Boekbespreking

dr. C. J. den Heyer, 'Oude wijn is voortreffelijk' 36 blz. ƒ 3, 75, Kampen 1981. (Ook te bestellen bij het Dienstencentrum van de Geref. Kerken te Leusden, afd. brochureverkoop).

Dit is de titel van een rede waarmee de auteur op 27 maart het nieuw ingestelde bijzonder hoogleraarschap in de Judaïstiek aan de VU aanvaardde. De rede is verschenen in de serie 'Verkenning en Bezinning'.

De titel is ontleend aan Lucas 5 : 39. Met de oude wijn is volgens Den Heyer bedoeld de joodse traditie. De rede handelt over de noodzaak van onderwijs en onderzoek van het Jodendom ten dienste van de dialoog tussen Joden en christenen. Den Heyer laat zien hoe er vanaf de 17e eeuw in ons land intense belangstelling bestond voor het Jodendom, waarbij vooral een polemisch motief meespeelde: men wil toegerust worden voor de zending onder de Joden. In de 19e eeuw zijn beide partners uit elkaar gegroeid. In onze tijd is er een pleidooi voor de dialoog met Israël. Auschwitz stelt klemmende vragen aan de christelijke theologie. Waar liggen de wortels van het antisemitisme? Hoe zit het met het Nieuwe Testament op dit punt. Aan de hand van geschriften van Von Harnack, Strack-Billerbeck en de grote 'Kittel' laat Den Heyer zien hoe bevooroordeeld de kijk van de wetenschappers op NTisch terrein was en is ten aanzien van het Jodendom.

We zullen vanuit de bronnen zijns inziens opnieuw moeten beginnen. Judaïstiek wil bouwstenen aandragen voor een christelijke theologie van het Jodendom en voorwaarden verschaffen voor een echte dialoog. We zijn vervreemd van onze afkomst terwijl wij, zo zegt hij, van huis uit Jood zijn.

De rede laat zich vlot lezen, is uitstekend gedocumenteerd. Dat we vaak afgaan op traditionele stellingnamen zal waar zijn en dat de bestudering van het Jodendom belangrijk is voor het elkaar zuiver verstaan, is iets wat de schrijver volmondig is toe te geven. Wij hopen dat de auteur op zijn post daaraan een belangrijke bijdrage zal mogen leveren.

Principieel roept de rede wel vragen op. De schrijver is zo gegrepen door zijn eigen stellingnamen dat hij nauwelijks aangeeft waar nu het verschil ligt tussen Jodendom en Christendom. Moet je toch niet een aantal kritische operaties ondernemen om aan allerlei duidelijke uitspraken van de Schrift te ontkomen? Is wat er op blz. 23. staat over de reden van Jezus' kruisiging nl. vanuit politiekeoverwe­ gingen werkelijk vol te houden in het licht van het NT? Ik heb daar mijn twijfels over, sterker, ik geloof daar niets van. Hoe moet ik in dit sympathieke betoog Paulus' woorden uit 1 Kor. 1 ; 18 vv en zijn verzet tegen het Judaïsme verklaren? Zeker, ik wil aannemen dat de auteur tegenover allerlei vooroordelen opzettelijk eenzijdig gesproken heeft. Dat kan nodig zijn. Maar het gevaar is niet denkbeeldig dat een vak als Judaïstiek zoals Den Heyer het opvat, vanuit een ander vooroordeel wordt opgezet, nl. het vooroordeel dat christenen eigenlijk Joden zijn. Dat het heil uit de Joden is, is naar mijn mening toch nog iets anders. Laten we oppassen voor onjuiste beeldvorming naar twee kanten!

M. R. v. d. Berg, De regisseur, de spelers en het grote spel, 198 blz. ƒ 24, 90. Kok, Kampen 1981

In dit boek krijgen we een meditatieve verklaring van Genesis 37-50. De ondertitel geeft aan wat de schrijver voor ogen stond: een schets van de plaats van Jozef in Gods heilplan. Sterke nadruk legt de auteur op de lijn van Gods heilwerk dwars door menselijke zonde en ontrouw heen. God volvoert zijn plan. De toonzetting is niet beschrijvend, maar eerder pastoraal. Hier en daar geeft de schrijver treffende voorbeelden van aktualisering. De excurs over zegenen in de Bijbel en de kerkelijke praktijk biedt waardevolle gegevens. Niettemin gaat de laagkerkelijke wijze waarop de auteur hier spreekt over ambt en eredienst mij toch te ver.

Ten aanzien van Genesis 37, over de dromen van Jozef, heb ik het gevoel dat de schrijver het menselijk-kleinménselijk aspect van Jozef wat overaccentueert. Waardevol vind ik nog altijd Miskotte's preek over de Meester-dromer, waarin heilshistorisch-typologisch fraaie lijnen getrokken worden. Voor persoonlijke bijbelstudie en meditatie van harte aanbevolen.

A. N.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen