en Provinciale Zeeuwse Courant brengen regelmatig kerkelijk nieuws, met daarbij ook kerkelijk nieuws uit de eigen regio. Dit laatste doen ook Leeuwarder Courant en Friesch Dagblad.

De hoeveelheid kerkelijk nieuws in de Haagsche Courant is aanzienlijk afgenomen in het afgelopen jaar. Nog maar zelden wordt actueel kerkelijk nieuws gebracht en vrijwel nooit meer wordt achtergrondinformatie verstrekt.

Opvallend is de toenemende belangstelling van De Waarheid voor kerkelijk nieuws, met name wanneer het gaat om activiteiten van het IKV, de Raad van Kerken en de Wereldraad.

NRC Handelsblad verstrekt regelmatig achtergrondnieuws over kerkelijke en godsdienstige zaken, waarbij dan veel belangstelling bestaat voor de Raad van Kerken en de Wereldraad.

De belangstelling van het oorspronkelijk rooraskatholieke dagblad Het Binnenhof voor protestants nieuws neemt duidelijk toe.

Over het algemeen genomen is de belangstelling bij de regionale bladen voor kerkelijk nieuws wat groter dan bij de landelijke dagbladen.

Zeer weinig belangstelling voor kerkelijk nieuws hebben Het Parool, Het Vrije Volk en De Volkskrant. Deze dagbladen besteden vrijwel uitsluitend aandacht aan kerkelijk nieuws wanneer dit onvermijdelijk is, zoals berichten over de aanslag op de paus of de bemoeienis van de Raad van Kerken met de christen Turken.

Verschil is er tenslotte nog in de wijze van berichtgeving. Sommige bladen doen intensief aan nieuwsgaring op het gebied van kerkelijk nieuws. Met name geldt dat voor Trouw. Nieuws dat afkomstig is van het ANP, het Hervormd Persbureau en ander instanties wórdt dan door de redactie aangevuld en bewerkt. Veel andere bladen doen dat niet. Zij plaatsen overwegend 'kant-en-klare berichten', afkomstig van o.a. het ANP en het Hervormd Persbureau.

De Rooms-Katholieke Kerk slaagt er af en toe in de voorpagina's te halen. Dat lukt de protestanten zelden. Het protestantse nieuws (categorie 2) omvat een groot aantal kleine berichtjes, maar die berichten geven wel vaker een analyse van een gebeurtenis weer. Opzienbarende synodebesluiten als het besluit om de pastorale brief over de kern­ bewapening te laten uitgaan door de hervormde synode in november 1980 of het uitkomen van het rapport over de aard van het Schriftgezag van de Gereformeerde synode in februari 1981 krijgen veel aandacht, vooral in de dagbladen die bij uitstek in kerkelijk nieuws zijn geïnteresseerd. Het blijft dan niet bij één bericht; steeds weer komt men terug op dergelijke besluiten. Ook dit is een gevolg van de kerkelijke structuren. Tegen synodebesluiten als deze hebben binnen beide kerken verschillende groepen zich verzet en dat Ivert dan weer nieuws op. Dat is een verschijnsel dat in de Rooms-Katholieke Kerk veel minder voorkomt.

De periode rond de vergadering in november 1980, die de kernwapenbrief van de hervormde synode opleverde, laat de volgende cijfers zien:

24/11/81: k:20, prot.:42, div.:13 25/11/81: k.:23, prot.:101, div.:44 26/11/81: k.:10, prot.:31, div.:20 27/11/81: k.:4, prot.:33, div.:36 2/12/81: k.:41, prot.:62, div.:81.

Nog geruime tijd daarna blijven berichten over de kernwapenbrief en over voor-en tegenstanders daarvan binnensijpelen.

De berichtgeving rond het uitkomen van het rapport over de aard van het Schriftgezag zag er zó uit:29/1/81: k.:16, prot.:12, div.:28 2/2/81: k.:28, prot.:53, div.:41 3/2/81: k.:21, prot.:34, div.:26 4/2/81: k.:16, prot.:13, div.:13.

Nog maanden later steken dit rapport en de commentaren erop in de dagbladen de kop op, voornamelijk overigens in de protestants nieuws geïnteresseerde bladen.

Dit laatste is niet verwonderlijk, omdat het bij dit rapport, in tegenstelling tot de hervormde kernwapenbrief, om een vrij interne aangelegenheid gaat, die vooral protestanten interesseert. Vandaar ook dat de belangstelling ervoor veel minder duidelijk uit de cijfers valt af te lezen dan de belangstelling voor de kernwapenbrief of de aanslag op de paus.

Synodes

Voor de synodevergaderingen van de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken bestaat veel belangstelling en niet alleen als er min of meer spectaculaire onderwerpen worden behandeld.

In het bijzonder heb ik gelet op de berichtgeving over de hervormde synodevergaderingen. Over vrijwel alle onderwerpen die tijdens deze vergaderingen aan de orde komen, wordt geschreven in Trouw, Reformatorisch Dagblad, Leeuwarder Courant, Nederlands Dagblad en Friesch Dagblad. Meestal wordt er zowel een voorbericht over de synodevergadering als een verslag van de vergadering zelf gegeven. Ook de al eerder genoemde bladen die min of meer regelmatig aandacht besteden aan kerkelijk nieuws - en zeker de regionale bladen - brengen synodebrichten. De dagbladen die slechts incidenteel over de kerken berichten, brengen ook nu alleen nieuws over de synodevergaderingen als de onderwerpen die aan de orde komen, een breed publiek interesseren.

Bij dergelijke onderwerpen verzorgen de redacties vaak zelf de artikelen over de synodes. Bij minder spectaculaire onderwerpen wordt regelmatig gebruik gemaakt van de berichten die het ANP en het Hervormd Persbureau hierover doen uitgaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen