Israël, land, volk en staat

Voor de derde achtereenvolgende keer heeft een groep predikanten en studenten zich indringend beziggehouden met vragen rond de verhouding tussen Israël en de kerk. Wij deden dat onder auspiciën van het Bezinningscomité Israël binnen de gereformeerde gezindte, daarbij nauw samenwerkend met de Hervormde Raad voor Kerk en Israël: de secretaris van deze Raad, dr. S. Gerssen is heel intensief bij de opzet en verwerkelijking van het studiegebeuren betrokken en heeft met zijn kennis en ervaringen een onmisbare inbreng. Inmiddels is het een goede gewoonte geworden om van het doen en laten van zo'n bezinningsgroep een zekere verantwoording af te leggen. De opzet van het geheel is immers dat de gemeenten ook van dit werk de vruchten zullen plukken. Met nadruk moet gesteld worden dat het grootste gewicht gelegd wordt op de theologische doordenking van de vragen die zich opdringen; vragen die voortkomen uit de omgang met zowel het Oude als het Nieuwe Testament, de belijdenisgeschriften, theologische arbeid in verleden en heden, de politieke werkelijkheid en daarmee is de rij nog niet compleet. Hoe trouwens de problematiek veel dichterbij ligt dan we op het eerste gezicht zouden denken, moge blijken uit een vraag die voorkomt in het onder ons veelvuldig gebruikte catechisatieboekje (Veldhuizen/Verboom): Moet er ook zending onder het volk Israël bedreven worden? Zo'n vraag laat zich uiteraard niet met ja of nee afdoen!

Aan bezinning en studie werd ruimschoots de tijd gegeven. Maandelijks kwamen wij een dag bij elkaar en bogen wij ons over de Schrift, aan de hand van studies die door de deelnemers zelf waren voorbereid. Daarbij was ook voor elke studiedag een referent uitgenodigd om een bijzonder onderwerp in te leiden en met ons te bespreken, zoveel mogelijk aansluitend bij de Schriftstudie van die dag. Gezien het jaarthema kwamen onderwerpen aan de orde als: het volk Israël in de Nadere Reformatie, de landbelofte, de positie van Jeruzalem in de Bijbel enz. Opnieuw ontdekten wij het nut van gerichte, gezamenlijke studie! In feite was ieders inbreng van belang; het gezichtspunt van de een kan voor de ander best verhelderend zijn. Hiermee is echter tegelijk gezegd dat in de bezinning met het oog op Israël, de inbreng van Israël zelf niet gemist kan worden. Voor een vruchtbaar gesprek is het niet alleen nodig te weten hoe de kerk ten opzichte van Israël staat, maar ook hoe Israël staat ten opzichte van de kerk. Vandaar dat gaandeweg de behoefte steeds groter werd aan de ontmoeting met Israël zelf; niet alleen om voor het eerst of opnieuw voet op Israëlische bodem te zetten, maar vooral om in gesprek te komen met joden, kennis te maken met het joodse denken, anders dan uit boeken. Het ging erom onze meningen te toetsen aan de meningen van vertegenwoordigers van het jodendom. Naar later bleek ging het er ook om dat ons wat bescheidenheid werd bijgebracht: prof. Zwi Sobel begon in Nes Ammim zijn lezing met te zeggen dat Israël er geen behoefte aan had door het buitenland bepreekt te worden. Zijn opmerking had een politieke achtergrond, maar in menig opzicht is theologisch gezien hetzelfde te zeggen.

Onze reis naar Israël vormde een wezenlijk onderdeel van het gehele studieprogramma; in meer dan een opzicht is ons verblijf daar ervaren als een hoogtepunt, waarin minder hoge punten niet ontbraken. Zo'n lager punt was in Nes Ammim de ontmoeting met de conservatieve rabbijn Charles Siegel. In hem zagen wij bijna de farizeeër uit Jezus' dagen: iemand die met het begrip 'genade' niet uit de voeten kon, koel, afstandelijk en niet bereid tot het voeren van een echt gesprek.

Inmiddels zijn we al in Nes Ammim aangeland. De eerste week van ons verblijf in Israël was in en rondom deze christelijke nederzetting geconcentreerd. Nes Ammim is onder ons voldoende bekend, zodat niet een uitgebreide beschrijving nodig is van wat daar gebeurt. Wel blijkt telkens opnieuw hoe de theologische uitgangspunten van Nes Ammim vragen oproepen. Overigens is Nes Ammim een plek waar je het gevoel hebt 'thuis te komen', als Nederlanders tussen de Nederlanders met een gemeenschappelijke liefde voor Israël (hoewel in Nes Ammim niet alleen Nederlanders wonen en werken). De huidige predikant van Nes Ammim, drs. A. Boersma, had voor ons een gevarieerd programma voorbereid. Naast de genoemde rabbi Siegel waren er de arabische baptistenpredikant Ibrahum Sim'an, de historicus Kolieb en de socioloog Sobel. Verschillende aspecten uit het complexe bestaan van Israël kwamen aan de orde, als de positie van het veelkleurige christendom in Israël, het leven met in de geschiedenis hoofdstukken als diaspora en holocaust, de problematiek waar de staat Israël heden ten dage mee te kampen heeft. Ik mag volstaan met deze aanduidingen, daar in volgende artikelen op bepaalde punten nader wordt ingegaan. Veel nieuws werd ons aangedragen en dingen die we al dachten te weten kwamen beter tot hun recht. De ervaring is trouwens dat wat wij hier lezen in boek of krant, en niet in het minst wat wij lezen in de Bijbel, na een bezoek aan Israël geladener klinkt. Hoe wonderlijk kan ook de ervaring zijn een wegwijzer tegen te komen met daarop 'Jeruzalem 15 km.'. Doch dat terzijde.

Vanuit Nes Ammim maakten wij busreizen naar verschillende aansprekende plaatsen, zoals de stad Tsfat, een van de bronnen van de Jordaan, de doorgangspost voor Jordaniërs bij Metulla, genaamd 'het goede hek'; wij trokken over de Golan-hoogten en voeren over het meer van Galilea, en wie zou er niet van onder de indruk komen? Wat onze uitstapjes zo zinvol maakte, was de begeleiding van drs. Machteld de Goederen uit Nes Ammim, die van 's morgens tot 's avonds niet ophield een stroom van wetenschappelijke informatie over ons uit te gieten. Zeer inspirerend!

Tijdens ons verblijf in het noorden van Israël werd de 33ste Onafhankelijkheidsdag gevierd. Dat deed ons lijfelijk ervaren hoe een volk met zijn zelfstandigheid kan omgaan: allerwege ongedwongen vreugde, met daarin opgenomen een grote militaire paraatheid. Ook dat blijft nodig, temeer als we bedenken dat de plaatsen waar wij zo onbezorgd rondliepen (Nahariya, Metulla, Kiriyat Shmona) slechts korte tijd later getroffen werden door raketbeschietingen.

Verbleven wij tijdens onze eerste week in Israël in het noorden van het land, de tweede week brachten wij in Jeruzalem door, waar we kwamen na een lange tocht over de westelijke Jordaanoever. Wij arriveerden in Jeruzalem op vrijdagavond, toen de shabbat net begonnen was. Ieder begrijpt dat onze eerste voettocht naar de Klaagmuur leidde. Daags daarop maakten wij een groot gedeelte mee van de shabbat-viering in de synagoge waarin ook het Opper-rabbinaat is gevestigd. Hekhal Shelomo: vreemd, maar toch met momenten van herkenning, indrukwekkend, niet in het minst door de gastvrijheid van de synagogegangers uit alle delen van de wereld. Wij ontmoetten er joden uit Canada, Australië en Eibergen! Na onze synagogegang maakten wij een rondwandeling om de oude stad, met bezoeken aan de plaatsen die elk op zich hun eigen taal spreken: de verloochening van Petrus, het rechthuis van Pilatus, Gethsemane, de Olijfberg... De indrukken daar opgedaan hebben een lange tijd van verwerking nodig.

Na de shabbat vierden wij de zondag, 's morgens met het bijwonen van de dienst in de Schotse kerk; 's avonds mochten wij gebruik maken van dezelfde kerk en hield dr. Gerssen een bezielde en bezielende preek.

Na twee rustdagen moest er weer gewerkt worden. De lezingen in en buiten Jeruzalem waren georganiseerd door drs. Boertjens, chr. geref. predikant in Tel Aviv. Prof. Uriel Simon van de confessionele Bar-Ilan Universiteit in Tel Aviv sprak over de Bijbelse achtergronden van de landbelofte; prof. Werblowski sprak in het Nederlands over ons studiethema en prof. S. Talmon belichtte Jeruzalem als Bijbels begrip. Niet minder waardevol waren de ontvangst in het stadhuis van Jeruzalem en de lezing in Yad Washem (de indrukwekkendste herinnering aan de tweede wereldoorlog) door mevr. Leesha Rose. Zij vertelde over haar persoonlijke ervaringen als joodse in de Nederlandse ondergrondse, met daarbij een indrukwekkend appèl op ons allen om wat er gebeurd is niet te vergeten...

Ook vanuit Jeruzalem verkenden wij de wijde omgeving: Qumran, Massada, Dode Zee, Hebron, Bethlehem, en de naaste omgeving: graf tuin, tempelplein en opnieuw de Klaagmuur aan het begin van onze laatste shabbat in Israël. En dat alles met de zekerheid dat de helft ons nog niet is aangezegd.

Wat heeft dit alles ons gegeven? Allereerst een schat aan informatie, zowel uit wat we gehoord als uit wat we gezien hebben. Voorts een stimulans om met onze bezinning door te gaan, want we zijn nog lang niet klaar.'Zou ook in dit opzicht gelden dat hoe meer we ons in de stof verdiepen, hoe meer we van onze eigen beperktheid overtuigd raken? We kregen de ervaring mee dat de werelden van jodendom en christendom heel ver uit elkaar zijn komen te liggen; dat de belevingswerelden zozeer verschillend zijn. Wat maakt een jood mee als in de synagoge de thora wordt rondgedragen of als hij aan de Klaagmuur zijn gebeden zegt? Zijn gehele opgaan in dat waarmee hij bezig is, kan ons jaloers maken. Wij kregen mee een verdiepte en tegelijk kritische verbondenheid met het volk waaruit de Zaligmaker der wereld geboren werd en met het land waar Hij rondging, leed, stierf en opstond. Wij kregen op ons hart gebonden de woorden van Paulus: God heeft Zijn volk niet verstoten, hetwelk Hij te voren gekend heeft. Israël heeft de toegenegenheid van ons hart. Bidden wij om vrede voor Jeruzalem en om Israels zaligheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen